Sygnatura
I SA/Wa 100/26
Wyrok WSA w Warszawie z 16 kwietnia 2026 r., I SA/Wa 100/26
Wynik
Oddalono skargi
- Sąd
- Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
- Data orzeczenia
- 16 kwietnia 2026
- Prawomocne
- nie
Treść rozstrzygnięcia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Monika Sawa (spr.) Sędziowie sędzia WSA Przemysław Żmich asesor sądowy WSA Anna Milicka-Stojek Protokolant starszy referent Aneta Suchecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2026 r. sprawy ze skarg Z. S. i A. P. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 grudnia 2025 r. nr DAP-WOSR.7280.85.2025.MK w przedmiocie prawa do rekompensaty oddala skargi.
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
Decyzją z 18 grudnia 2025 r. nr DAP-WOSR.7280.85.2025.MK Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji po rozpatrzeniu odwołań Z. S. i A. P. utrzymał w mocy decyzję Wojewody Małopolskiego nr 3 z dnia 12 listopada 2025 r.. znak: WS-1II.7541.1.724.2024.MS, odmawiającą L. K., W. K., A. P., Z. S. i Z. K. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez A. K. zabudowań w postaci: domu/dworu, mieszkania rządcy, 3 budynków służbowych, chlewu, stodoły, kuźni, składu na narzędzia, gorzelni oraz 3 młynów, wchodzących w skład nieruchomości położonej poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w [...], gmina [...], powiat [...], województwo tarnopolskie Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym: Postanowieniem z dnia 19 listopada 2004 r., znak: GG.II1.7224/8/R/Z/2/99/03, Starosta [...] przekazał Wojewodzie Małopolskiemu według właściwości wniosek J. K., złożony w dniu 13 listopada 1989 r. do Urzędu Miasta w [...], dotyczący przyznania ekwiwalentu za nieruchomość pozostawioną poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w [...]. Niezależnie od powyższego, A. P. i Z. S. w dniu 11 grudnia 2008 r., Z. K. i Z. D. w dniu 17 grudnia 2008 r. oraz W. K. w dniu 29 grudnia 2008 r. wystąpili do Wojewody Małopolskiego z wnioskami o potwierdzenie prawa do rekompensaty za nieruchomość pozostawioną przez A. K. w [...]. Na podstawie postanowienia Sądu Powiatowego dla miasta [...] w [...] z dnia 17 kwietnia 1951 r" sygn. akt I.Sp.671/50, ustalono że spadek po A. K. na podstawie ustawy nabyły dzieci A. P. oraz J. K., po połowie. Zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] Wydziału I Cywilnego z dnia 17 maja 2005 r., sygn. akt I Ns 426/05, spadek po A. P., zmarłej dnia [...] marca 2005 r., nabyły z mocy ustawy dzieci: Z. S. i A. P., po połowie. Według postanowienia Sądu Rejonowego w [...] I Wydziału Cywilnego z dnia 28 grudnia 2017 r., sygn. akt I Ns 137/13, spadek po J. K. na podstawie testamentu nabyli: żona L. K. w 4/10 części, siostra A. P. w 2/10 części oraz dzieci W. K. i B. K., po 2/10 części. Stosownie do postanowienia Sądu Rejonowego w [...] Wydziału I Cywilnego z dnia 9 października 2001 r., sygn. akt I Ns 686/01, spadek po B. K., zmarłej dnia [...] września 2000 r., na podstawie ustawy nabyli wdowiec Z. D. i córka Z. K., po połowie. Zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] z dnia 12 listopada 2020 r., sygn. akt I Ns 241/20, spadek po Z. D., zmarłym dnia [...] maja 2020 r., na podstawie ustawy nabyła córka Z. K. w całości. Organ wskazał, że w przedmiotowej sprawie zgromadzono m. in. następujący materiał dowodowy: - kserokopię wyciągu sumarycznego arkusza posiadłości gruntowej dla nieruchomości w [...], liczba karty księgi tabularnej [...], posiadacz gruntu A. K., zestawionego dnia 22 sierpnia 1931 r. przez Urząd Katastralny w [...]; - kserokopię poświadczenia wystawionego dnia 16 listopada 1929 r. przez Sąd Okręgowy w [...], L398/29, dla nieruchomości w [...], objętej whl [...]; - zeznanie świadka M. W., złożone do protokołu z dnia 12 października 1992 r. w Urzędzie Gminy [...]; - zeznanie świadka J. M., złożone do protokołu z dnia 29 lipca 1992 r. w Urzędzie Gminy [...]; - odpis zupełny aktu zgonu J. K., nr 235/1998, wydanego dnia [...] czerwca 1998 r. przez Urząd Stanu Cywilnego w [...]; - pełnomocnictwo udzielone w dniu 2 grudnia 2008 r. przez Z. S., synowi W. S.; - uwierzytelnioną kserokopię odpisu postanowienia Sądu Rejonowego w [...] Wydziału I Cywilnego z dnia 9 października 2001 r., sygn. akt I Ns 686/01, o stwierdzeniu nabycia spadku po B. K.; - oświadczenia Z. D. z dnia 24 kwietnia 2009 r., złożone w Starostwie Powiatowym w [...] pod rygorem odpowiedzialności karnej, o miejscach zamieszkania po przybyciu na obecne terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i o dotychczasowym stanie realizacji prawa do rekompensaty; - oświadczenia Z. K. z dnia 24 kwietnia 2009 r, złożone w Starostwie Powiatowym w [...] pod rygorem odpowiedzialności karnej, o miejscach zamieszkania po przybyciu na obecne terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i o dotychczasowym stanie realizacji prawa do rekompensaty; - uwierzytelnioną kserokopię odpisu zupełnego aktu zgonu A. K., nr 133/1948/l/Śr, wydanego dnia 12 lutego 1948 r. przez Urząd Stanu Cywilnego w [...]; - pismo Urzędu Miasta [...] z dnia 25 czerwca 2009 r., znak: SE.51180/218/2009, dotyczące danych osobowych i adresowych J. K.; - odpis z testamentu własnoręcznego A. K.; - odpis postanowienia Sądu Rejonowego w [...] I Wydziału Cywilnego z dnia 17 maja 2005 r., sygn. akt I Ns 426/05, o stwierdzeniu nabycia spadku po A. P.; - uwierzytelnioną kserokopię karty osobowej A. P., wystawionej dnia 2 kwietnia 1951 r.; - odpis notarialny dowodu osobistego A. P.; - oświadczenia A. P. z dnia 26 maja 2009 r., złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej, przed notariusz w Warszawie M. J., o miejscach zamieszkania po przybyciu na obecne terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i o dotychczasowym stanie realizacji prawa do rekompensaty; - oświadczenia Z. S. z dnia 2 czerwca 2009 r., złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej, przed notariusz w Warszawie M. J. o miejscach zamieszkania po przybyciu na obecne terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i o dotychczasowym stanie realizacji prawa do rekompensaty; - pełnomocnictwo udzielone dnia 20 grudnia 2008 r. przez W. K., kuzynowi M. G.; - kserokopię wyciągu z księgi gruntowej gminy akt majętności [...], obj. whl [...], wydanego z Urzędu Ksiąg Gruntowych Sądu Okręgowego w [...] dnia 18 września 1935 r.; - oświadczenia W. K. z dnia 27 listopada 2009 r., złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej, przed notariusz w [...] U. O., o miejscach zamieszkania po przybyciu na obecne terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i o dotychczasowym stanie realizacji prawa do rekompensaty; - pełnomocnictwo z dnia 18 listopada 2009 r. udzielone przez W. K., R. K.; - poświadczenie obywatelstwa A. K., wystawione dnia 10 maja 2010 r. przez Wojewodę Małopolskiego, znak: SO.II.5022-220-10; - oświadczenie Z. S. z dnia 22 marca 2010 r., złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej, przed notariusz w [...] E. K., o miejscach zamieszkania po przybyciu na obecne terytorium Rzeczypospolitej Polskiej; - oświadczenia A. P. z dnia 23 marca 2010 r., złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej, przed notariusz w [...] M. J., o miejscach zamieszkania po przybyciu na obecne terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i o dotychczasowym stanie realizacji prawa do rekompensaty; - uwierzytelnioną kserokopię oświadczenia świadka S. B., podpisanego dnia 2 marca 2010 r, przed Z. D. notariusz w [...], Rep. A Nr 2067/2010; - uwierzytelnioną kserokopię oświadczenia świadka A. G., podpisanego dnia 2 marca 2010 r. przed Z. D. notariusz w [...], Rep. A Nr 2069/2010; - kserokopię odpisu skróconego aktu urodzenia W. K., nr 138/1947, wystawionego dnia 13 lutego 2013 r. przez Urząd Stanu Cywilnego w [...]; - pełnomocnictwo udzielone dnia 8 kwietnia 2013 r. przez W. K., R. K.; - uwierzytelnioną kserokopię postanowienia Sądu Powiatowego dla Miasta [...] w [...] z dnia 17 kwietnia 1951 r., o stwierdzeniu nabycia spadku po A. K., pozyskaną z Archiwum Narodowego w [...]; - odpis postanowienia Sądu Rejonowego w [...] I Wydziału Cywilnego z dnia 28 grudnia 2017 r., sygn. akt I Ns 137/13, o stwierdzeniu nabycia spadku po J. K.; - kserokopię fragmentu spisu ziemian Rzeczypospolitej Polskiej w roku 1930, woj. stanisławowskie i woj. tarnopolskie, opracowanego przez T. E. i S. G.; - uwierzytelnioną kserokopię testamentu J. K., spisanego dnia 2 lutego 1993 r.; - kserokopię fragmentu Skorowidza dóbr tabularnych w Galicyi z Wielkim Ks. Krakowskiem, Lwów 1890; - kserokopię fragmentu Skorowidza dóbr tabularnych w Galicyi z Wielkim Ks. Krakowskiem, Kraków 1905; - pełnomocnictwo udzielone dnia 4 września 2018 przez W. K., adwokat E. P.; - uwierzytelnione kserokopie dokumentów pochodzących z koperty dowodu osobistego S. B., pozyskane z Urzędu Miasta [...]; - uwierzytelnione kserokopie dokumentów pochodzących z koperty dowodu osobistego A. G., pozyskane z Urzędu Miasta [...]; - uwierzytelnione kserokopie dokumentów pochodzących z koperty dowodu osobistego J. M., pozyskane z Urzędu Gminy [...]; - protokół przesłuchania J. M., przeprowadzonego dnia 15 października 2018 r. w miejscu zamieszkania świadka, przez pracowników Urzędu Gminy [...]; - uwierzytelnioną kserokopię dekretu dziedzictwa po L. K., wydanego dnia 7 października 1904 r. przez C.K. Sąd Obwodowy w [...] Oddział IV; - uwierzytelnione kserokopie: pisma Wydziału Powiatowego w [...] z dnia 24 maja 1939 r" skierowanego do Urzędu Wojewódzkiego w Tarnopolu, Nr: RR-14/39, wraz z załącznikiem fragmentem Wykazu nieruchomości ponad 50 ha, woj. tarnopolskie, pow. [...], pozyskane z Archiwum Państwowego Obwodu Tarnopolskiego; - uwierzytelnioną kserokopię pisma Ministerstwa Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 8 maja 1939 r. Nr. Agr.l 1.2/39, pozyskaną z Archiwum Państwowego Obwodu Tarnopolskiego; - uwierzytelnioną kserokopię fragmentu Wykazu majątków położonych na terenie województwa tarnopolskiego, w których znajduje się nadwyżka parcelacyjna (zapas ziemi), pozyskaną z Archiwum Państwowego Obwodu Tarnopolskiego; - kserokopię fragmentu Informatora statystycznego do dziejów społeczno-gospodarczych Galicji, pod redakcją Heleny Madurowicz-Urbańskiej, Kraków 1993; - uwierzytelnioną kserokopię fragmentu Skorowidza Rzeczypospolitej Polskiej Księgi Adresowej Miasta [...], 1926; - uwierzytelnioną kserokopię fragmentu Księgi Adresowej Miasta [...] i Województwa Krakowskiego, 1932; - uwierzytelnioną kserokopię życiorysu A. K.; - protokół przesłuchania Z. S., przeprowadzonego dnia 17 czerwca 2019 r. w Mazowieckim Urzędzie Wojewódzkim w Warszawie; - protokół przesłuchania A. P., przeprowadzonego dnia 17 czerwca 2019 r. w Mazowieckim Urzędzie Wojewódzkim w Warszawie; - protokół przesłuchania W. K., przeprowadzonego dnia 10 lipca 2019 r. w Urzędzie Miasta [...]; - protokół przesłuchania Z. D., przeprowadzonego dnia 10 lipca 2019r. w Urzędzie Miasta [...]; - protokół przesłuchania L. K., przeprowadzonego dnia 10 lipca 2019 r. w Urzędzie Miasta [...]; - protokół przesłuchania Z. K., przeprowadzonego dnia 10 lipca 2019 r. w Urzędzie Miasta [...]; - kserokopię listu napisanego przez A. K. do córki A. P.; - uwierzytelnione kserokopie akt sprawy spadkowej po A. K., pozyskane z Archiwum Narodowego w [...], zespół nr 29/446, Sąd Grodzki w [...]; - uwierzytelnione kserokopie akt osobowych więźnia A. K., sporządzonych w języku niemieckim, pozyskane z Archiwum Narodowego w [...], zespół nr 29/479, Niemiecki Zakład Karny w [...]; - uwierzytelnione kserokopie dwóch kwestionariuszy dotyczących rejestracji szkód wojennych, nr 3395, z dnia 8 listopada 1945 r., obejmujących nieruchomość w [...] przy ul. [...] oraz nieruchomość w [...], oraz dokumentacji pozyskanej z Archiwum Narodowego w [...], zespół nr 29/699, Zarząd Miejski w [...]; - uwierzytelnioną kserokopię zeznania świadka R. T., złożonego dnia 29 listopada 1945 r. w Państwowym Urzędzie Repatriacyjnym w [...], pozyskaną z Archiwum Narodowego w [...]; - uwierzytelnioną kserokopię oświadczenia świadków S. S. i J. B. złożonego dnia 23 lipca 1945 r. przed E. S. notariuszem w [...], Nr. Rep. 2371/1945, pozyskaną z Archiwum Narodowego w [...]; - uwierzytelnioną kserokopię wniosku A. K. o wydanie orzeczenia odszkodowawczego, złożonego dnia 30 listopada 1945 r. do Państwowego Urzędu Repatriacyjnego w [...], pozyskaną z Archiwum Narodowego w [...]; - uwierzytelnioną kserokopię orzeczenia Państwowego Urzędu Repatriacyjnego Wojewódzkiego Oddziału w [...] z dnia 30 listopada 1945 r., Ldz.P/12319/45/1257, pozyskaną z Archiwum Narodowego w [...]; - uwierzytelnioną kserokopię uchwały C.K. Sądu Powiatowego w [...] Oddziału VIII z dnia 30 stycznia 1913 r., pozyskaną z Archiwum Narodowego w [...]; - uwierzytelnioną kserokopię arkusza posiadłości gruntowej dla nieruchomości w [...], liczba karty księgi tabularnej [...], posiadacz gruntu A. K., zestawionego dnia 31 lipca 1903 r. przez C.K, Geometrę Ewidencyjnego w [...], pozyskaną z Archiwum Narodowego w [...]; - uwierzytelnioną kserokopię arkusza posiadłości gruntowej dla nieruchomości w [...], liczba karty księgi tabularnej [...], posiadacz gruntu A. K., zestawionego dnia 1 marca 1935 r. przez Urząd Skarbowy w [...], pozyskaną z Archiwum Narodowego w [...]; - uwierzytelnioną kserokopię wyciągu z księgi gruntowej majętności [...], obj. whl [...] ks. gr. dla większych posiadłości przy Sądzie Okręgowym w [...], pozyskaną z Archiwum Narodowego w [...]; - uwierzytelnioną kserokopię wyciągu z księgi gruntowej majętności [...], obj. whl [...] ks. gr. dla większych posiadłości przy Sądzie Okręgowym w [...], wydanego 16 lutego 1935 r., pozyskaną z Archiwum Narodowego w [...]; - uwierzytelnioną kserokopię ogólnego wyciągu hipotecznego dóbr [...] whl [...] ks. gr. dla większych posiadłości objętych przy Sądzie Okręgowym w [...] prowadzonej, wydanego dnia 17 marca 1924 r" wraz z uzupełnieniem wydanym dnia 26 kwietnia 1925 r., pozyskaną z Archiwum Narodowego w [...]; - pełnomocnictwo udzielone dnia 23 października 2019 r. przez L. K., adwokatowi M. Z.; - kserokopię testamentu A. K., sporządzonego dnia 2 lutego 1945 r. w [...]; - uwierzytelnioną kserokopię wykazu istotnych warunków do układu oraz danych, dotyczących dłużnika i zabezpieczeń, sporządzonego dnia 23 kwietnia 1935 r., pozyskaną z Archiwum Narodowego w [...]; - uwierzytelnioną kserokopię zestawienia dotyczącego dóbr tabularnych [...] i [...], sporządzonego dnia 6 listopada 1934 r., pozyskaną z Archiwum Narodowego w [...]; - uwierzytelnioną kserokopię wykazu istotnych warunków do układu oraz danych, dotyczących dłużnika i zabezpieczeń, sporządzonego dnia 31 października 1936 r., pozyskaną z Archiwum Narodowego w [...]; - uwierzytelnione kserokopie pism Banku Gospodarstwa Krajowego Oddziału w [...] z lat 1935-1940, skierowanych do A. K., pozyskane z Archiwum Narodowego w [...]; - uwierzytelnione kserokopie pism A. K. z lat 1931-1939, skierowanych do Banku Gospodarstwa Krajowego Oddziału w [...], pozyskane z Archiwum Narodowego w [...]; - uwierzytelnioną kserokopię układu zawartego dnia 31 października 1936 r. między Bankiem Gospodarstwa Krajowego w [...] i A. K., pozyskaną z Archiwum Narodowego w [...]; - kserokopie listów prywatnych A. K., adresowanych ze [...]; - uwierzytelnione kserokopie dokumentów dotyczących służby wojskowej A. K., pozyskane z Wojskowego Biura Historycznego w Warszawie. Po dokonaniu oceny materiału dowodowego zgromadzonego w toku postępowania, decyzją nr SN.Vill.JS.7725-1-676-08 z dnia 11 grudnia 2019 r., Wojewoda Małopolski odmówił L. K., W. K., A. P., Z. S., Z. D., Z. K. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez A. K. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w [...], gm. [...], pow. [...], woj. tarnopolskie. Strony złożyły odwołanie od ww. decyzji Wojewody Małopolskiego: pismem z dnia 19 grudnia 2019 r. Z. D. i Z. K., pismem z dnia 20 grudnia 2019 r. Z. S. - reprezentowana przez pełnomocnika W. S., pismem z dnia 23 grudnia 2019 r. A. P., pismem z dnia 2 stycznia 2020 r. W. K. reprezentowany - przez adw. E. P., pismem z dnia 27 grudnia 2019 r. L. K. reprezentowana przez adw. M. Z. Decyzją nr DAP-WOSR-7281-5/2020/MK z dnia 5 marca 2020 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Wojewody Małopolskiego nr SN.VIII.JS.7725-l-676-08 z dnia 11 grudnia 2019 r. Powyższą decyzję strony zaskarżyły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W dniu 16 grudnia 2020 r. do akt sprawy wpłynął odpis prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia 12 listopada 2020 r., sygn. akt I Ns 241/20, z którego wynika, że spadek po Z. D. na podstawie ustawy nabyła córka Z. K. w całości. Wyrokiem z dnia 17 czerwca 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 866/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargi na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nr DAP-WOSR-7281-5/2020/MK z dnia 5 marca 2020 r. Wyrokiem z dnia 23 czerwca 2022 r., sygn. akt I OSK 331/22, Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu skargi kasacyjnej od powyższego wyroku uchylił zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nr DAP-WOSR-7281-5/2020/MK z dnia 5 marca 2020 r. Decyzją nr DAP-WOSR-7280-90/2022/MK z dnia 28 listopada 2022 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji uchylił decyzję Wojewody Małopolskiego nr SN.VIII.JS.7725-l-676-08 z dnia 11 grudnia 2019 r. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Postanowieniem nr SN.Vlll.MS.7725-l-676-08 z dnia 22 marca 2023 r. Wojewoda Małopolski uznał, że zostały spełnione wymogi do potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez A. K. nieruchomości położonej poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w [...], gmina [...], powiat [...], województwo tarnopolskie, o łącznej powierzchni 630,7123 ha. Decyzją nr SN.VIII.MS.7725-l-676-08 z dnia 11 grudnia 2023 r. Wojewoda Małopolski potwierdził Z. S., A. P., L. K., W. K. i Z. K. przysługiwanie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez A. K. nieruchomości położonej poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w [...], gmina [...], powiat [...], województwo tarnopolskie, o łącznej powierzchni 630,7123 ha. Jednocześnie postanowieniem nr SN.VIII.MS.7725-1-676-08 z dnia 11 grudnia 2023 r. organ I instancji na podstawie art. 98 § 1 k.p.a., na wniosek Stron, zawiesił ww. postępowanie w zakresie zabudowań nieuwzględnionych w ww. decyzji Wojewody Małopolskiego z dnia 11 grudnia 2023 r., a wyszczególnionych we wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty. W piśmie z dnia 14 maja 2025 r. A. P. wniósł o podjęcie przedmiotowego postępowania oraz doprecyzował zakres wniosku, wnosząc o potwierdzenie stronom prawa do rekompensaty za następujące budynki: dom/dwór, mieszkanie rządcy, 3 budynki służbowe, stajnię, oborę, chlew, stodołę, kuźnię, skład na narzędzia, gorzelnię oraz 3 młyny. Jednocześnie do akt sprawy dołączono nowe, pozyskane przez strony dowody, dotyczące zabudowań majątku [...] w postaci: - uwierzytelnionej kserokopii kwestionariusza o stanie gospodarstwa wiejskiego, dotyczącego majątku [...] z dnia 5 lipca 1933 r., pozyskaną z Archiwum Narodowego w [...], z zespołu Wojewódzki Urząd Rozjemczy do spraw majątkowych gospodarstw wiejskich w [...], - uwierzytelnionej kserokopii pisma procesowego adwokata I. H., reprezentującego H. H. jako wierzycielkę, złożonego w dniu 14 kwietnia 1939 r. do Wojewódzkiego Urzędu Rozjemczego do spraw majątkowych posiadaczy większych gospodarstw wiejskich w [...], pozyskaną z Archiwum Narodowego w [...], z zespołu Wojewódzki Urząd Rozjemczy do spraw majątkowych gospodarstw wiejskich w [...], - uwierzytelnionej kserokopii pisma Wojewódzkiego Biura do Spraw Finansowo-Rolnych w [...] z dnia 5 lipca 1933 r. do Wojewódzkiego Urzędu Rozjemczego, pozyskaną z Archiwum Narodowego w [...], z zespołu Wojewódzki Urząd Rozjemczy do spraw majątkowych gospodarstw wiejskich w [...], - opinia dotycząca określenia parametrów techniczno-użytkowych budynków majątku [...], sporządzona w dniu 12 maja 2025 r. przez mgr inż. budownictwa lądowego B. S. Postanowieniem nr WS-IIL7541.1.724.2024.MS z dnia 5 czerwca 2025 r. Wojewoda Małopolski podjął przedmiotowe postępowanie. Ponadto do stron skierowane zostało pismo z dnia 5 czerwca 2025 r., w którym organ I instancji przedstawił swoje stanowisko odnośnie zgromadzonego materiału dowodowego oraz wskazał, że w jego ocenie, materiał ten jest wystarczający jedynie dla potwierdzenia prawa do rekompensaty za część wyszczególnionych we wniosku budynków, tj. stajnię dla koni oraz stajnię dla krów. W związku z powyższym, wezwano wnioskodawców do przedłożenia w terminie 2 miesięcy dowodów potwierdzających, że w skład majątku [...] wchodziły także pozostałe zabudowania objęte wnioskiem. W odpowiedzi W. S. - pełnomocnik Z. S. w piśmie z dnia 13 czerwca 2025 r., Z. K. w piśmie z dnia 14 czerwca 2025 r. (data wpływu 17 czerwca 2025 r.), adwokat A. P. - pełnomocnik W. K. w piśmie z dnia 18 czerwca 2025 r. (data wpływu 23 czerwca 2025 r.), adwokat A. W. - pełnomocnik A. P. w piśmie z dnia 13 czerwca 2025 r. (data wpływu 20 czerwca 2025 r.) oraz L. K. w piśmie z dnia 14 czerwca 2025 r. (data wpływu 18 czerwca 2025 r.), wskazali; "że zostały wyczerpane możliwości dowodowe w sprawie oraz wnieśli o niezwłoczne wydanie niezbędnych orzeczeń umożliwiających zakończenie postępowania, stosownie do aktualnej sytuacji procesowej." W pismach wskazano, że: "w przypadku jeśli organ zamierza (stosownie do swego stanowiska zawartego w piśmie z dnia 5 czerwca 2025 r.) potwierdzić prawo do rekompensaty jedynie za część składników, które sq objęte aktualnie czynnym wnioskiem (tj. nie mieszczą się w zakresie rozstrzygnięcia zawartego w ostatecznej decyzji wydanej w sprawie), to wówczas wskazuję na konieczność równoczesnego wydania decyzji odmownej co do pozostałych składników, tak by móc umożliwić stornom prawo do odwołania bez zbędnej zwłoki. Jednocześnie nie widzę podstaw prawnych, które uzasadniałyby konieczność powstrzymywania się przez organ w wydaniu decyzji odmownej z uwagi na prowadzenie postępowania odnośnie do potwierdzenia prawa do rekompensaty w innym zakresie niż ten, którego ma dotyczyć decyzja odmowna". W dniu 3 lipca 2025 r., Wojewoda Małopolski na podstawie art. 7 ust 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., wydał postanowienie nr WS-III.7541.1.724.2024.MS, w którym uznał, że zostały spełnione przesłanki do potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez A. K. zabudowań w postaci stajni i obory wchodzących w skład nieruchomości położonej poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w [...], gmina [...], powiat [...], województwo tarnopolskie. Decyzją nr 2 z dnia 12 listopada 2025 r., znak: WS-III.7541.1.724.2024.MS, Wojewoda Małopolski potwierdził L. K., W. K., A. P., Z. S. i Z. K. prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez A. K. zabudowań w postaci stajni i obory wchodzących w skład nieruchomości położonej poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w [...], gmina [...], powiat [...], województwo tarnopolskie. Natomiast decyzją nr 3 z dnia 12 listopada 2025 r., znak: WSIII. 7541.1.724.2024.MS, Wojewoda Małopolski odmówił potwierdzenia L. K., W. K., A. P., Z. S. i Z. K. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez A. K. zabudowań w postaci: domu/dworu, mieszkania rządcy, 3 budynków służbowych, chlewu, stodoły, kuźni, składu na narzędzia, gorzelni oraz 3 młynów, wchodzących w skład nieruchomości położonej poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w [...], gmina [...], powiat [...], województwo tarnopolskie. Strony złożyły odwołania od decyzji nr 3 Wojewody Małopolskiego: pismem z dnia 1 grudnia 2025 r. Z. S., pismem z dnia 27 listopada 2025 r. A. P. Minister po przeprowadzeniu postępowania i analizie akt sprawy wskazał, że kwestie rekompensat za "mienie zabużańskie" reguluje obecnie ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z art. 1 ust 1 i ust. 1 a ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. prawo do rekompensaty przysługuje z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w wyniku wypędzenia z byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub jego opuszczenia w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. dokonanego na podstawie tzw. "układów republikańskich" oraz umowy pomiędzy Rzecząpospolitą Polską a Związkiem Socjalistycznych Republik Radzieckich z dnia 15 lutego 1951 r. Przepisy niniejszej ustawy stosuje się także do osób, które na skutek innych okoliczności związanych z wojną rozpoczętą w 1939 r" były zmuszone opuścić byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, co wynika z art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Prawo do rekompensaty na podstawie art. 2 przedmiotowej ustawy, przysługuje właścicielowi nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli spełnia on łącznie następujące wymogi: 1) był w dniu 1 września 1939 r. obywatelem polskim i miał miejsce zamieszkania na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w rozumieniu przepisów: a) art. 3 ustawy z dnia 2 sierpnia 1926 r. o prawie właściwym dla stosunków prywatnych wewnętrznych (Dz. U. Nr 101, poz. 580) lub b) art. 24 Kodeksu Postępowania Cywilnego {Dz. U. z 1932 r. Nr 112, poz. 934), lub c) § 3-10 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 23 maja 1934 r. wydanego w porozumieniu z Ministrem Skarbu co do § 2 ust. 3-5, z Ministrem Spraw Wojskowych co do § 20, 21, 22, 24 ust. 3, § 49 ust 1 i 2, § 55 i § 56 oraz z Ministrem Spraw Zagranicznych co do § 18 ust. 1 i 2, § 51 i § 55, o meldunkach i księgach ludności (Dz. U. Nr 54, poz. 489) - oraz opuścił byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn, o których mowa w art. 1, lub z tych przyczyn nie mógł na nie powrócić; 2) posiada obywatelstwo polskie. W myśl ust. 4 ww. artykułu dowodami w sprawie o potwierdzenie prawa do rekompensaty mogą być w szczególności: 1) urzędowy opis mienia; 2) orzeczenie wydane przez były Państwowy Urząd Repatriacyjny; Natomiast zgodnie z art. 3 ust 1 powołanej ustawy w przypadku gdy nieruchomości pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej były przedmiotem współwłasności, prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim współwłaścicielom, spełniającym wymogi określone w art. 2, albo niektórym z nich, wskazanym przez pozostałych współwłaścicieli. Wskazanie osoby uprawnionej do rekompensaty następuje przez złożenie oświadczenia z podpisem poświadczonym notarialnie lub przed organem administracji publicznej albo przez złożenie oświadczenia w polskiej placówce konsularnej. Z kolei ust. 2 tego przepisu wskazuje, że w przypadku śmierci właściciela nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim spadkobiercom albo niektórym z nich, wskazanym przez pozostałych spadkobierców, jeżeli spełniają wymóg określony w art. 2 pkt 2. Wskazanie osoby uprawnionej do rekompensaty następuje przez złożenie oświadczenia z podpisem poświadczonym notarialnie lub przed organem administracji publicznej albo przez złożenie oświadczenia w polskiej placówce konsularnej. Zgodnie z art 6 ust. 1 ww. ustawy do wniosku, o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty, należy dołączyć; 1) dowody, które świadczą o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn, o których mowa w art. 1 ustawy, oraz o rodzaju i powierzchni tych nieruchomości; 2) dowody, które świadczą o posiadaniu obywatelstwa polskiego, o którym mowa w art. 2 i 3 ustawy; 3) dowody potwierdzające miejsce lub miejsca zamieszkania wnioskodawcy, a w przypadku, o którym mowa w art. 3 ust. 2, również dowody potwierdzające miejsca zamieszkania po przybyciu na obecne terytorium Rzeczypospolitej Polskiej osób, o których mowa w art. 2 lub art. 3 ustawy, a w przypadku braku tych dowodów do wniosku dołącza się oświadczenie wnioskodawcy o miejscu lub miejscach zamieszkania tych osób; 4) oświadczenie o wskazaniu osoby uprawnionej w przypadku, o którym mowa w art. 3 ust 1 ustawy; 5) oświadczenie o dotychczasowym stanie realizacji prawa do rekompensaty. W myśl ust. 4 ww. artykułu dowodami w sprawie o potwierdzenie prawa do rekompensaty mogą być w szczególności: 1) urzędowy opis mienia; 2) orzeczenie wydane przez były Państwowy Urząd Repatriacyjny; 3) dokumenty urzędowe, w tym sądowe, a także dokumenty pozyskane z archiwów państwowych Republiki Białorusi, Republiki Litewskiej, Federacji Rosyjskiej, Ukrainy lub innych państw; 4) wydane przez władze polskie dokumenty, które świadczą o posiadaniu obywatelstwa polskiego. W przypadku braku dokumentów zawierających urzędowy opis mienia lub orzeczenia wydanego przez Państwowy Urząd Repatriacyjny, dowodami mogą być oświadczenia dwóch świadków. Jednakże, stosownie do art. 6 ust. 5 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. moc dowodowa takich oświadczeń jest uzależniona od spełnienia następujących przesłanek: - muszą one zostać złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, przed notariuszem, organem prowadzącym postępowanie lub w polskiej placówce konsularnej w kraju zamieszkania świadka, świadkowie muszą być osobami, które zamieszkiwały w miejscowości, w której znajduje się nieruchomość pozostawiona poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, lub w miejscowości sąsiedniej, oraz nie są osobami bliskimi - w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 i Nr 281, poz. 2782) - właścicieli lub spadkobierców ubiegających się o potwierdzenie prawa do rekompensaty. Minister wskazał, że tak skonstruowany przepis nadaje określoną rangę dowodom wymienionym w ustawie. Z jego treści wynika, iż dowody z dokumentów mają większą moc dowodową niż zeznania świadków, które mogą być przedłożone w przypadku braku urzędowego opisu mienia lub orzeczenia wydanego przez Państwowy Urząd Repatriacyjny. Organ podkreślił, że zeznania te jak każdy inny dowód podlegają ocenie i to zarówno co do ich treści jak i wiarygodności. Minister podniósł, że w przedmiotowej sprawie zasadnicze znaczenie ma ustalenie czy zgromadzony materiał dowodowy pozwala na ustalenie jakie zabudowania wchodziły w skład majątku [...] oraz ich powierzchni i cech charakterystycznych. Wskazał, że skarżący ubiegają się o potwierdzenie prawa do rekompensaty za budynki wchodzące w skład majątku [...] w postaci: domu/dworu, mieszkania rządcy, 3 budynków służbowych, stajni, obory, chlewu, stodoły, kuźni, składu na narzędzia, gorzelni oraz 3 młynów. W odniesieniu do stajni dla koni oraz obory (stajni) dla krów, organ I instancji wydał decyzję nr 2 z dnia 12 listopada 2025 r., znak: WS-III.7541.1.724.2024.MS, w której potwierdził Stronom prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez A. K. ww. zabudowań wchodzących w skład majątku [...]. Minister wskazał, że przedmiotem niniejszego postępowania są pozostałe zabudowania, które zdaniem Skarżących wchodziły w skład majątku [...]. Dokonując oceny zgromadzonego materiału dowodowego Minister zgodził się z Wojewodą Małopolskim, że w aktach sprawy brak jest dowodów potwierdzających, aby w skład majątku [...] wchodziły chlew i 3 budynki służbowe. Jedynym dowodem na istnienie chlewu i 3 budynków służbowych jest bowiem kwestionariusz o stanie gospodarstwa wiejskiego, dotyczący majątku [...] uzupełniony i podpisany w dniu 5 lipca 1933 r. przez właściciela nieruchomości A. K.. Minister zwrócił uwagę, że kwestionariusz ten został uzupełniony przez właściciela nieruchomości, a podane w nim dane nie zostały urzędowo potwierdzone. Biorąc pod uwagę, że jest to dokument prywatny, to ocena tego dowodu powinna być dokonana w kontekście całokształtu materiału dowodowego, w szczególności w kontekście ustalenia, czy istnieją inne dowody potwierdzające, że w skład majątku [...] wchodziły chlew i 3 budynki służbowe. Takich dowodów jednakże brak, dlatego Minister uznał, że ww. dokument prywatny nie może stanowić dowodu na pozostawienie ww. zabudowań, tym bardziej, że przedmiotowy dokument prywatny nie pochodzi nawet z 1939 roku. Skarżący nie wykazali również, że w skład majątku [...] wchodziły 3 młyny. Minister zgodził się, że na istnienie w majątku [...] młynów wskazuje wyciąg z księgi gruntowej majętności [...], obj. whl [...] ks. gr. wydany w dniu 16 lutego 1935 r. Uznał jednakże, że wpis w tym zakresie został dokonany na podstawie uchwały z dnia 7 lutego 1891 r., a więc odnosi się do stanu prawnego istniejącego kilkadziesiąt lat przed wybuchem wojny. Minister odwołał się do stanowiska zawartego w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjne w Warszawie z dnia 30 marca 2025 r., sygn. akt I SA/Wa 2119/24, gdzie stwierdzono, że: "dokumenty te nie mogą stanowić dowodów świadczących o pozostawieniu nieruchomości w związku z wojną rozpoczętą w dniu 1 września 1939 r., gdyż ich wytworzenie nie zbiega się z okresem bezpośrednio poprzedzającym wybuch II wojny światowej, dotyczy natomiast okresu do 1928 r. Akta sprawy nie zawierają zaś dokumentów, z których wynikałby późniejszy stan własnościowy spornej nieruchomości. W orzecznictwie sądów administracyjnych trafnie przyjmuje się, że w postępowaniu o potwierdzenie prawa do rekompensaty powoływanie się na dokumenty potwierdzające historyczny stan prawny nieruchomości jest niewystarczające. Muszą to być bowiem dokumenty obrazujące ten stan na określoną, istotną prawnie datę". Dowodem na pozostawienie 3 młynów w majątku [...] nie może być również informacja zawarta w wykazie istotnych warunków do układu oraz danych dotyczących dłużnika i zabezpieczeń, uzupełnionym w dniu 23 kwietnia 1935 r. przez A. K. Minister zwrócił uwagę, że dokument ten pozostaje w ścisłym związku z wykazem istotnych warunków do układu Nr 90 oraz danych dotyczących dłużnika i zabezpieczeń, sporządzonym w dniu 31 października 1936 r. przez Bank Gospodarstwa Krajowego w [...], w którym młyny nie zostały już wymienione. W dokumencie tym wskazano, że w majątku [...] funkcjonowała jedynie gorzelnia. W przypadku, gdyby na terenie majątku istniały młyny zostałyby one wymienione w ww. wykazie, gdyż jako przestawiające znaczną wartość stanowiłyby gwarancje dla zabezpieczenia wierzytelności Banku Gospodarstwa Krajowego. Odnosząc się natomiast do zeznań świadków S. S., J. B. oraz R. T., zgodnie z którymi A. K. posiadał gospodarstwo rolne w [...] z młynem wodnym Minister stwierdził, że nie mogą one stanowić dowodów w tym zakresie. Oświadczenia te nie spełniają bowiem wymogów określonych w art. 6 ust 5 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., gdyż nie zostały złożone przed notariuszem, organem prowadzącym postępowanie bądź w polskiej placówce konsularnej w kraju zamieszkania świadka, a jedynie podpisane przed uprawnionym podmiotem. Aby oświadczenia świadków spełniły ustawowo określone wymogi, świadkowie winni w obecności uprawnionego podmiotu wskazać, jakie posiadają informacje na temat nieruchomości położonej w miejscowości [...], a następnie winien on sam spisać słowa świadków i potwierdzić, że oświadczenia faktycznie złożono przed nim (por, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 listopada 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 1009/11 oraz z dnia 5 grudnia 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 1188/12). Ponadto z treści oświadczeń świadków S. S., J. B. i R. T. nie wynika czy są oni osobami bliskimi wobec właściciela nieruchomości lub jego spadkobierców ubiegających się o potwierdzenie prawa do rekompensaty, jak również czy zamieszkiwali w [...] lub w miejscowości sąsiedniej. Natomiast zeznania złożone przez W. K., w których wskazał on,- że w gospodarstwie znajdował się młyn, z uwagi na fakt, że oświadczenie składa strona zainteresowana uzyskaniem korzystnego rozstrzygnięcia, uznać należy za niewiarygodne. Odnosząc się natomiast do pozostałych zabudowań za prawidłowe należy uznać stanowisko organu I instancji, zgodnie z którym dowody zebrane w sprawie wskazują na to, że w skład majątku [...] wchodziły dom mieszkalny - dwór, gorzelnia, kuźnia, skład na narzędzia, stodoła oraz mieszkanie rządcy. Potwierdzają to we wzajemnej łączności dokumenty w postaci: - kwestionariusza o stanie gospodarstwa wiejskiego, dotyczącego majątku [...] uzupełnionego i podpisanego w dniu 5 Iipca 1933 r. przez właściciela nieruchomości A. K., - zeznań świadka J. M., - uwierzytelnionej kserokopii pisma procesowego adwokata I. H., H. H. jako wierzycielkę, złożonego w dniu 14 kwietnia 1939 r. do Wojewódzkiego Urzędu Rozjemczego do spraw majątkowych posiadaczy większych gospodarstw wiejskich w [...], - wykazu istotnych warunków do układu Nr 90 oraz danych dotyczących dłużnika i zabezpieczeń, sporządzonym w dniu 31 października 1936 r. przez Bank Gospodarstwa Krajowego w [...], - fragmentu wykazu nieruchomości ponad 50 ha, przesłanego wraz z pismem Wydziału Powiatowego w [...] z dnia 24 maja 1939 r.. Nr RR-14/39, do Urzędu Wojewódzkiego w Tarnopolu. Niemniej jednak stosownie do art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r, do wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty należy dołączyć nie tylko dowody, które świadczą o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, lecz także świadczące o rodzaju i powierzchni tych nieruchomości. Zdaniem Ministra skarżący nie wykazali ich cech charakterystycznych, będących niezbędnym warunkiem do dokonania ich wyceny przez rzeczoznawcę, co w konsekwencji uniemożliwia wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty za pozostawione mienie. Złożone w tym zakresie zeznania świadków A. G. i S. B., które wskazują na powierzchnie dworu oraz gorzelni nie spełniają bowiem wymogów określonych w art 6 ust. 5 ustawy z dnia 8 Iipca 2005 r., gdyż zostały złożone z podpisem notarialnie poświadczonym, zamiast przed notariuszem. Notariusz potwierdził jedynie własnoręczność podpisów tych świadków. Złożenie oświadczenia przez świadka przed notariuszem, sporządzone w formie czynności notarialnej - protokołu (art. 79 pkt 4 w zw. z art. 104 § 3 i 4 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. - Prawo o notariacie (Dz. U z 2024 r., poz. 1001 ze zm.), a złożenie oświadczenia przez świadka (samodzielnie sporządzonego) z potwierdzonym notarialnie podpisem w formie czynności notarialnej - poświadczenia notarialnego podpisu (art. 79 pkt 2 w związku z art. 96 pkt 1 ww. ustawy), to nie to samo. W ustawie z dnia 8 lipca 2005 r. wyraźnie rozróżnia się dowód w postaci oświadczenia z podpisem poświadczonym notarialnie (art. 3), od dowodu w postaci oświadczenia złożonego przed notariuszem (art. 6 ust. 5). Ustawodawca tylko dla stosunkowo prostej czynności polegającej na złożeniu oświadczenia o wskazaniu osoby uprawnionej do rekompensaty przewidział mniej sformalizowaną czynność notarialną, to jest poświadczenie podpisu. Ranga dowodu, o którym mowa w art. 6 ust. 5 ustawy, wymaga zaś sporządzenia bardziej sformalizowanej czynności notarialnej, to jest protokołu przyjęcia oświadczenia świadka w formie aktu notarialnego (art. 104 § 3 i 4 Prawa o notariacie). Oświadczenia tego typu winny być składane w obecności notariusza, zasadniczo w kancelarii notarialnej (art. 1 § 2, art. 3 Prawa o notariacie), a notariusz musi zadbać, aby czynność ta była zgodna z prawem. Wówczas ma walor dokumentu urzędowego (art. 2 § 2 Prawa o notariacie). Minister podniósł nadto, że z dokumentów znajdujących się w kopertach dowodów osobistych A. G. i S. B. wynika, że zamieszkiwali oni przed wybuchem II wojny światowej we Lwowie, której to miejscowość nie można uznać za sąsiednią względem [...]. Zeznania A. G. i S. B. są również identyczne co do swojej treści, co w połączeniu z faktem zamieszkiwania świadków we Lwowie nie pozwala na uznanie ich za wiarygodne w odniesieniu do wskazanych powierzchni dworu oraz gorzelni. Odnosząc się natomiast do złożonych przez Strony postępowania, tj. W. K. i L. K., w których wskazano na powierzchnie domu oraz gorzelni Minister zaznaczył, że z uwagi na fakt, iż oświadczenie składa strona zainteresowana uzyskaniem korzystnego rozstrzygnięcia, tego rodzaju środek dowodowy nie jest w pełni obiektywny. W przypadku postępowań o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej środek ten nie może mieć zastosowania, bowiem przyjęcie zeznania stron w zakresie dotyczącym potwierdzenia tytułu prawnego do pozostawionej nieruchomości, gdy nie znajduje to potwierdzenia w całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego stałoby w sprzeczności z art. 6 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej zupełnie ją wypaczając i powodując, że de facto całe postępowanie administracyjne mogłoby zakończyć się na złożeniu przez stronę zeznania, które potwierdziłoby jedynie żądanie określone we wniosku strony inicjującym postępowanie administracyjne o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Zdaniem Ministra stanowiłoby to obejście przepisów ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. i skutkowałoby rażącym naruszeniem prawa. Organ podzielił stanowisko Wojewody Małopolskiego, że zeznanie świadka J. M., w którym opisany jest dom zarządcy tego majątku (drewniany, parterowy, składający się z 8 pomieszczeń) nie jest wystarczające dla określenia powierzchni tego domu, ponieważ w świetle ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. dowodami świadczącymi o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi granicami RP w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. oraz o rodzaju i powierzchni tych nieruchomości, mogą być oświadczenia dwóch świadków. Ponadto za niezasadne organ uznał twierdzenia pełnomocnika Z. S., że organ wojewódzki mógł jedynie domniemywać, iż wniosek A. K. do Państwowego Urzędu Repatriacyjnego o wydanie orzeczenia odszkodowawczego nie zawiera wiarygodnych informacji o majątku położonym w [...]. Jak bowiem wynika z akt sprawy powierzchnia majątku w [...] wynosiła ponad 630 ha. Natomiast w ww. wniosku A. K. wskazał, że pozostawił jedynie 20 ha. Oznacza to, że zawarty we wniosku o wydanie orzeczenia odszkodowawczego opis nieruchomości budynkowych również nie może być uznany za wiarygodny. Oceniając kolejny z dowodów w postaci opinii dotyczącej określenia parametrów techniczno-użytkowych budynków majątku [...], sporządzonej w dniu 12 maja 2025 r. przez mgr inż. budownictwa lądowego B. S. Minister w pierwszej kolejności zwrócił uwagę, że odnosi się ona do nieruchomości, która stanowiła majątek znacznych rozmiarów w obrębie, którego znajdowało się szereg budynków, które "współuczestniczyły w życiu" tegoż majątku i pełniły one różne funkcje. W związku z powyższym nie jest możliwe określenie w sposób zbliżony do stanu rzeczywistego charakterystyki tych zabudowań nie posiadając wiarygodnych danych ich dotyczących. W przypadku tak dużych majątków rodzaj zabudowy i jej wielkość były uzależnione od zaangażowania właściciela i jego indywidualnych możliwości oraz planów związanych z rozwojem poszczególnych inwestycji w prowadzonym gospodarstwie. W szczególności należy to odnieść do budynku gorzelni, która w istocie stanowiła zakład produkcyjny. Jak każdy zakład produkcyjny, tak i gorzelnie mają swoją indywidulaną specyfikę, szczególnie związaną z daną produkcją, jak i z jej wielkością. Nie można wycenić gorzelni będącej w posiadaniu A. K., nie znając chociażby podstawowych jej cech charakterystycznych, m. in.: czy to był duży zakład nastawiony na masową produkcję alkoholu czy też mały zaopatrujący lokalny rynek. Od powyższego uzależniona jest wielkość majątku, którym dysponował ten zakład. Zdaniem Ministra w powyższej kwestii materiał dowodowy nie daje odpowiedzi, co determinuje, że nie jest możliwa wycena takiego zakładu produkcyjnego. Tak więc podjęta przez biegłego próba oszacowania wielkości poszczególnych budynków wchodzących w skład majątku [...] poprzez analizę opisów obiektów podobnego przeznaczenia zawartych w materiałach archiwalnych i ikonograficznych dla budynków typowych budowanych przed It wojną światową, a które wchodziły w skład zabudowań majątków ziemskich nie może być uwzględniona w całości. Jedynie ocena powierzchni stajni dla koni oraz obory dla krów, która została przeprowadzona w oparciu o informacje z kwestionariusza o stanie gospodarstwa wiejskiego [...], wskazujące na przeznaczone dla 60 koni i 50 krów pozwalała w sposób wiarygodny ustalić powierzchnie tych budynków. Tym samym Minister uznał, że skarżący w prowadzonym postępowaniu nie przedłożyli dowodów, które w sposób wiarygodny określają powierzchnie oraz cechy charakterystyczne domu mieszkalnego - dworu, gorzelni, kuźni, składu na narzędzia, stodoły oraz mieszkania rządcy, będących niezbędnym warunkiem do dokonania ich wyceny przez rzeczoznawcę. Mając na uwadze przytoczone okoliczności faktyczne i prawne Minister stwierdził, że w przedmiotowej sprawie Wojewoda Małopolski prawidłowo odmówił potwierdzenia prawa do rekompensaty. Zdaniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w przedmiotowej sprawie organ wojewódzki umożliwił Stronom uczestnictwo w każdym stadium postępowania, w tym składanie dodatkowych dokumentów i wyjaśnień, a decyzję wydał po ustaleniu stanu faktycznego dotyczącego pozostawienia spornych nieruchomości, na podstawie całokształtu materiału dowodowego zebranego w sprawie. W uzasadnieniu decyzji wskazane zostały przesłanki, którymi kierował się organ I instancji odmawiając potwierdzenia prawa do rekompensaty. Dlatego też nie można twierdzić, iż w prowadzonym postępowaniu zasady ogólne postępowania administracyjnego, wyrażone w art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, zostały naruszone. Zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego organ uprawniony jest do swobodnej oceny zgromadzonych dowodów. Powyższa zasada uprawnia organ do ustalania prawdy obiektywnej według swej wiedzy, doświadczenia oraz przekonania o wartości dowodowej poszczególnych środków dowodowych. Zasada swobodnej oceny dowodów nie oznacza, rzecz jasna, dowolności w wartościowaniu dowodów i ich selekcji. Ocena ta powinna być oparta na wszechstronnej analizie zebranego materiału dowodowego. Organ prowadzący postępowanie ma prawo dokonywać oceny zgromadzonych w sprawie dowodów. Ocena ta nie może być jednak dowolna, lecz musi zostać dokonana w perspektywie całokształtu okoliczności faktycznych sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 lutego 2011 r., sygn. akt I OSK 1460/10). W ramach postępowania toczącego się przed organem I, jak i II instancji została dokonana ocena całokształtu materiału dowodowego w zakresie wyznaczonym przez art. 80 k.p.a. Skargi na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli A. P., W. K., Z. K. i L. K. zaskarżając ją w całości Zaskarżonej decyzji zarzucili: 1. naruszenie prawa procesowego w postaci art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy, przez jednostronną i wybiórczą analizę dowodów wskazujących na jednoznaczne wchodzenie w skład majątku [...] nieruchomości będących przedmiotem odmownej decyzji, 2. naruszenie prawa materialnego w postaci art. 6 ust. 1 pkt 1 Ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przez jego błędną wykładnię i uznanie, że strony postępowania nie uzasadniły rodzaju i powierzchni pozostawionych nieruchomości. W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy Wojewodzie Małopolskiemu do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenie od organu administracyjnego na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. W odpowiedzi na skargi organ wniósł o jej oddalenie w całości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skargi są niezasadne, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W niniejszej sprawie Minister decyzją z 18 grudnia 2025 r. nr DAP-WOSR.7280.85.2025.MK utrzymał w mocy decyzję Wojewody Małopolskiego nr 3 z dnia 12 listopada 2025 r.. znak: WS-1II.7541.1.724.2024.MS, odmawiającą L. K., W. K., A. P., Z. S. i Z. K. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez A. K. zabudowań w postaci: domu/dworu, mieszkania rządcy, 3 budynków służbowych, chlewu, stodoły, kuźni, składu na narzędzia, gorzelni oraz 3 młynów, wchodzących w skład nieruchomości położonej poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w [...], gmina [...], powiat [...], województwo tarnopolskie. Materialnoprawną podstawą wydania zaskarżonej decyzji były przepisy ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Ustawa ta określa zasady realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w wyniku wypędzenia z byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub jego opuszczenia w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r., dokonanego na podstawie wymienionych w niej tzw. układów republikańskich (art. 1 ust. 1) bądź umowy granicznej z 15 lutego 1951 r. (art. 1 ust. 1a). Przepisy tej ustawy stosuje się także do osób, które na skutek innych okoliczności związanych z wojną rozpoczętą w 1939 r., były zmuszone opuścić byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (art. 1 ust. 2 ). W myśl art. 2 ustawy prawo to przysługuje właścicielowi nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli spełnia on łącznie następujące wymogi: był w dniu 1 września 1939 r. obywatelem polskim i miał miejsce zamieszkania na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (...) oraz opuścił byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn, o których mowa w art. 1, lub z tych przyczyn nie mógł na nie powrócić, jak również posiada obywatelstwo polskie. Przepis art. 3 ust. 2 zd. pierwsze ustawy stanowi zaś, że w przypadku śmierci właściciela nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim spadkobiercom, albo niektórym wskazanym przez pozostałych spadkobierców, jeżeli spełniają wymóg określony w art. 2 pkt 2 ustawy (posiadają obywatelstwo polskie). Z powyższego wynika, że ustalając w przywołanych wyżej przepisach krąg osób uprawnionych do rekompensaty za utracone nieruchomości ustawodawca przyznał to prawo trzem kategoriom uprawnionych. Po pierwsze, prawo to przysługuje obywatelom polskim. Po drugie, przysługuje osobom posiadającym w przeszłości nieruchomości położone na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a więc położone na obszarze tzw. Kresów Wschodnich, które przed wybuchem II wojny światowej leżało w granicach państwa polskiego, a obecnie znajduje się poza tymi granicami. Po trzecie, do kręgu osób uprawnionych do rekompensaty należą osoby, które zmuszone były do przesiedlenia się w wyniku wypędzenia lub opuszczenia tych terenów w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. dokonanego na podstawie wymienionych w ustawie w art. 1 układów , względnie przesiedlenia na podstawie umowy wskazanej w ust. 1a ustawy bądź zmuszone były w innych okolicznościach związanych z II wojną światową opuścić tzw. Kresy. Zauważyć przy tym należy, że postępowanie w przedmiocie przyznania rekompensaty wszczynane jest na wniosek strony (art. 5 ust. 1 ustawy), a ciężar udowodnienia spełnienia przesłanek nabycia prawa do rekompensaty spoczywa na jednostce ubiegającej się o to prawo (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 marca 2011 r. sygn. akt I OSK 742/10, Lex nr 990282). To ona zatem, zgodnie z art. 6 ustawy, winna dołączyć do wniosku dowody, które świadczą o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn, o których mowa w art. 1 oraz o rodzaju i powierzchni tych nieruchomości, w tym także dowodów potwierdzających przynależne do nieruchomości prawo. Dowody te stanowić mogą w szczególności: urzędowy opis mienia, orzeczenie wydane przez Państwowy Urząd Repatriacyjny, dokumenty urzędowe, w tym sądowe, a także dokumenty pozyskane z archiwów państwowych (...) lub innych państw (art. 6 ust. 4 ustawy). W przypadku braku dokumentów zawierających urzędowy opis mienia lub orzeczenia wydanego przez Państwowy Urząd Repatriacyjny, dowodami mogą być oświadczenia dwóch świadków (art. 6 ust. 5 ustawy). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że choć nie jest obecnie kwestionowane, że skarżący spełniają warunki generalnie do uzyskania prawa do rekompensaty co zostało potwierdzone wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 czerwca 2022 r. to w zakresie objętym treścią zaskarżonej decyzji zobowiązani byli do przedłożenia dowodów, które w sposób wiarygodny potwierdzą jakie zabudowania wchodziły w skład majątku [...] a także określą powierzchnie oraz cechy charakterystyczne dla dworu, gorzelni, kuźni, składu na narzędzia, stodoły oraz mieszkania rządcy, w sposób, który umożliwiałby dokonanie ich wyceny. Sąd podziela stanowisko organów, że brak jest w aktach dowodów potwierdzających, aby w skład majątku [...] wchodziły chlew i 3 młyny a także określających stan techniczny i cechy charakterystyczne pozostałych wyżej wymienionych zabudowań w dacie 1 września 1939 r. w sposób umożliwiający ich wycenę. Jak słusznie ocenił Minister przedstawione przez strony dokumenty - -kwestionariusz o stanie gospodarstwa wiejskiego, dotyczącego majątku [...] uzupełniony i podpisany w dniu 5 Iipca 1933 r. przez właściciela nieruchomości A. K., uwierzytelniona kserokopia pisma procesowego adwokata I. H., reprezentującego H. H. jako wierzycielkę, złożonego w dniu 14 kwietnia 1939 r. do Wojewódzkiego Urzędu Rozjemczego do spraw majątkowych posiadaczy większych gospodarstw wiejskich w [...], wykaz istotnych warunków do układu Nr 90 oraz danych dotyczących dłużnika i zabezpieczeń, sporządzony w dniu 31 października 1936 r. przez Bank Gospodarstwa Krajowego w [...], fragment wykazu nieruchomości ponad 50 ha, przesłany wraz z pismem Wydziału Powiatowego w [...] z dnia 24 maja 1939 r. Nr RR-14/39, do Urzędu Wojewódzkiego w Tarnopolu oraz opinia B. S. a także zeznania świadków, w tym J. M., pomimo, że wskazują na istnienie omawianej zabudowy w majątku [...] to jednak nie pozwalają na ustalenie, że stanowiły one element zabudowy majątku w okresie bezpośrednio poprzedzającym wybuch wojny a także nie wskazali cech tych elementów zabudowy w sposób umożliwiający dokonanie ich wyceny. Wprawdzie na istnienie w majątku [...] młynów wskazuje wyciąg z księgi gruntowej majętności [...], obj. whl [...] ks. gr. wydany w dniu 16 lutego 1935 r. Niemniej jak słusznie zauważył Minister, wpis w tym zakresie został dokonany na podstawie uchwały z dnia 7 lutego 1891 r., a więc odnosi się do stanu prawnego istniejącego kilkadziesiąt lat przed wybuchem wojny. Brak jednocześnie dowodu potwierdzającego, że w dacie wybuchu wojny stan te nie uległ zmianie. Dowodem na pozostawienie 3 młynów w majątku [...] nie może być również informacja zawarta w wykazie istotnych warunków do układu oraz danych dotyczących dłużnika i zabezpieczeń, uzupełnionym w dniu 23 kwietnia 1935 r. przez A. K.. Należy bowiem zauważyć, że dokument ten pozostaje w ścisłym związku z wykazem istotnych warunków do układu Nr 90 oraz danych dotyczących dłużnika i zabezpieczeń, sporządzonym w dniu 31 października 1936 r. przez Bank Gospodarstwa Krajowego w [...], w którym młyny nie zostały już wymienione. W dokumencie tym wskazano, że w majątku [...] funkcjonowała jedynie gorzelnia. W przypadku, gdyby na terenie majątku istniały młyny zostałyby one wymienione w ww. wykazie, gdyż jako przestawiające znaczną wartość stanowiłyby gwarancje dla zabezpieczenia wierzytelności Banku Gospodarstwa Krajowego. Sąd podziela także stanowisko organu, że opinia dotycząca określenia parametrów techniczno-użytkowych budynków majątku [...], sporządzona w dniu 12 maja 2025 r. przez mgr inż. budownictwa lądowego B. S. odnosi się do nieruchomości, która stanowiła majątek znacznych rozmiarów w obrębie, którego znajdowało się szereg budynków, które "współuczestniczyły w życiu" tegoż majątku i pełniły różne funkcje. W związku z powyższym nie jest możliwe określenie w sposób zbliżony do stanu rzeczywistego charakterystyki tych zabudowań nie posiadając wiarygodnych danych ich dotyczących. Rację ma Minister, że w przypadku tak dużych majątków rodzaj zabudowy i jej wielkość były uzależnione od zaangażowania właściciela i jego indywidualnych możliwości oraz planów związanych z rozwojem poszczególnych inwestycji w prowadzonym gospodarstwie. W szczególności dotyczy to budynku gorzelni, która w istocie stanowiła zakład produkcyjny, który niewątpliwie miał swoją specyfikę związaną przede wszystkim z realizowaną produkcją. Dla wyceny gorzelni niezbędne były podstawowe informacje dotyczące zakresu działalności ale i stopnia wprowadzanych w nim zmian innowacyjnych. Materiał dowodowy, jak słusznie uznał Minister nie pozwolił na dokonanie wyceny tego zakładu. Zasadne jest stanowisko Ministra, że podjęta przez biegłego próba oszacowania wielkości poszczególnych budynków wchodzących w skład majątku [...] poprzez analizę opisów obiektów podobnego przeznaczenia zawartych w materiałach archiwalnych i ikonograficznych dla budynków typowych budowanych przed II wojną światową, a które wchodziły w skład zabudowań majątków ziemskich nie może być uwzględniona w całości. Sąd podziela także dokonaną przez Ministra ocenę zeznań świadków S. S., J. B. oraz R. T., którzy mieliby potwierdzić, że A. K. posiadał gospodarstwo rolne w [...] z młynem wodnym. Prawidłowo ocenił Minister, że nie mogą one stanowić dowodów w tym zakresie gdyż nie spełniają wymogów określonych w art. 6 ust 5 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Zeznania te nie zostały złożone przed notariuszem, organem prowadzącym postępowanie bądź w polskiej placówce konsularnej w kraju zamieszkania świadka, a jedynie podpisane przed uprawnionym podmiotem. Minister zasadnie także wskazał że z treści oświadczeń tych świadków nie wynika jaki jest ich stopień pokrewieństwa z właścicielem nieruchomości lub jego spadkobierców, czy są to osoby obecne, jak również czy zamieszkiwali w [...] lub w miejscowości sąsiedniej. Wyłącznego dowodu w sprawie nie mogą w tej sytuacji stanowić zeznania W. K., gdyż jako strona był zainteresowany uzyskaniem korzystnego rozstrzygnięcia. W tym stanie rzeczy Sąd stanął na stanowisku, że rację ma Minister wskazując, że w niniejszej sprawie nie wykazano, że w majątku [...] znajdowały się chlew i trzy budynki służbowe oraz trzy młyny, nie zindentyfikowano pozostałej wymienionej w treści decyzji zabudowy w sposób umożliwiający ustalenie ich cech charakterystycznych w taki sposób aby możliwe było dokonanie wyceny na potrzeby ustalenia rekompensaty. W orzecznictwie sądów administracyjnych trafnie przyjmuje się, że w postępowaniu o potwierdzenie prawa do rekompensaty powoływanie się na dokumenty potwierdzające historyczny stan prawny nieruchomości jest niewystarczające. Muszą to być bowiem dokumenty obrazujące ten stan na określoną, istotną prawnie datę. W sytuacji gdy dokumenty takie, z racji ich daty wytworzenia, potwierdzają stan prawny nieruchomości na datę wcześniejszą, niezbędne jest wykazanie, że pomiędzy datą wytworzenia tych dokumentów a datą prawnie istotną nie nastąpiły zmiany mające wpływ na możliwość potwierdzenia prawa do rekompensaty (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 września 2024 r., sygn. akt I OSK 661/23, Lex nr 3826651). W niniejszej sprawie skarżący temu wymogowi nie sprostali, co prawidłowo zidentyfikował i ocenił Minister. Reasumując, Sąd uznał, że w niniejszej sprawie nie sposób doszukać się naruszenia przepisów prawa materialnego, które skutkowałoby uchyleniem zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji Wojewody Wielkopolskiego. Organy administracji wnikliwie, rzetelnie i wszechstronnie zgromadziły i oceniły materiał dowodowy w niniejszej sprawie (art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a.), szczegółowo wyjaśniły motywy, jakimi kierowały się przy jej rozstrzyganiu oraz uzasadniły swoje orzeczenia (art. 107 § 1 i 3 K.p.a.). strony nie przedłożyły i nie dysponowały żadnymi nowymi dowodami w sprawie a wręcz oświadczyły, że nie dysponują dodatkowym materiałem dowodowym. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ppsa orzekł jak w sentencji.
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 21 stycznia 2026
- Symbol z opisem
- 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
- Skarżony organ
- Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
- Sędziowie
- Anna Milicka-Stojek. Monika Sawa /przewodniczący sprawozdawca/ Przemysław Żmich
Powołane przepisy
Powiązane dokumenty
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny