I SA/Wa 1321/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska - Jaroszewicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 25 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. B. o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi W.B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2016 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: odmówić przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 14 czerwca 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 1321/16, odrzucił skargę W.B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2016 r., nr [...] , w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności, z powodu nieuiszczenia wpisu sądowego od skargi. Postanowienie niniejsze zostało doręczone stronie w dniu 17 lipca 2017 r. (k. 63 akt sądowych). W.B. pismem z dnia 9 października 2017 r. zwrócił się do tut. Sądu z wnioskiem o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Instytucja przywrócenia uchybionego terminu ma na celu usunięcie ujemnych następstw procesowych wynikłych wskutek uchybienia terminowi procesowemu, gdy strona lub uczestnik postępowania nie ponoszą winy w jego uchybieniu. Intencją ustawodawcy przy tworzeniu przepisów regulujących instytucję przywrócenia terminu było umożliwienie stronie obrony swoich praw czy interesów w sytuacji, gdy upływ terminów procesowych wywołał dla niej negatywne skutki prawne, przy jednoczesnym założeniu, że strona dołożyła wszelkich możliwych starań, aby takich negatywnych konsekwencji uniknąć. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369, dalej: "p.p.s.a.") jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, Sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. We wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej strona zobowiązana jest uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Brak winy po stronie podmiotu dokonującego lub zamierzającego dokonać określonej czynności procesowej stanowi konieczną, a jednocześnie podstawową przesłankę przywrócenia terminu. W konsekwencji wniosek o przywrócenie terminu powinien zawierać uzasadnienie, w którym strona uprawdopodobni brak winy w przekroczeniu terminu. Ponadto równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.). W przedmiotowej sprawie W.B. winien uiść wpis sądowy od skargi. Przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi uzależnione jest od przesłanki uprawdopodobnienia przez wnoszącego wniosek braku winy po jego stronie w uchybieniu terminu. Przy czym uchybienie terminu jest niezawinione wówczas, gdy nawet przy dołożeniu najwyższej staranności strona nie mogła w terminie dopełnić czynności procesowej, a brak winy w uchybieniu terminu można uznać tylko wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Strona musi więc uwiarygodnić swą staranność, jak również fakt, że przeszkoda, która spowodowała niedotrzymanie terminu, była od niej niezależna (por. postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 20 października 2004 r., sygn. akt IV SA/Gl 647/04). Zatem przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. W niniejszej sprawie bezsprzeczną jest okoliczność, że wezwaniem z dnia 15 grudnia 2016 r. W.B. został wezwany do wykonania prawomocnego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 13 września 2016 r. wzywającego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi (k. 36). Wezwanie to strona odebrała w dniu 2 stycznia 2017 r. (k. 43) i w terminie otwartym do uiszczenia wpisu złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy (k. 42). Zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 24 marca 2017 r. wniosek złożony przez W.B. o przyznanie prawa pomocy pozostawiono bez rozpoznania. W świetle przywołanych wyżej przepisów prawa ustalenia wymaga po pierwsze kwestia, czy wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi został złożony w ustawowym terminie 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu. Przy przyjęciu, że o uchybieniu terminu do dokonania ww. czynności W.B. dowiedział się w dniu 17 lipca 2017 r. (po doręczeniu postanowienia z dnia 14 czerwca 2017 r. o odrzuceniu skargi), to należy stwierdzić, że nie dochował ww. terminu, jeżeli dopiero w dniu 9 października 2017 r. złożył wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Kolejną kwestią jest ustalenie, czy niedochowanie ustawowego terminu do uiszczenia wpisu od skargi było wynikiem braku staranności strony. Zdaniem Sądu, w rozpoznawanej sprawie W.B. nie wykazał, że mimo dołożenia należytej staranności nie był w stanie dokonać czynności procesowej w terminie. Zgodnie z ugruntowanym w orzecznictwie i w literaturze prawniczej poglądem przyjmuje się, że brak winy w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności rozpoznawanej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet niewielkim niedbalstwem. W ocenie Sądu nieuiszczenie wpisu od skargi było wynikiem braku należytej staranności strony. Nadmienić bowiem należy, że Sąd w niniejszej sprawie wywiązał się z obowiązku wynikającego z art. 6 p.p.s.a., zgodnie z którego dyspozycją sąd administracyjny powinien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. Jak wynika z analizy akt sprawy W.B. został prawidłowo wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi oraz pouczony o wysokości, terminie oraz skutkach przekroczenia wskazanego terminu do uiszczenie wpisu w postaci odrzucenia skargi. Zaznaczyć należy, że równocześnie z wnioskiem o przywrócenie terminu strona zobowiązana jest dokonać czynności, której nie dokonała w przewidzianym prawem terminie. W niniejszej sprawie W.B. wraz ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi nie dopełnił czynności, której nie dokonał w terminie, tj. nie uiścił wpisu sądowego od skargi. Na marginesie poczynionych rozważań należy również wskazać, że pozostawienie wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania spowodowało konieczność uiszczenia wpisu sądowego przez stronę, a w przypadku jego nieuiszczenia sąd winien był przedmiotową skargę odrzucić. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że jeżeli strona po doręczeniu jej prawomocnego wezwania do uiszczenia wpis sądowego, a przed upływem siedmiodniowego terminu do zapłacenia należnych kosztów postępowania, wystąpi do sądu z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy wówczas, złożenie wniosku nie przerywa biegu do uiszczenia wpisu oraz nie chroni przed skutkami niezastosowania się do treści wezwania we wskazanym przez sąd terminie. Ponadto skoro wezwanie do uiszczenia wpisu nastąpiło w wyniku wykonania prawomocnego zarządzenia, złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy nie mogło dotyczyć tej konkretnej opłaty. Wniosek taki rozpatrywany jest w stosownym trybie, a jego ewentualne uwzględnienie ma znaczenie w toku dalej prowadzonego postępowania konkretnej sprawie. Nie ulega bowiem wątpliwości, że postanowienie o przyznaniu prawa pomocy ma charakter konstytutywny i wywołuje skutki ex nunc, tzn. od daty wniesienia wniosku i nie działa ono z mocą wsteczną (por. postanowienie NSA z dnia 1 lutego 2011 r., sygn. akt II FSK 2664/10). Zauważyć wypada zatem, że jeżeli po prawomocnym wezwaniu o uiszczenia wpisu strona mogłaby składać wniosek o przyznanie prawa pomocy również w odniesieniu do tej opłaty, kwestia tej opłaty mogłaby nigdy nie zostać rozstrzygnięta, skoro po każdym prawomocnym rozstrzygnięciu stwierdzającym konieczność jej uiszczenia można byłoby składać kolejny wniosek w tym przedmiocie. W konsekwencji strona mogłaby skutecznie uniemożliwić merytoryczne rozpatrzenie sprawy. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.