I SA/Wa 121/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.), Sędziowie: sędzia WSA Bożena Marciniak, sędzia WSA Monika Sawa, , Protokolant referent Anna Kaczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 września 2022 r. sprawy ze skargi Polskich Kolei Państwowych S.A. w W. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 16 listopada 2021 r. nr DO-II.7610.325.2021.MT w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego oddala skargę.

Zaskarżoną decyzją z 16 listopada 2021 r., nr DO-II.7610.325.2021.MT Minister Rozwoju i Technologii, po rozpatrzeniu odwołania Polskich Kolei Państwowych S.A. w W., od decyzji Wojewody Śląskiego z 9 września 2021 r., nr NWIV.752.43.1.2013, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wskazał, że Wojewoda Śląski, działając na podstawie art. 34 i art. 35 ustawy z 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. z 2021 r., poz. 146) oraz § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 3 stycznia 2001 r. w sprawie sposobu potwierdzania posiadania przez przedsiębiorstwo państwowe "Polskie Koleje Państwowe" gruntów będących własnością Skarbu Państwa, w tym rodzajów dokumentów stanowiących dowody w tych sprawach (Dz. U. z 2001 r. Nr 4, poz. 29), decyzją z 9 września 2021 r., odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r. przez Polskie Koleje Państwowe w W. prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w D., obręb [...], oznaczonego jako działki: nr [...] o pow. 0,6719 ha i nr [...] o pow. 4,3369 ha, uregulowane w księdze wieczystej nr [...]. Polskie Koleje Państwowe S.A. złożyły odwołanie od tej decyzji. Rozpoznając sprawę Minister wskazał, że decyzja Wojewody została wydana, między innymi na podstawie art. 34 ustawy z 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego Polskie Koleje Państwowe. Zgodnie z art. 34 tej ustawy grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu PKP, co do których PKP nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie ustawy (tj. 27 października 2000 r.), z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego PKP. Natomiast budynki, inne urządzenia i lokale znajdujące się na tych gruntach stają się z mocy prawa, nieodpłatnie własnością PKP. Minister wyjaśnił, że z treści księgi wieczystej nr [...], prowadzonej dla działek nr [...] i nr [...] wynika, że właścicielem jest Skarb Państwa. Prawo własności ujawniono na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w D. z 27 marca 2014 r., sygn. akt [...] o nabyciu własności przez zasiedzenie z dniem 1 stycznia 1989 r. Zatem wobec przedmiotowych działek została spełniona przesłanka własności państwowej. Kolejną przesłanką zastosowania art. 34 ust. 1 ustawy jest posiadanie przez przedsiębiorstwo państwowe "Polskie Koleje Państwowe" przedmiotowego gruntu w dniu 5 grudnia 1990 r. Na potwierdzenie wykazania tej przesłanki spółka przedłożyła wypis z rejestru gruntów wg stanu na 5 grudnia 1990 r., z którego wynika, że działka nr [...] (obecnie oznaczona jako działki nr [...] i nr [...]) stanowi tereny kolejowe oraz znajduje się we władaniu "[...]". Pismem z 8 czerwca 2021 r. Wojewoda Śląski zwrócił się do Prezydenta Miasta D., wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, o wskazanie i przedłożenie stosownego dokumentu będącego podstawą wpisu w ewidencji gruntów "[...]". W odpowiedzi, w piśmie z 15 czerwca 2021 r. Prezydent wskazał, że nie jest w posiadaniu dokumentów stanowiących tytuł prawny do ww. nieruchomości. Pismem z 8 czerwca 2021 r. organ wojewódzki wystąpił do spółki Polskie Koleje Państwowe S.A. o wyjaśnienie, czy przedmiotowe działki zajęte są pod infrastrukturę kolejową w rozumieniu art. 4 pkt. 1 i 8 ustawy z 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym. Spółka pismem z 9 lipca 2021 r. poinformowała organ, że na części działki nr [...] znajdują się tory kolejowe wraz z infrastrukturą towarzyszącą, natomiast działka nr [...] nie jest zajęta pod infrastrukturę kolejową. Jednocześnie z ustaleń poczynionych przez organ wojewódzki oraz ortofotomapy, udostępnionej na portalu http://mapy.geoportal.gov.pl wynika, że działki nr [...] i nr [...] nie są zajęte linią kolejową oraz brak jest jakichkolwiek środków trwałych, które można byłoby zaliczyć do infrastruktury kolejowej. Minister podniósł, że w postępowaniu, zgodnie z art.7 kpa, co do zasady na organie prowadzącym to postępowanie spoczywa obowiązek wyczerpującego zbadania wszelkich okoliczności faktycznych związanych z daną sprawą, tj. ustalenie stanu faktycznego zgodnie ze stanem rzeczywistym. Nie znaczy to jednak, że strona zainteresowana korzystnym dla siebie rozstrzygnięciem powinna zrezygnować z aktywności dowodowej, a w szczególności w sytuacji gdy strona, nawet pomimo wezwań organu nie przedstawia żadnych dowodów na poparcie swoich twierdzeń. W ocenie organu odwoławczego żaden ze zgromadzonych w sprawie dowodów nie potwierdził posiadania w dniu 5 grudnia 1990 r. przez Polskie Koleje Państwowe gruntu Skarbu Państwa położonego w D. oznaczonego jako działki nr [...] i nr [...]. Wobec powyższego organ I instancji słusznie uznał, że dokumenty zgromadzone w toku postępowania nie potwierdzają spełnienia przesłanki pozostawania nieruchomości 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu Polskich Kolei Państwowych w W. Organ odwoławczy dodał, że z pisma Prezydenta Miasta D. z 25 maja 2021 r., wynika, że działka nr [...] jest zajęta pod drogę publiczną ul. [...]. Skargę na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z 16 listopada 2021 r. złożyły Polskie Koleje Państwowe SA w W. Zaskarżonej decyzji zarzucono: 1. naruszenie przepisów postępowania: - art. 7 oraz art. 8 kpa, poprzez brak podjęcia działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, - art. 77 § 1 kpa oraz art. 80 kpa w zw. z art. 75 § 1 kpa, poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego; 2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 34 ustawy z 8 września 2000 r. poprzez odmowę stwierdzenia nabycia na rzecz Spółki prawa użytkowania wieczystego nieruchomości. Wskazując na powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji Wojewody Śląskiego oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zarzuty rozwinięto w uzasadnieniu skargi. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 34 ustawy z 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe", którego treść organy przytoczyły. Jak wynika z księgi wieczystej sporne działki stanowiły 5 grudnia 1990 r. własność Skarbu Państwa. O ile więc bezsporne jest spełnienie pierwszej przesłanki uwłaszczenia, to jednak podzielić należy pogląd organów obu instancji, że nie wykazano spełnienia przesłanki posiadania nieruchomości w dniu 5 grudnia 1990 r. przez PKP. Z wypisu z rejestru gruntów z 26 listopada 2012 r. wynika, że na datę istotną w sprawie działki nr [...] i nr [...] (z których powstała działka nr [...], podzielona następnie na działki będące przedmiotem niniejszego postępowania i działkę nr [...]) oznaczone były jako użytek TK i pozostawały we władaniu "[...]". Jednakże, jak wyżej zaznaczono wypis został sporządzony w 2012 r., a zebrane w sprawie dowody nie potwierdziły faktu posiadania spornych działek przez PKP. Prezydent Miasta D. w piśmie z 15 czerwca 2021 r. wskazał, że ewidencja gruntów i budynków zakładana była na podstawie dekretu z 2 lutego 1955 r. o ewidencji gruntów i budynków oraz protokołu ustalania stanu władania. Wówczas dla ustalania stanu władania wystarczające było oświadczenie i nie gromadzono dokumentów. Skarżąca spółka w piśmie z 9 lipca 2021 r. poinformowała organ I instancji, że na części działki nr [...] znajdują się tory kolejowe wraz z infrastrukturą towarzyszącą, natomiast działka nr [...] nie jest zajęta pod infrastrukturę kolejową. Jednocześnie z ustaleń poczynionych przez organ wojewódzki, w tym ortofotomapy nie wynika, aby linia kolejowa znajdowała się na działce nr [...]. Nie ma na niej żadnych środków trwałych, które można byłoby zaliczyć do infrastruktury kolejowej. W postępowaniu nie przedstawiono dowodów, z których wnikałoby, że linia kolejowa i infrastruktura istniały na przedmiotowych działkach 5 grudnia 1990 r. Brak jest także dowodów świadczących o naliczeniu opłat PKP lub następcy prawnemu za władanie spornymi działkami. Z pisma Prezydenta Miasta D. z 25 maja 2021 r. wynika, że niewielka cześć działki nr [...] zajęta jest pod infrastrukturę kolejową. Jednakże działka ta nie jest przedmiotem niniejszego postępowania. Powyższa informacja koresponduje z pismem Prezydenta z 17 lipca 2013 r., w którym wskazał, że tytko niewielka część dawnej działki nr [...], w zachodniej części, zajęta była pod fragment linii kolejowej. Pozostała część działki porośnięta jest gęstą roślinnością (drzewa i krzewy), w części jest teren zabagniony, podmokły. Natomiast od strony prywatnych posesji znajduje się droga gruntowa stanowiąca dojazd do nieczynnej stacji benzynowej. Obok byłej stacji znajduje się teren użytkowany jako parking. Zważyć należy, że decyzją Prezydenta Miasta D. z 15 listopada 2016 r. zatwierdzono podział działki nr [...] na działki: nr [...], nr [...], nr [...]. Podziału dokonano na wniosek zarządcy drogi, w celu wydzielenia pasa drogowego – drogi publicznej ul. [...], stanowiącej działkę nr [...]. Postępowanie dowodowe nie wykazało w sposób bezsporny zaistnienia określonych w art. 34 ustawy przesłanek. Organy nie naruszyły więc tego przepisu. Rację ma Minister zwracając uwagę, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy ciężar dowodu w zakresie wykazania zaistnienia materialnoprawnych przesłanek z art. 34 ustawy spoczywał w znacznej mierze na inicjatorze postępowania - spółce PKP, gdyż to ona, jako następca prawny przedsiębiorstwa państwowego PKP, powinna mieć najpełniejszą wiedzę o elementach infrastruktury kolejowej i ich lokalizacji, a przez to realną możliwość wykazania, że zajęte pod nią nieruchomości pozostawały 5 grudnia 1990 r. w jej posiadaniu. Wprawdzie organ jest zobowiązany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego (art. 7 i 77 § 1 kpa), a następnie jego oceny z zachowaniem zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 kpa), to jednakże nie oznacza, że strona ma w postępowaniu pozostawać bierna. Z przepisów kpa normujących postępowanie dowodowe nie można zatem wywodzić, że organy zobowiązane są do poszukiwania dowodów służących poparciu twierdzeń strony w sytuacji, gdy strona, pomimo wezwania ich nie przedstawia. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy nieudowodnienie określonych okoliczności faktycznych może prowadzić do rezultatów niekorzystnych dla strony (por. wyrok NSA z 20 lutego 2020 r., sygn. akt II GSK 3719/17). Wobec tego zarzut naruszenia przez organy przepisów procedury administracyjnej jest niezasadny. Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności Sąd, na podstawie art. 151 ppsa, orzekł jak w sentencji wyroku