Sygnatura
I SA/Wa 1156/24
Wyrok WSA w Warszawie z 23 września 2024 r., I SA/Wa 1156/24 – sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Wynik
Oddalono skargę
- Sąd
- Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
- Data orzeczenia
- 23 września 2024
- Prawomocne
- nie
Treść rozstrzygnięcia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jolanta Dargas, sędzia WSA Dariusz Pirogowicz, asesor WSA Marek Maliński (spr.), Protokolant starszy referent Agata Szczepanik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 września 2024 r. sprawy ze skargi B. T. i M. T. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 18 marca 2024 r. nr 1247/2024 w przedmiocie odmowy przyznania odszkodowania za nieruchomość oddala skargę.
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 18 marca 2024 r. nr 1247/2024, Wojewoda Mazowiecki (dalej: "Wojewoda" lub "Organ"), po rozpatrzeniu odwołania B. T. i M. T. (dalej łącznie: "Strony" lub "Skarżący"), utrzymał w mocy decyzję Prezydenta m. st. Warszawy (dalej: "Prezydent") z dnia 3 marca 2023 r. nr 113/SD/2023 w przedmiocie odmowy przyznania odszkodowania za nieruchomość. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym. Nieruchomość położona w Warszawie przy ul. [...] (obecnie ul. [...]), ozn. hip. jako reszta [...] uregulowana w ks. hip. "[...]" nr rej. hip. [...], objęta została działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279; dalej: "dekret"). Zgodnie z art. 1 powołanego wyżej dekretu przedmiotowa nieruchomość przeszła na własność gminy m.st. Warszawy, a następnie z mocy art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130) stała się własnością Skarbu Państwa. Zdaniem Wojewody z analizy geodezyjnej z dnia 10 maja 2022 r. wynika, że nieruchomość hip. nr "[...]", nr rej. hip. [...] - reszta [...] wynosi 367 m2 stanowi obecnie część działek ewidencyjnych z obrębu [...]: nr [...] o powierzchni 233 m2 oraz nr [...] o powierzchni 134 m2. Ze świadectwa nr 6026/47 Sądu Okręgowego w Warszawie Wydziału Hipotecznego z dnia 31 maja 1947 r. wynika natomiast, że nieruchomość, stosownie do działów I i II wykazu hipotecznego, pod nazwą "[...]" nr rej. hip. [...], zapisana została przez zastrzeżenie na W. T. i I. T. w częściach równych niepodzielnie na mocy aktu z dnia 17 października 1936 r. nr 22, co do działki o powierzchni 80,682 sąż kw. z nieruchomości nr [...]. Jak wynika z aktu notarialnego Repertorium numer 2555 z dnia 17 października 1936 r., sporządzonego przed S. B., notariuszem przy Wydziałach Hipotecznych Sądu Okręgowego w Warszawie, W. T. i J. T. - działająca w imieniu i na rzecz nieletniej córki swojej - I. T. nabyli od W. W. resztę [...] uregulowana w ks. hip. "[...] " nr rej. hip. [...]". Z akt postępowania wynika, że nie złożono wniosku w trybie art. 7 dekretu. Wnioskiem z dnia 10 lutego 2020 r., złożonym przez adwokata A. H. reprezentującego B. T. oraz M. T., wystąpiono o przyznanie odszkodowania za nieruchomość warszawską położoną w Warszawie przy ul. [...] (obecnie ul. [...]), ozn. hip. jako reszta [...] uregulowana w "[...]" nr rej. hip. [...]. Decyzją z dnia 3 marca 2023 r. Prezydent m.st. Warszawy odmówił przyznania odszkodowania B. T. oraz M. T. przyznania odszkodowania za grunt nieruchomości warszawskiej położonej w Warszawie przy ul. [...] (obecnie ul. [...]), ozn. hip. jako reszta [...] uregulowana w ks. hip. "[...]" nr rej. hip. [...], stanowiącej aktualnie część działek ewidencyjnych nr [...] i nr [...] z obrębu [...]. W wyniku rozpoznania odwołania Stron Wojewoda Mazowiecki – decyzją z dnia 18 marca 2024 r. – utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Wojewoda wskazał, że z materiału dowodowego sprawy wynika że grunt nieruchomości przy ul. [...] (obecnie ul. [...]), ozn. hip. jako reszta [...] uregulowana w ks. hip. "[...]" nr rej. hip. [...] był zabudowany na datę wejścia w życie dekretu warszawskiego. Zdaniem Organu potwierdza to m.in. uwierzytelnione kopie materiałów archiwalnych (zdjęcia lotnicze z 1945 r. , oznaczenie stanu zniszczeń - 1945-1951) przesłane przy piśmie z dnia 1 lipca 2022 r. Archiwum Państwowego w Warszawie oraz pośrednio księga meldunkowa pozyskana z Archiwum Państwowego w Warszawie, z której wynika, że dom przy ul. [...] zmienił nr z [...] na [...] oraz zawierał lokale mieszkalne o numerach od 1 do 4. W lokalach tych – zdaniem Organu - były meldowane osoby do lat 50- tych. Zdaniem Wojewody organ I instancji błędnie przyjął, że możliwość zastosowania art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2023 r., poz. 344 ze zm.; dalej jako "u.g.n.") istnieje jedynie w stosunku do budynku na gruncie nieruchomości warszawskiej. Zdaniem Organu odszkodowanie przysługuje za działkę wchodzącą w skład nieruchomości warszawskiej niezależnie, czy była ona zabudowana. Odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych Wojewoda stwierdził, że organ prowadzący postępowanie odszkodowawcze w przypadku działki zabudowanej powinien badać zarówno przesłanki wynikające z art. 215 ust. 2 u.g.n. warunkujące przyznanie odszkodowanie za budynek jak i samą działkę gruntu. W ocenie Wojewody organ rozpatrujący sprawę winien był zbadać przesłanki określone w art. 215 pkt. 2 u.g.n, tj. czy przedmiotowy budynek kwalifikuje się do uznania go za dom jednorodzinny oraz czy przeszedł na własność państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r., jak również czy działka, przed dniem wejścia w życie dekretu mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, i poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. Zdaniem organu II instancji z treści zaskarżonej decyzji Prezydenta z dnia 3 marca 2023 r. wynika jednak, że organ I instancji, pomimo wskazanego, błędnego, zawężającego kierunku interpretacji przepisu art. 215 ust. 2 u.g.n., zbadał nie tylko przesłanki odszkodowawcze za budynek posadowiony na gruncie przy ul. [...] w Warszawie, ale również za sam grunt. Zdaniem organu II instancji Prezydent m. st. Warszawy prawidłowo ustalił, że byli właściciele nie złożyli w terminie określonym przez art. 7 dekretu stosownego wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu spornej nieruchomości, a w konsekwencji budynek znajdujący się na gruncie spornej nieruchomości przeszedł na własność Skarbu Państwa z upływem terminu określonego w dekrecie. W ocenie organu odwoławczego ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika, czy na dzień wejścia w życie budynek ten był wielorodzinny. Budynek posiadał kilka lokali i był zamieszkiwany przez różnych lokatorów, jednak pozyskana księga meldunkowa wskazuje na meldowanie osób trzecich od 1947 r., tj. po wejściu w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r., co nie świadczy o tym, że w dacie wejścia w życie dekretu budynek ten funkcjonował jako dom wielorodzinny. Zdaniem Wojewody sporny budynek przeszedł jednak na własność Skarbu Państwa przed 5 kwietnia 1958 r., zatem nie został spełniony warunek określony w art. 215 ust. 2 u.g.n., a w konsekwencji brak jest podstaw do przyznania odszkodowania. Wymienione w tym przepisie warunki muszą być bowiem spełnione łącznie. W związku z tym, że wymieniony wyżej warunek nie został spełniony, zbędne są rozważania, czy budynek posadowiony przy ul. [...] był na dzień wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. domem jednorodzinnym. Organ II instancji stwierdził, że ustalając spełnienie przesłanki utraty faktycznej możliwości władania przedmiotową nieruchomością przy ul. [...] przez jej dawnych właścicieli, organ I instancji stwierdził, że fakt dokwaterowania lokatorów do budynku świadczy o pozbawieniu dawnych właścicieli możliwości władania gruntem przedmiotowej nieruchomości przed 5 kwietnia 1958 r. Ponadto, wskazał, że ze wzmianki sporządzonej na okładce książki meldunkowej datowanej na dzień 4 września 1948 r. przez Zarząd Miejski w m. st. Warszawie wynika, że budynek posadowiony na gruncie przy ulicy [...] zmienił numer z [...] na [...] oraz jako właściciel domu wskazany został [...]. Wojewoda wskazał, że w przypadku budynku mieszkalnego przy ulicy [...] organowi I instancji nie udało się pozyskać nawet pośredniego dowodu na wydawanie przydziałów kwaterunkowych. W tego rodzaju sprawie zasadne jest – zdaniem Wojewody - posłużenie dowodami (dokumentami) dostępnymi, a nie hipotetycznymi. W takiej sytuacji należy uznać, że z materiału dowodowego, w tym, ze znajdującej się w aktach administracyjnych domowej książki meldunkowej dla budynku przy ulicy [...] w Warszawie, nie wynika aby proces meldowania w tym domu od lat 47 - tych ubiegłego wieku był dokonywany w trybie, wskazującym na przejęcie władania nieruchomością przez władze miejskie. Nie mniej jednak, na okładce księgi meldunkowej jako właściciel budynku wpisany jest podmiot trzeci, tj. [...]. W świetle powyższego Wojewoda uznał, że w dacie widniejącej na ww. księdze rzeczywistym administratorem budynku był podmiot publiczny. Dodatkowo Wojewoda wskazał, że w aktach sprawy znajduje się pismo z dnia 4 marca 1952 r. Stołecznej Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych, stanowiące prośbę kierowaną do Prezydium Rady Narodowej w m. st. Warszawie Wydział Gospodarki Mieszkaniowej i Terenów o sporządzenie protokołu zdawczo-odbiorczego na nieruchomości m. in. przy ul. [...]. Z treści ww. pisma wynika, iż załączono do niego operaty inwentaryzacyjne ww. nieruchomości przy ul. [...]. Pismem z dnia 11 marca 1952 r. Stołeczna Dyrekcja Budowy Osiedli Robotniczych w Warszawie upoważniła podmiot trzeci do podpisu protokołu przejęcia w zarząd i użytkowanie na rzecz SDBOR nieruchomości położonych na osiedlu [...], m.in. przy ul. [...]. Pismem z dnia 28 października 1952 r. Prezydium Rady Narodowej w m. st. Warszawie, na podstawie art. 3 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych wyraziło zgodę na przekazanie w zarząd i użytkowanie nieruchomości położonych w Warszawie na terenie ograniczonym ulicami [...] w granicach oznaczonych literami A-B-C-D-E-F-G-H-I-J-A na szkicu sytuacyjnym nr 4555, stanowiącym załącznik do zaświadczenia lokalizacyjnego nr 809 z dnia16 września 1952 r. Następnie Wojewoda wskazał, że protokołem z dnia 13 marca 1952 r. delegowana przez Prezydium Rady Narodowej w m. st. Warszawie komisja po dokonaniu oględzin budynków znajdujących się przy ul. [...] objęła na rzecz Skarbu Państwa w posiadanie budynki znajdujące się na ww. nieruchomości. Protokołem z dnia 25 marca 1952 r. nieruchomość położona przy ul. [...] w granicach oznaczonych literami A-B-C-D-E-A na szkicu sytuacyjnym stanowiącym załącznik do niniejszego protokołu, została objęta w zarząd i użytkowanie przez Stołeczną Dyrekcję Budowy Osiedli Robotniczych. W ocenie organu odwoławczego z akt administracyjnych sprawy wynika, iż przedmiotowa nieruchomość została przekazana w zarząd i użytkowanie podmiotowi państwowemu. W dokumentacji przedmiotowej sprawy brak jest dokumentu, który by podważał ten stan. Dodatkowo Wojewoda stwierdził, że Strony nie przedstawiły żadnego kontrdowodu, który by wskazywał, iż po 1947 r., czy też po 1952 r., a przed 5 kwietnia 1958 r. przekazano dawnemu właścicielowi w zarząd przedmiotową nieruchomość oraz aby w tych datach dokonywał czynności związanych z funkcją zarządcy. Zdaniem Organu zebrany w sprawie materiał dowodowy nie potwierdza spełnienia przez dawnego właściciela przesłanek wynikających z art. 215 u.g.n. Niezależnie od powyższego Wojewoda stwierdził, że organ I instancji nie poczynił stosownych ustaleń w decyzji z dnia 3 marca 2023 r. w zakresie przesłanki przeznaczenia gruntu pod budownictwo jednorodzinne. Jednakże w aktach sprawy znajduje się nadesłana przez Archiwum Państwowe w Warszawie reprodukcja Ogólnego Planu Zabudowania m.st. Warszawy zatwierdzonego w dniu 11 sierpnia 1931 r. oraz analiza geodezyjna z dnia 10 maja 2022 r., której przedmiotem jest rozliczenie dawnej nieruchomości reszta [...] "[...]" nr rej. hip. [...], w obecnych działkach ewidencyjnych oraz odczytanie przeznaczenia nieruchomości w Ogólnym Planie Zabudowania m.st. Warszawy z 1931 r. po uprzednim wykreśleniu jej granic w rysunek jego reprodukcji. Zgodnie z ww. opinią - którą, jako sporządzoną przez specjalistę zgodnie z jej wiedzą i doświadczeniem w zakresie geodezji, nie zawierającą – zdaniem Wojewody - braków formalnych - przedmiotowa działka oznaczona została w planie jako przeznaczona pod strefę zabudowy IIIa, w której obowiązywał sposób zabudowy zwarty, do 3 kondygnacji i 50 % powierzchni zabudowania. W konsekwencji Wojewoda uznał, że nieruchomość położona w Warszawie przy ul. [...] (dawniej [...]) mogła być przed dniem wejścia w życie dekretu przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, a zatem spełnia pierwszą przesłankę umożliwiającą przyznanie odszkodowania za działkę budowlaną. Jednakże gramatyczna wykładania art. 215 u.g.n. prowadzi do wniosku, że odszkodowanie przysługuje wówczas, gdy zostaną spełnione łącznie wszystkie przewidziane w nim przesłanki. Stwierdzenie braku jednej z tych przesłanek uniemożliwia przyznanie odszkodowania. Zdaniem Wojewody przesłanki wynikające z art. 215 u.g.n. nie zostały spełnione, w związku z faktem, iż znajdujące się na gruncie przy ul. [...] budynek, przeszedł na własność państwa przed 5 kwietnia 1958 r., jak również dawny właściciel utracił faktyczną możliwość władania przedmiotową nieruchomością, przed 5 kwietnia 1958 r Skargę na powyższą decyzję Wojewody Mazowieckiego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli B. T. i M. T. zaskarżając tę decyzję w całości. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono naruszenie: 1) art. 6, art. 8 § 1 i 2 , art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i 4 k.p.a., art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez: • brak jednoznacznego wykazania, że ustalenia dotyczyły nieruchomości objętej wnioskiem w sytuacji zmiany numeracji nieruchomości, • brak jednoznacznego wykazania daty faktycznego przejęcia nieruchomości mającej przedwojenny adres [...] (obecnie 14) hip. [...], W- 2328, • bezpodstawne uznanie, że zapis w książce meldunkowej jest równoznaczny ze statusem właściciela nieruchomości, • pominięcia notorii, że zajęcie budynku przez [...] nie wiązało się z równoczesnym korzystaniem z niego przez lokatorów, • wewnętrzną sprzeczność uzasadnienia i brak logiki poprzez uznanie, że istotnym dowodem jest zapis ołówkiem na okładce książki meldunkowej określa zarządcę lub właściciela mimo braku odnalezienia decyzji kwaterunkowych oraz wskazania dwóch różnych administratorów ([...], Prezydium) w tym samym okresie, gdzie jeden posługiwał się adresem [...] a drugi [...]; 2) art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami w zw. art. 2, art. 21 ust. 1 i 2, art. 32 ust. 1 i 2 oraz art. 64 ust. 1 - 3 w zw. z art. 8 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez odmowę zastosowania na skutek bezpodstawnego ustalenia daty utraty faktycznego władania nieruchomością oraz poprzez błędną wykładnię uznanie, że stosowanie przepisu ustawy może różnicować obywateli i dyskryminować z uwagi na datę utraty faktycznego władania nieruchomością, nawet jeśli miało to miejsce przed 5 kwietnia 1958 r. Powołując się na powyższe Skarżący wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Mazowiecki wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2023 r., poz. 344 ze zm.; zwanej dalej: "u.g.n."). Zgodnie z powołaną regulacją, przepisy ustawy dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości stosuje się odpowiednio do domu jednorodzinnego, jeżeli przeszedł on na własność państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r., oraz do działki, która przed dniem wejścia w życie dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. Z powyższego wynika, że przyznanie odszkodowania za utracony grunt nieruchomości warszawskiej (działkę) mogło nastąpić pod warunkiem spełnienia następujących przesłanek: (i) działka musiała podlegać działaniu przepisów dekretu (ii) działka mogła być przed dniem wejścia w życie dekretu przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne (iii) poprzedni właściciel nieruchomości i jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania tą nieruchomością po dacie 5 kwietnia 1958 r. W orzecznictwie sądów administracyjnych trafnie przyjmuje się, że art. 215 ust. 2 u.g.n. ma charakter szczególny w stosunku do ogólnych zasad przyznawania odszkodowania przewidzianych w tej ustawie. Szczególny charakter tego przepisu nakazuje zaś jego ścisłą wykładnię. Omawiana regulacja w aktualnym brzmieniu przesądza zatem, że chodzi o zaspokojenie roszczeń tylko tych poprzednich właścicieli lub ich następców prawnych, którzy spełniają wszystkie przesłanki wymienione w tym przepisie. Niespełnienie zaś którejkolwiek z nich powoduje brak podstaw do przyznania odszkodowania (por. wyrok NSA z dnia 1 marca 2017 r. sygn. akt I OSK 1421/16). W niniejszej sprawie organ odwoławczy podzielił ocenę organu pierwszej instancji, że nie została spełniona jedna z przesłanek wynikających z art. 215 ust. 2 u.g.n. w związku z utratą przez dawnych właścicieli przed 5 kwietnia 1958 r. możliwości faktycznego władania nieruchomością położoną w Warszawie przy ul. [...] (obecnie ul. [...]), ozn. hip. jako reszta [...] uregulowana w ks. hip. "[...]" nr rej. hip. [...], stanowiącej obecnie część działek ewidencyjnych nr [...] i nr [...] z obrębu [...]. Brak spełnienia jednej z przesłanek odszkodowawczych, co miało miejsce w przedmiotowej sprawie, uniemożliwia ustalenie i przyznanie odszkodowania. Stanowisko organu w zakresie niespełnienia w sprawie przesłanki utraty przez dawnego właściciela możliwości faktycznego władania nieruchomością przed 5 kwietnia 1958 r. zakwestionowali Skarżący podnosząc, że powyższe ustalenie Organ poczynił w oparciu o wadliwie sporządzony i niewystarczający materiał dowodowy, który ponadto został oceniony z naruszeniem podstawowych reguł oceny dowodów wynikających z przepisów k.p.a. Odnosząc się do powyższego Sąd zaznacza, że w utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych trafnie przyjmuje się, że użyte w art. 215 ust. 2 u.g.n. pojęcie "faktyczna możliwość władania" odnosi się do stanu faktycznego, a nie prawnego. Obejmuje ono zatem sytuacje gdy poprzedni właściciel lub jego następca prawny nie mógł realnie korzystać z nieruchomości. Przy tym nie chodzi w tym wypadku jedynie o efektywne korzystanie z nieruchomości, czyli czynienie z niej użytku, ale o istnienie samej obiektywnej możliwości tego rodzaju korzystania, choćby władający nie czynił z niej użytku (por. wyrok NSA z dnia 17 listopada 1989 r. sygn. akt IV SA 611/89). Hipoteza tej części normy prawnej obejmuje zatem tego rodzaju sytuacje, gdzie w następstwie działań faktycznych podjętych przez osoby trzecie (w tym podmioty publiczne) były właściciel gruntu po oznaczonej dacie (to jest po 5 kwietnia 1958 r.) pozbawiony został realnej możliwości korzystania z nieruchomości. Po analizie zebranego materiału dowodowego Sąd podzielił ocenę organów, że w odniesieniu do gruntu nieruchomości położonej w Warszawie przy ul. [...] (obecnie ul. [...]), ozn. hip. jako reszta [...] uregulowanej w ks. hip. "[...]" nr rej. hip. [...], stanowiącej obecnie część działek ewidencyjnych nr [...] i nr [...] z obrębu [...], takiej realnej możliwości korzystania z przedmiotowej nieruchomości jej dawni właściciele zostali pozbawieni przed wspomnianą datą. Jak bowiem prawidłowo ustaliły organy na podstawie zebranego materiału dowodowego (w tym książki meldunkowej datowanej na dzień 4 września 1948 r., opinii geodezyjnej z dnia 10 maja 2022 r., dokumentacji z lat 50-tych XX wieku potwierdzającej objęcie spornej nieruchomości w zarząd i użytkowanie przez Stołeczną Dyrekcję Budowy Osiedli Robotniczych) na przedmiotowej nieruchomości hipotecznej przed 5 kwietnia 1958 r. podmioty publiczne podjęły konkretne działania faktyczne uniemożliwiające dawnemu właścicielowi choćby potencjalną możliwość faktycznego władania tą nieruchomością. I tak z książki meldunkowej datowanej na dzień 4 września 1948 r. (k-169-179 akt administracyjnych) wynika, że w latach 1947-1950 do spornej nieruchomości meldowane były poszczególne osoby do łącznie czterech lokali. Natomiast z protokołu z dnia 13 marca 1952 r. (k-134 akt administracyjnych) wynika, że delegowana przez Prezydium Rady Narodowej w m. st. Warszawie komisja dokonała oględzin spornej nieruchomości. Jak wynik z kolei z protokołu z dnia 25 marca 1952 r. (k-135 administracyjnych) sporna nieruchomość położona w granicach oznaczonych literami A-B-C-D-E-A na szkicu sytuacyjnym stanowiącym załącznik do niniejszego protokołu, została objęta w zarząd i użytkowanie przez Stołeczną Dyrekcję Budowy Osiedli Robotniczych. Zdaniem Sądu – wbrew twierdzeniom skargi - zgromadzona dokumentacja dotyczy tej samej spornej nieruchomości. Fakt zmiany numeracji spornej nieruchomości z [...] na [...] nie wynika wyłącznie z adnotacji poczynionej na okładce ww. książki meldunkowej, ale również z innych dokumentów zgromadzonych w sprawie, np. pisma Sądu Rejonowego dla Warszawy-[...] XV Wydział Ksiąg Wieczystych z dnia 7 października 2021 r. (k-86 akt administracyjnych). Należy jednak zgodzić się ze stanowiskiem Skarżących, że zapis w książce meldunkowej nie jest równoznaczny z dowodem własności nieruchomości. Jednakże na gruncie art. 215 ust. 2 u.g.n. to nie kwestia prawa własności podmiotu (ale faktyczne władanie) ma istotne znaczenie dla przesądzenia przesłanek przyznania odszkodowania. Analogicznie akcentowany w skardze brak dokumentacji potwierdzającej przekazanie władztwa przedmiotowej nieruchomości pomiędzy poszczególnymi podmiotami publicznymi pozostaje bez wpływu na prawidłowość stanowiska organów. Wobec powyższego prawidłowo uznały organy, że byli właściciele nieruchomości położonej w Warszawie przy ul. [...] (obecnie ul. [...]), ozn. hip. jako reszta [...] uregulowana w ks. hip. "[...]" nr rej. hip. [...] zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania tą nieruchomością przed dniem 5 kwietnia 1958 r., skoro w spornej nieruchomości były meldowane osoby trzecie, a sama nieruchomość została w 1952 r. objęta w zarząd i użytkowanie przez Stołeczną Dyrekcję Budowy Osiedli Robotniczych. Podniesione w skardze zarzuty w głównej mierze nakierowane zostały na ukazanie istotnych wad przeprowadzonego w sprawie postępowania dowodowego. Odnosząc się do tego Sąd zaznacza, że rolą organu w toku postępowania administracyjnego jest podjęcie czynności w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 k.p.a.), udokumentowanie poczynionych ustaleń w aktach sprawy (art. 77 § 1 k.p.a.) oraz uzasadnienie wydanej decyzji w sposób przewidziany w art. 107 § 3 k.p.a. Zdaniem Sądu, zebrana w sprawie dokumentacja potwierdza, wbrew zarzutom Skarżących, że prowadząc przedmiotowe postępowanie organy obu instancji tym standardom sprostały. Oczekiwanego przez Skarżących skutku nie mógł wywołać również zarzut naruszenia art. 80 k.p.a. Skuteczne zarzucenie naruszenia tej normy postępowania wymaga bowiem wykazania, że dokonując swobodnej oceny dowodów organy uchybiły zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego. Jedynie to bowiem może być przeciwstawione uprawnieniu do dokonywania swobodnej oceny dowodów. Nie jest natomiast wystarczające przekonanie o innej niż przyjęta doniosłości poszczególnych dowodów i ich odmiennej ocenie. Przeprowadzona ocena materiału dowodowego może być bowiem skutecznie podważona tylko w przypadku, gdy brak jest logiki w wiązaniu wniosków z zebranymi dowodami lub gdy rozumowanie organów wykracza poza reguły logiki albo, sprzecznie z zasadami doświadczenia życiowego, rozumowanie to nie uwzględnia związku przyczynowo - skutkowego. Taka sytuacja, jak już szczegółowo opisano wyżej, w niniejszej sprawie jednak nie zachodzi. Sąd nie podzielił również zarzutu naruszenia przy wydaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami w zw. art. 2, art. 21 ust. 1 i 2, art. 32 ust. 1 i 2 oraz art. 64 ust. 1 - 3 w zw. z art. 8 ust. 2 Konstytucji RP. Sąd zaznacza, że wprowadzone w art. 215 ust. 2 u.g.n. regulacje są wyrazem polityki państwa ograniczającej zakres odpowiedzialności państwa dochodzonej na drodze administracyjnej. Do oceny tej polityki sąd administracyjny nie jest powołany (por. wyrok NSA z dnia 30 listopada 2020 r., sygn. akt I OSK 1202/20). Istotne znaczenie dla powyższej oceny ma również okoliczność, że przesłanka pozbawienia faktycznej możliwości władania nieruchomością przed dniem 5 kwietnia 1958 r. była przedmiotem rozważań Trybunału Konstytucyjnego. W postanowieniu z 28 października 2015 r., sygn. akt P 6/13, umarzając postępowanie wszczęte na skutek pytania prawnego o zgodność art. 215 ust. 2 u.g.n. z przepisami Konstytucji, Trybunał stwierdził, że brak regulacji odnośnie byłych właścicieli gruntów warszawskich lub ich następców prawnych, którzy utracili władztwo nad nieruchomością przed 5 kwietnia 1958 r. - co miało miejsce także w rozpoznawanej sprawie – stanowi rodzaj zaniechania legislacyjnego (prawodawczego), którego stwierdzenie niekonstytucyjności uzasadnione jest tylko wtedy gdy istnieje konstytucyjny nakaz uregulowania jakiejś kwestii, a ustawodawca wykonuje ten nakaz jedynie w części. W ocenie Trybunału, nie można mówić o istnieniu takiego nakazu na gruncie art. 215 ust. 2 u.g.n. Konstytucja nie wymaga bowiem zagwarantowania prawa do pełnego odszkodowania. Przy tym Trybunał Konstytucyjny nie miał wątpliwości, że ograniczenie stosowania wspomnianego przepisu do określonej grupy byłych właścicieli nie jest wynikiem przeoczenia prawodawcy, ale stanowiło wyraz braku woli ustanowienia przepisów reprywatyzacyjnych. Zatem wydając powyższe postanowienie Trybunał Konstytucyjny nie uchylił art. 215 ust. 2 u.g.n. ani nie nadał tej regulacji odmiennej treści niż wynikająca z wykładni literalnej tego przepisu (por. wyroki NSA z dnia: 30 listopada 2020 r. sygn. akt I OSK 1202/20 oraz 17 marca 2022 r. sygn. akt I OSK 934/21). Podsumowując, w ocenie Sądu, w niniejszej sprawie organy w sposób wystarczający wykazały, że pozbawienie dawnych właścicieli możliwości faktycznego władania nieruchomością położoną w Warszawie przy ul. [...] (obecnie ul. [...]), ozn. hip. jako reszta [...] uregulowana w ks. hip. "[...]" nr rej. hip. [...], stanowiącej aktualnie część działek ewidencyjnych nr [...] i nr [...] z obrębu [...], nastąpiło przed dniem 5 kwietnia 1958 r., co wyklucza dopuszczalność ustalenia odszkodowania na podstawie art. 215 ust. 2 u.g.n. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz.935 ze zm.) orzekł jak w sentencji.
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 21 maja 2024
- Symbol z opisem
- 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
- Hasła tematyczne
- Nieruchomości
- Skarżony organ
- Wojewoda
- Sędziowie
- Dariusz Pirogowicz Jolanta Dargas /przewodniczący/ Marek Maliński /sprawozdawca/
Powołane przepisy
- Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. j.)
art. 215 ust. 2 · Dz.U. 2023 poz. 344
Powiązane dokumenty
Sygnatura: I SA/Wa 1514/24 · 23 września 2024
Wyrok WSA w Warszawie z 23 września 2024 r., I SA/Wa 1514/24 – sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Sygnatura: I OSK 1630/22 · 20 września 2024
Wyrok NSA z 20 września 2024 r., I OSK 1630/22 – sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Sygnatura: I SA/Wa 2183/23 · 20 września 2024
Wyrok WSA w Warszawie z 20 września 2024 r., I SA/Wa 2183/23 – sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny