I SA/Wa 816/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.), Sędziowie: sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, sędzia WSA Joanna Skiba, Protokolant referent Anna Kaczyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lipca 2023 r. sprawy ze skargi E. Z. na niewykonanie przez Prezydenta m.st. Warszawy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 września 2021 r., sygn. akt I SAB/Wa 41/21 1. wymierza Prezydentowi m.st. Warszawy grzywnę w wysokości 1000 (tysiąc) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta m.st. Warszawy w wykonaniu wyroku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta m.st. Warszawy na rzecz skarżącej E. Z. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

E. Z. pismem z 10 marca 2023 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta m.st. Warszawy wyroku tut. Sądu z 3 września 2021 r. sygn. akt I SAB/Wa 41/21, zobowiązującego Prezydenta m.st. Warszawy do rozpoznania wniosku E. Z. z 8 listopada 2013 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość [...]położoną przy ul. [...]/[...] ozn. jako [...] w dobrach [...][...] i [...] nr rej. hip. [...] - w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Akta te wraz z odpisem prawomocnego wyroku doręczone zostały organowi 6 lipca 2022 r. Wobec niewykonania wyroku, skarżąca pismem z 18 marca 2021 r. (które jak wynika z prezentaty wpłynęło do organu w dniu 22 marca 2022 r.) wezwała organ do jego wykonania, a następnie wniosła wskazaną na wstępie skargę, żądając w niej stwierdzenia, że bezczynność Prezydenta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; wymierzenia organowi grzywny w maksymalnej wysokości oraz przyznania od organu na jej rzecz sumy pieniężnej w wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej; zasądzenia zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych oraz rozpatrzenia sprawy na posiedzeniu niejawnym oraz dołączenia dokumentów z akt sprawy I SAB/Wa 41/21. W uzasadnieniu wskazała, że do dnia wniesienia skargi organ nie zakończył postępowania i nie wydał decyzji w sprawie odszkodowawczej, czym zlekceważył termin wyznaczony wyrokiem, dlatego skarga jako w pełni uzasadniona zasługuje na uwzględnienie. Uzasadniając wniosek o zasądzenie sumy pieniężnej wskazała, że nie może ona korzystać ze środków należnych jej z tytułu nacjonalizacji rodzinnej własności. Wskazała także, że bezczynność Prezydenta ma charakter systemowy, na co wskazuje bezczynność urzędników w niemal każdej ze spraw i wydawanie po kilku decyzji rocznie, mimo tysięcy wniosków zalegających w urzędzie. Podkreśliła, że nie może tego usprawiedliwiać duża liczba spraw, czy ich kumulacja, brak etatów czy środków pieniężnych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, wskazując, że prawomocny wyrok wraz z aktami sprawy wpłynął 7 lipca 2022 r. Jednocześnie szczegółowo przedstawił przebieg postępowania wskazując na poszczególne wystąpienia do różnych instytucji mające na celu zgromadzenie materiału niezbędnego do wydania decyzji w sprawie. Wskazał również, że w skutek przeprowadzenia kwerendy akt odnaleziono nierozpoznany dotychczas wniosek z 28 września 1998 r. złożony przez E. Z. o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do przedmiotowej nieruchomości. Powołując się na orzecznictwo wskazał, że "Jeżeli chodzi o sprawy z zakresu roszczeń dekretowych pierwszeństwo ma sprawa tocząca się w trybie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279), później sprawa prowadzona na podstawie art. 214 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2023 r., poz. 344). Jeżeli nie ma możliwości odzyskania nieruchomości w naturze, to strona może zainicjować sprawę o przyznanie odszkodowania w trybie art. 215 powołanej ustawy.". Podał również, że mając na uwadze powyższą okoliczność Prezydent postanowieniem z 14 kwietnia 2023 r. nr 166/SD/2023 zawiesił przedmiotowe postępowanie do czasu zakończenia postępowania wszczętego wnioskiem E. Z. z 28 września 1998 r. o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do przedmiotowej nieruchomości. Podniósł, że zgodnie z art. 103 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz.U. z 2023 r., poz. 775) dalej jako: "Kpa", zawieszenie postępowania wstrzymuje bieg terminów przewidzianych w kodeksie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga, w zakresie w jakim zarzuca Prezydentowi m.st. Warszawy bezczynność w wykonaniu prawomocnego wyroku tut. Sądu jest zasadna, co skutkować musi wymierzeniem organowi określonej w sentencji grzywny, jak też oceny charakteru zaistniałej zwłoki. Wniesiona ona została w trybie art. 154 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.U. z 2023 r., poz. 259) dalej jako: "p.p.s.a.". Przepis ten w § 1 stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Grzywnę, o której mowa w tym przepisie, stosownie do § 6 art. 154 p.p.s.a., wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, na podstawie odrębnych przepisów. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 2 art. 154). Uwzględniając skargę sąd, w myśl § 7 art. 154 p.p.s.a., może ponadto przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Jednocześnie po myśli § 3 art. 154 wykonanie wyroku lub załatwienie sprawy po wniesieniu skargi, o której mowa w § 1, nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania lub oddalenia skargi. W konsekwencji czego nie stanowi także podstawy do wydania tego rodzaju orzeczeń fakt zawieszenia postępowania administracyjnego. Okoliczność taka będzie natomiast rzutowała na ocenę charakteru zaistniałej zwłoki, wymiar grzywny czy zasadność stosowania środka, o którym mowa w § 7 art. 154 p.p.s.a. W sprawie poza sporem jest, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z 3 września 2021 r. sygn. akt I SAB/Wa 41/21 zobowiązał Prezydenta m.st. Warszawy do rozpoznania wniosku E. Z. z 8 listopada 2013 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość [...] położoną przy ul. [...]/[...] ozn. jako [...] w dobrach [...] i [...] nr rej. hip. [...] - w terminie trzech miesięcy od zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem, który to termin ekspirował 6 lipca 2022 r. Niekwestionowaną okolicznością jest przy tym, że do dnia podjęcia niniejszego orzeczenia, mimo uprzedniego wezwania przez stronę do wykonania powyższego wyroku, Prezydent m.st. Warszawy zawisłej przed nim sprawy administracyjnej meriti nie załatwił, a jedynie zawiesił z urzędu prowadzone w tym względzie postępowanie. Skoro zatem Prezydent m.st. Warszawy w terminie wyznaczonym wyrokiem sprawy nie załatwił, to wniosek o wymierzenie mu z tego powodu grzywny jest uzasadniony. W stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy skład orzekający ocenił, iż wystarczająco represyjną, w okolicznościach faktycznych sprawy spełni grzywna w wysokości 1000 złotych, która to kwota mieści się w wymiarze grzywny określonym w art. 154 § 6 p.p.s.a. i jest adekwatna z punktu widzenia skali przekroczenia terminu załatwienia sprawy, wynoszącym aktualnie 9 miesięcy. Wymierzając ją w tej wysokości uwzględniono również okoliczność odnalezienia nierozpoznanego wniosku z 28 września 1998 r. złożonego przez E. Z. o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego. Ta z kolei – co jak trafnie zauważał organ w odpowiedzi na skargę - wyprzedza postępowanie odszkodowawcze prowadzone w trybie art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W związku z czym do zakończenia postępowania w przedmiocie ww. wniosku, sprawa odszkodowawcza nie może być merytorycznie rozpoznana. Mając zatem na uwadze skalę przekroczenia wyznaczonego wyrokiem terminu oraz fakt, że po zwrocie akt z Sądu, w celu uzupełnienia materiału dowodowego niezbędnego do zakończenia przedmiotowego postępowania, organ podejmował następujące czynności: w dniu 9 września 2022 r. zlecił wykonanie opracowania geodezyjnego polegającego na wykreśleniu granic przedmiotowej nieruchomości na zdjęcia lotnicze pozyskane z Wojskowego Biura Historycznego [...], [...] oraz [...] w oparciu o opracowanie geodezyjne z 9 lutego 2022 r. (odpowiedź organ uzyskał przy piśmie z 19 października 2022 r.); zwrócił się do Biura Organizacji Urzędu z prośbą o udzielenie informacji na temat inwestycji dotyczących przedmiotowej nieruchomości oraz dat ich rozpoczęcia oraz do Delegatury Biura Administracji i Spraw Obywatelskich w Dzielnicy [...] [...] o przesłanie, w przypadku posiadania, uwierzytelnionej kopii książki meldunkowej prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości (vide: pisma z 1 lutego 2023 r.); w dniu 6 lutego 2023 r. zlecił wykonanie opracowania fotogrametrycznego polegającego na opisie zdjęć lotniczych przedmiotowej nieruchomości hipotecznej w oparciu o ww. opracowanie geodezyjne z 19 października 2022 r. W ocenie Sądu nie ma wystarczająco uzasadnionych podstaw by zaistniałą obecnie zwłokę w wykonaniu wyroku kwalifikować jako przejaw rażącego naruszania prawa, będącego wynikiem przede wszystkim – jak sugeruje to skarżąca - lekceważącego stosunku do obowiązujących organ norm postępowania i intencjonalnego ich naruszania. Również w sytuacji obiektywnej przeszkody uniemożliwiającej zakończenie postępowania (zawieszenia postępowania) nie jest zasadnym przyznanie od organu na rzecz skarżącej żądanej sumy pieniężnej i z tego względu w powyższej części skarga została oddalona. Traci bowiem obecnie na znaczeniu funkcja dyscyplinująca, jaką obok funkcji kompensacyjnej charakteryzuje się ów środek prawny. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 6 oraz art. 154 § 2 zd. drugie p.p.s.a. orzekł jak w punktach 1 i 2 wyroku, a na podstawie art. 151 powołanej ustawy jak w punkcie 3 wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania sądowego orzeczono natomiast na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 powołanej ustawy oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r., poz. 1800).