Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

I SA/Rz 439/25

Wyrok WSA w Rzeszowie z 12 maja 2026 r., I SA/Rz 439/25 – podatki od nieruchomości

Wynik

oddalono skargę

Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia
12 maja 2026
Prawomocne
nie

Treść rozstrzygnięcia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Małgorzata Niedobylska, Sędzia WSA Grzegorz Panek, Sędzia WSA Jarosław Szaro /spr./, Protokolant specjalista Eliza Kaplita-Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 maja 2026 r. spraw ze skarg J.B. i M. B.-P. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie z dnia 27 czerwca 2025 r. - nr SKO.4140.201.673.2025, - nr SKO.4140.202.674.2025, z dnia 18 sierpnia 2025 r. - nr SKO.4140.226.901.2025, - nr SKO.4140.225.900.2025, w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji w przedmiocie ustalenia łącznego zobowiązania pieniężnego w podatku rolnym i od nieruchomości za 2018, 2019, 2020 i 2021 rok oddala skargi.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Przedmiotem skarg J. B. i M. B.-P. (dalej: skarżące) są decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]. z 27 czerwca 2025 r.: - nr SKO.4140.201.673.2025 w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji w przedmiocie ustalenia łącznego zobowiązania pieniężnego w podatku rolnym i od nieruchomości za 2018 r. (sprawa zarejestrowana pod sygn. I SA/Rz 439/25), - nr SKO.4140.202.674.2025 w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji w przedmiocie ustalenia łącznego zobowiązania pieniężnego w podatku rolnym i od nieruchomości za 2019 r. (sprawa zarejestrowana pod sygn. I SA/Rz 440/25), oraz z dnia 18 sierpnia 2025 r.: - nr SKO.4140.226.901.2025 w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji w przedmiocie ustalenia łącznego zobowiązania pieniężnego w podatku rolnym i od nieruchomości za 2020 r. (sprawa zarejestrowana pod sygn. I SA/Rz 505/25), - nr SKO.4140.225.900.2025 w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji w przedmiocie ustalenia łącznego zobowiązania pieniężnego w podatku rolnym i od nieruchomości za 2021 r. (sprawa zarejestrowana pod sygn. I SA/Rz 506/25). Wymienione sprawy Sąd postanowił na rozprawie 12 maja 2026 r. połączyć do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia pod sygn. I SA/Rz 439/25, ponieważ pozostawały one ze sobą w związku, o którym mowa w art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). Jak wynika z zaskarżonych decyzji i akt spraw Burmistrz Miasta [...] dalej: Burmistrz, w wyniku wznowionych postanowieniami z dnia 28 czerwca 2024 r. postępowań: - decyzją z dnia 18.03.2025 r. znak: FRP.3127.1.208.2023, orzekł o odmowie uchylenia ostatecznej decyzji nr 171 z dnia 22.01.2018 r., ustalającej A.B., J. B. i M. B.-P. łączne zobowiązanie pieniężne w podatku rolnym i podatku od nieruchomości za 2018 r. - decyzją z dnia 18.03.2025 r. znak: FRP.3127.1.209.2023, orzekł o odmowie uchylenia ostatecznej decyzji nr 168 z dnia 16.01.2019 r., ustalającej A.B., J. B. i M. B.-P. łączne zobowiązanie pieniężne w podatku rolnym i podatku od nieruchomości za 2019 r. Z kolei w wyniku wznowionych postanowieniami z dnia 2 października 2024 r. postępowań: -decyzją z dnia 16.05.2025 r. znak: FRP.3127.1.121.2024, orzekł o odmowie uchylenia ostatecznej decyzji nr 166 z dnia 10.01.2020 r., ustalającej A.B., J. B. i M. B.-P. łączne zobowiązanie pieniężne w podatku rolnym i podatku od nieruchomości za 2020 r., - decyzją z dnia 16.05.2025 r. znak: FRP.3127.1.122.2024, orzekł o odmowie uchylenia ostatecznej decyzji nr 141 z dnia 8.01.2021 r. ustalającej A.B., J. B. i M. B.-P. łączne zobowiązanie pieniężne w podatku rolnym i podatku od nieruchomości za 2021 r. Uzasadniając decyzje organ podatkowy wyjaśnił, że decyzje Burmistrza z 22.01.2018 r., 16.01.2019 r., 10.01.2020 r., 8.01.2021 r. zostały wydane na podstawie danych ewidencji gruntów i budynków oraz informacji IP-1 złożonej przez A. B. w dniu 22.09.2016 r., w której wykazał on wszystkich współwłaścicieli przedmiotów opodatkowania. W ocenie organu zgodnie z obowiązującymi przepisami, na współwłaścicielach nie ciążył obowiązek odrębnego składania informacji podatkowych przez każdego ze współwłaścicieli. Organ wyjaśnił, że decyzja podatkowa ustalająca wszystkim podatnikom łączne zobowiązane pieniężne została doręczona tylko A.B., gdyż stosownie do art. 6c ust. 2 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2017 r. poz. 1892 z późn. zm.), dalej: u.p.r. -. w brzmieniu przepisów obowiązujących w roku podatkowym, którego dotyczą poszczególne weryfikowane decyzje) organ nie miał obowiązku jej doręczania pozostałym współwłaścicielom. Organ nie informował też żadnej ze stron ani o wszczęciu postępowania podatkowego, ani nie wyznaczał stronom terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego, gdyż nie miał takiego obowiązku z uwagi na treść art. 165 § 5 pkt 1 oraz art. 200 § 2 pkt 1 o.p., w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania decyzji, i niezmieniony w porównaniu do poprzedniego okresu podatkowego stan faktyczny. W oparciu o akta sprawy zakończonej decyzją nr 161 z dnia 20.01.2017 r., dotyczącą ustalenia zobowiązania podatkowego za 2017 r. stwierdzono, iż za ten rok ustalono podatnikom zobowiązanie w takim samym trybie i na podstawie tej samej informacji podatkowej, złożonej na wezwanie organu w dniu 22.09.2016 r. Zobowiązania za okresy wcześniejsze były ustalane na podstawie informacji składanych przez A. B. w 2005 i 2006 roku. Zdaniem organu w przedmiotowych sprawach nie zaistniała więc przesłanka z art. 240 § 1 pkt 4 o.p. (strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu) do wznowienia postępowania zakończonego ostatecznymi decyzjami Burmistrza w sprawie wymiaru podatku rolnego i podatku od nieruchomości za lata 2018, 2019, 2020, 2021. Zgodnie z art. 245 § 1 pkt 2 o.p. orzeczono więc o odmowie uchylenia tych decyzji. Nie zgadzając się z powyższymi rozstrzygnięciami, skarżące złożyły odwołania, w których podniosły, że organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, natomiast one nie zostały poinformowane przez organ podatkowy i nie brały udziału w postępowaniach podatkowych. Podkreśliły, że organ podatkowy nie doręczył im decyzji podatkowych poprzez co uniemożliwił im czynny udział w postępowaniu podatkowym. Wskazały też, że podatek od nieruchomości o podwyższonej stawce został naliczony w wyniku błędnie wypełnionej deklaracji podatkowej przez ich tatę i męża A. B. o czym wielokrotnie była mowa w ich pismach kierowanych do Burmistrza. Skarżące podniosły, że organ podatkowy wydając decyzję powołuje się na fakt, iż na tej samej podstawie zostało wydane zobowiązanie pieniężne za rok 2017 oraz że zobowiązania podatkowe za okresy wcześniejsze zostały ustalone w oparciu o informacje podatkowe złożone przez A. B. w roku 2005 i 2006 co nie zmienia faktu, że nigdy nie były informowane o wydanych decyzjach podatkowych. Skarżące podkreśliły, że nie wiedziały o wydawanych decyzjach do momentu przesłuchania w czerwcu 2024 r. i w związku z tym nie mogły się od nich odwołać za co ponosi winę organ podatkowy. SKO, po rozpatrzeniu odwołań, opisanymi na wstępie decyzjami z dnia 27 czerwca 2025 r. i 18 sierpnia 2025 r., utrzymało w mocy decyzje organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z powołanym przez wnioskodawczynie jako podstawa wznowienia postępowania art. 240 §1 pkt 4 o.p., w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Organ stwierdził, że o ile w rozpatrywanym przypadku wnioskodawczynie faktycznie nie brały udziału w postępowaniach zakończonych kwestionowanymi przez nie decyzjami wymiarowymi, to brak udziału w tych postępowaniach nie wynikał w żaden sposób z winy organu podatkowego, ale był następstwem braku aktywności wnioskodawczyń w prowadzeniu własnych spraw podatkowych. W ocenie organu odwoławczego decyzje Burmistrza Miasta [...] z dnia 22.01.2018 r, 16.01.2019 r. 10.01.2020 r. i 8.01.2021 r, ustalające solidarnie współwłaścicielom: A. B., J. B. i M. B.-P., łączne zobowiązanie pieniężne za 2018 r., 2019 r, 2020 r, 2020 r,, nie musiały być, zgodnie z obowiązującymi w dacie ich wydania przepisami, doręczone wszystkim podatnikom, w związku z czym organ doręczył je tylko A. B. Organ wyjaśnił, że zgodnie bowiem z art. 6c ust. 2 u.p.r. łączne zobowiązanie pieniężne należne od przedmiotów opodatkowania stanowiących współwłasność lub znajdujących się w posiadaniu dwóch lub więcej osób fizycznych ustala się w odrębnej decyzji (nakazie płatniczym), który wystawia się na któregokolwiek ze współwłaścicieli (posiadaczy). Jeżeli gospodarstwo rolne prowadzi w całości jedna z tych osób, nakaz płatniczy wystawia się na tę osobę. W ocenie SKO organ podatkowy miał zatem prawo wystawić decyzje wymiarowe na jednego ze współwłaścicieli gruntów i budynków opodatkowanych tymi decyzjami i doręczyć je tylko temu współwłaścicielowi SKO wskazało ponadto, że z zebranej przez organ I instancji dokumentacji wynika także, że w postępowaniu poprzedzającym wydanie ww. decyzji Burmistrza organ I instancji nie miał obowiązku wydania i doręczenia żadnemu z podatników postanowienia o wszczęciu postępowania podatkowego (który to obowiązek wynika z art. 165 § 2 i § 4 o.p.), ani też obowiązku wyznaczenia stronom terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego (art. 200 § 1 o.p.). Organ nie prowadził bowiem przed wydaniem tej decyzji postępowania, w którym zbierałby jakikolwiek nowy materiał dowodowy, a weryfikowaną decyzję wydał w oparciu o dowody (dane ewidencji gruntów i budynków oraz złożone przez jednego ze współwłaścicieli nieruchomości informacje podatkowe), stanowiące podstawę ustalenia zobowiązania za wcześniejszy okres (za rok 2017). Stosownie zaś do art. 165 § § 5 pkt 1 o.p., obowiązek wydania i doręczenia stronom postanowienia o wszczęciu postępowania podatkowego nie zachodzi w przypadku ustalenia zobowiązań podatkowych, które zgodnie z odrębnymi przepisami ustalane są corocznie, jeżeli stan faktyczny, na podstawie którego ustalono wysokość zobowiązania podatkowego za poprzedni okres, nie uległ zmianie. W myśl natomiast art. 200 § 2 pkt 1 o.p., w takim przypadku organ nie ma też obowiązku wyznaczenia stronom, przed wydaniem decyzji, siedmiodniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Reasumując organ odwoławczy stwierdził, że wydając kwestionowane przez podatniczki decyzję ustalające wysokość zobowiązania podatkowego za 2018 r., 2019 r., 2020 r., 2021 r., Burmistrz nie uchybił w żaden sposób przepisom normującym zasady udziału stron w postępowaniu podatkowym. Zdaniem SKO nawet jeżeli wnioskodawczynie nie brały w tym postępowaniu czynnego udziału, to nie było to następstwem jakichkolwiek zaniedbań organu podatkowego, a wynikało w istocie z niezachowania przez nie należytej staranności w prowadzeniu własnych spraw podatkowych. O ile bowiem w postępowaniu dotyczącym ustalenia łącznego zobowiązania pieniężnego za 2017 r. organ, z uwagi na zmieniony w porównaniu do wcześniejszego okresu podatkowego (ze względu na zmiany w ewidencji i złożone przez A.B. informacje podatkowe wskazujące na zmiany w stanie faktycznym sprawy), powinien był nie tylko wydać i doręczyć wszystkim podatnikom postanowienie o wszczęciu postępowania, ale też wyznaczyć im termin do wypowiedzenia się w sprawie przed wydaniem decyzji, to takich obowiązków nie miał już w postępowaniu poprzedzającym wydanie decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe za lata, których dotyczą decyzje kwestionowane obecnie przez odwołujące się podatniczki (tj. decyzji ustalającej zobowiązanie za rok 2018, 2019, 2020, 2021). Niedoręczenie im decyzji kończącej te postępowania było więc uprawnione z uwagi na dyspozycję art. 6c ust. 2 u.p.r. i tym samym nie stanowi o niezapewnieniu stronom przez organ udziału w postępowaniu. W ocenie SKO w przedmiotowych sprawach nie można też przyjąć, że brak udziału stron w postępowaniach nie był przez niezawiniony. Skoro bowiem od podatnika należy oczekiwać i wymagać szczególnej staranności w zakresie prowadzenia własnych spraw, to nie ulega wątpliwości, że takiej staranności podatniczki nie dochowały. SKO podkreśliło, że obowiązek złożenia informacji podatkowych w zakresie podatku rolnego (art. 6a ust. 5 u.p.r.) oraz podatku od nieruchomości (art. 6 ust. 6 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - Dz. U. z 2017 r. poz. 1785 z późn. zm. - w brzmieniu przepisów tej ustawy obowiązującym w latach podatkowych, których dotyczą przedmiotowe postępowania), ciąży na wszystkich osobach będących podatnikami w terminie 14 dni od dnia wystąpienia okoliczności uzasadniających powstanie albo wygaśnięcie obowiązku podatkowego lub od dnia wystąpienia zmian mających znaczenie dla ustalenia zobowiązania podatkowego. Zdaniem SKO skoro J. B. i M.B.-P. takich informacji nie złożyły i dotychczas nie interesowały się sposobem, w jaki miały ustalane zobowiązania podatkowe, to nie można przyjąć, że dochowały należytej staranności w prowadzeniu swoich spraw i tym samym w sposób niezawiniony nie brały udziału w postępowaniach zakończonym decyzjami ustalającymi im należne za lata 2018-2021 łączne zobowiązania pieniężne. W ocenie SKO jeżeli nie można stwierdzić, że strony bez własnej winy nie brały udziału w postępowaniach zakończonych ostatecznymi decyzjami Burmistrza Miasta S. z 22.01.2018 r., 16.01.2019 r., 10.01.2020 r. i 8.01.2021 r., to zasadnie organ I instancji rozstrzygnął wniosek podatniczek o wznowienie postępowań, orzekając o odmowie uchylenia tych decyzji. W myśl bowiem z art. 245 § 1 pkt 2 o.p., organ podatkowy po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 243 § 2 (tj. postępowania co do przesłanek wznowienia) wydaje decyzję, w której odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej w całości lub w części, jeżeli nie stwierdzi istnienia przesłanek określonych w art. 240 § 1 o.p. We wniesionych do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargach na ww. decyzje SKO z 27 czerwca 2025 r. i 18 sierpnia 2025 r., skarżące, działając za pośrednictwem fachowego pełnomocnika, zarzuciły: 1. naruszenie norm przepisów postępowania mających istotny wpływ na treść zaskarżonych decyzji SKO tj.: art. .187 § 1 o.p. w związku z art. 180 § 1, 181 o.p. poprzez: - błędne przyjęcie, że nie istnieje podstawa faktyczna do uwzględnienia wniosku o wydanie decyzji o uchyleniu decyzji Burmistrza Miasta S. w przedmiocie ustalenia łącznego zobowiązania pieniężnego w podatku rolnym i podatku od nieruchomości za lata 2018, 2019, 2020, 2021 r., celem prawidłowego jego naliczenia po przeprowadzeniu prawidłowego postępowania dowodowego w sprawie; - brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego, polegające na ustaleniu stanu faktycznego z pominięciem istotnej części materiału dowodowego tj. m.in. braku poczynienia ustaleń w terenie w obecności stron; skarżące zarzuciły, że w okresie prowadzenia postępowania dowodowego, nie mogły korzystać z przeglądania akt sprawy, zapoznać się ze zgromadzonym w sprawach materiałem dowodowym, zawnioskować określone czynności, zmierzające do wykazania swoich twierdzeń, zgodnych z rzeczywistym stanem sprawy na nieruchomości; - poprzez brak działania organu skutkujące błędnie przyjętym stanem faktycznym co do ustalenia powierzchni zajętej na działalność oświatową w nieruchomościach podlegających opodatkowaniu; - poprzez brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego, polegające na ustaleniu stanu faktycznego z pominięciem istotnej części materiału dowodowego tj. m.in. poczynienie ustaleń w terenie/na miejscu; zarzucono, że organ nie przesłuchał w charakterze świadków osób które faktycznie posiadały wiedzę o powierzchni zajętej na działalność oświatową; - poprzez przekroczenie przez organ podatkowy granic swobodnej oceny dowodów, polegające na wyprowadzeniu z oceny całokształtu materiału dowodowego błędnych wniosków, przyjmując nieprawidłową powierzchnię zajętą na działalność oświatową w nieruchomościach podlegających opodatkowaniu; 2. naruszenie norm przepisów postępowania mających istotny wpływ na treść zaskarżonych decyzji to jest art. 187 § 1 o.p. w związku z art. 200 o.p. i art. 199 o.p. [przesłuchanie strony]; podniesiono, że skarżące nie miały możliwości czynnego udziału w postępowaniu dowodowym, przedstawienia dowodów, uczestniczenia w sprawie, zapoznanie się aktami sprawy etc. Wywodząc powyższe zarzuty skarżące wniosły o uchylenie zaskarżonych decyzji oraz poprzedzającej ich wydanie decyzji organu I instancji a także o zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania w zakresie zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargi organ odwoławczy wniósł o ich oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Skargi nie są uzasadnione. W sprawie nie zaistniały podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji, gdyż podnoszone argumenty mające uzasadniać zaistnienie przesłanki do wznowienia postępowania z art. 240 § 1 pkt 4 o.p. nie zrealizowały się. Rozważania należy zacząć od uzasadnienia oddalenia wniosku dowodowego o dopuszczenie dowodu z przesłuchania świadka, zgłoszonego w poszczególnych skargach. Wniosek ten nie mógł zostać uwzględniony ponieważ przesłuchiwanie świadka przez sąd administracyjny jest niedopuszczalne. Przepis art. 106 § 3 p.p.s.a. regulujący problematykę prowadzenia przez sąd administracyjny postępowania dowodowego przy rozpoznawaniu sprawy dopuszcza jednie przeprowadzenie przez sąd tylko i wyłącznie dowodu z dokumentu. Inne dowody przez ten sąd przeprowadzane być nie mogą. Dlatego też wniosek zawarty w skargach musiał zostać oddalony. Przechodząc natomiast do merytorycznej oceny zarzutów podniesionych w skargach należy podnieść, że pomimo ich wielości nie są one zasadne, przy czym większość z nich nie podlega nawet rozpatrzeniu merytorycznemu, albowiem ich treść przekracza ramy procesowe niniejszego postępowania. Postępowanie to dotyczy bowiem decyzji wydanych w ramach postępowania wznowieniowego prowadzonego przez organy podatkowe na skutek wniosków o wznowienie postępowania. Tego typu postępowania mają charakter szczególny, gdyż ich celem jest wzruszenie ostatecznej decyzji administracyjnej ( podatkowej ). Decyzje ostateczne korzystają natomiast z ochrony w celu zapewnienia ich trwałości i związanej z tym pewności obrotu prawnego. Jest niezwykle istotne dla obrotu prawnego by decyzje, które już tego rodzaju status uzyskały, nie mogły być w sposób łatwy eliminowane z obrotu, gdyż stabilizują one stosunki prawne nimi objęte. Dlatego też w prawie procesowym administracyjnym, a także podatkowym sytuacje, w których tego rodzaju decyzje mogą podlegać wyeliminowaniu z obrotu są ściśle określone, jak także w sposób precyzyjny i ograniczony ujęte są przesłanki ( okoliczności ), w których tego rodzaju decyzje mogą zostać wyeliminowane z obrotu prawnego. W żaden sposób tego typu postępowanie nie może być uznane za kolejne rozpoznawanie sprawy w toku instancji, z rozważaniem wszelkich dowodów i okoliczności jakie zostaną podniesione w piśmie prowadzącym do podjęcia takiego, nadzwyczajnego postępowania. Są one ograniczone do ściśle ujętych przesłanek, których wystąpienie i wpływ na treść rozstrzygnięcia są tego rodzaju, że powodują one konieczność jego eliminacji z obrotu, gdyż naruszają one w prawo w stopniu nie dającym się zaakceptować. W tego typu postępowaniach podstawową czynnością jest jednak przedstawienie przez stronę przesłanki, która w jej ocenie nakazuje podjęcie takiej właśnie decyzji przez organ. W przedmiotowych sprawach strony wskazały, że przesłanka ta opisana jest w przepisie art. 240 § 1 pkt 4 o.p czyli w trakcie postępowania strona bez swojej winy nie brała udziału w postępowaniu. Chodzi w tym przypadku o taką sytuacje, gdy przepisy prawa przewidują dla danej osoby status strony w określonym postępowaniu podatkowym, jednak dana osoba fizyczna lub prawna w takim postępowaniu nie brała udziału, nie mogą zrealizować swoich praw. Koniecznym jest przy tym aby nastąpiło to bez jej winy. Podstawą do wznowienia postępowania z tej przyczyny są zatem takie sytuacje, gdy dana osoba, która mogła by w nim występować jako strona z uprawnień swoich nie korzystała, przy czym przy zachowaniu odpowiedniej staranności skorzystać nie mogła z uwagi na okoliczności nie leżące po jej stronie. Najczęściej będą to sytuacje, kiedy nie jest zawiadamia o czynnościach w postępowaniu ( z uwagi na błędne odczytanie przez organ kręgu podmiotów, którym przysługuje status strony ), w związku z czym nie bierze ona w nim udziału, a o toczącym się postepowaniu w ogóle nie wie i wiedzieć nie mogła. Wznowienie z tej przyczyny następuje tylko i wyłącznie na wniosek strony. Jeżeli po przeprowadzeniu postępowania organ stwierdzi zaistnienie przesłanki, to wówczas uchyla zaskarżaną decyzję i orzeka co do istoty sprawy ( art. 245 § 1 pkt 1 o.p. ). Aby zatem doszło do merytorycznego rozpatrzenia sprawy w trakcie postępowania wznowieniowego organ musi stwierdzić zaistnienie przesłanki wznowienia, zaś jej ustalenie, w przypadku tej z art., 240 § 1 kt 4 o.p. zawsze będzie powodowało konieczność uchylenia decyzji i rozpatrzenie sprawy co do meritum. Niezapewnienie praw stronie zawsze tak głęboko zaburza tok postępowania, że musi skutkować uchyleniem decyzji, oczywiście jeżeli odbyło się to bez jakiegokolwiek zawinienia strony. Kluczowym zatem ustaleniem będzie wykazanie czy dana osoba, aktualnie wnosząca o wznowienie postępowania i uchylenie decyzji mogła być strona w objętym wnioskiem postępowaniu, a jeżeli tak to jakie prawa jej przysługiwały i czy organ je zrealizował. Przez niebranie udziału w postępowaniu należy bowiem rozumieć nierealizowanie przez dany podmiot prawa jakie na mocy ustawy podatkowej lub procesowej danemu podmiotowi by przysługiwały, a które nie zostały jej udzielone. To ustawa bowiem zakreśla każdorazowo tok postepowania i aby stwierdzić "niebranie udziału w sprawie" należy porównać uprawnienia danej osoby ze zrealizowaniem ich przez organ podatkowy. Jeżeli wszystkie prawa danej osoby zostały przez organ zrealizowane to nie będzie zasadne twierdzenie, że nie brała ona udziału w postępowaniu bez swojej winy. Nie może się bowiem w postepowaniu wznowieniowym osoba wnioskująca domagać przyznania jej większej ilości praw, niż przysługiwały by jej w postepowaniu zwykłym ( podatkowym ). Aby zatem ustalić, czy rzeczywiście skarżące aktualnie nie brały udziału w tak rozumianym postępowaniu bez swojej winy należy rozważyć, jakie prawa zostały skarżącym przyznane przez ustawę podatkową w zakresie podatku od nieruchomości, i czy organ podatkowy prawa te zrealizował, czy też nie uzyskały one dostępu do czynności, do której miały prawo. Odpowiedzialność podatkowa skarżących w poszczególnych latach podatkowych ukształtowana została przez przepisy o podatku rolnym i podatku od nieruchomości, gdy były współwłaścicielkami nieruchomości i nieruchomości rolnej. W przypadku ich oraz ich męża i ojca znajdował zatem zastosowanie przepis art. 6c ust.2 ustawy o podatku rolnym. Byli współwłaścicielami nieruchomości spełniających zakres przedmiotowy tego przepisu, zaś w takim przypadku decyzja podatkowa zwana też nakazem płatniczym wystawiana była na jednego ze współwłaścicieli. Pogląd taki był jednogłośnie uznawany w orzecznictwie podatkowym. To ten współwłaściciel, na którego został wystawiony ten nakaz płatniczy stawał się osoba odpowiedzialną za zapłatę podatku. Tej osobie należało te decyzję ( nakaz ) doręczyć jako stronie postępowania. Można oczywiście kwestionować tego rodzaju uregulowanie jako mogące naruszać prawa podatników odpowiadających solidarnie, jednak ustawodawca tak właśnie uregulował kwestie łącznego zobowiązania pieniężnego w przypadku nieruchomości pozostających we współwłasności. Organy jedynie w tym zakresie stosowały to prawo. W tym zakresie należy wskazać na wyrok WSA w Lublinie z dnia 30 września 2020 r. sygn.. akt I SA/Lu 271/20, który stwierdził, że "decyzję wymiarową doręczono wszystkim współwłaścicielom, zamiast jednemu z nich (dowolnie wybranemu), jednak okoliczność, że w decyzji tej niepotrzebnie wskazano wszystkich współwłaścicieli, jako adresatów decyzji, nie miała wpływu na wynik sprawy (nie miała znaczenia w sferze uprawnień i obowiązków samego skarżącego)". Ocenił zatem, że doręczenie decyzji wszystkim podatnikom było naruszeniem prawa procesowego, choć nie miało wpływu na wynik sprawy. Podkreślić zatem należy, że doręczenie decyzji tylko jednemu współwłaścicielowi i wystawienie jej na tę osobę nie naruszało prawa procesowego i nie stanowiło o naruszeniu praw pozostałych podatników. Przepisy nie przewidywały bowiem doręczenia im tej decyzji. W takim zatem przypadku nie można skutecznie podnosić zarzutu nie brania przez stronę udziału w postępowaniu, skoro przepisy nie przewidywały udziału o takim charakterze jak doręczenie aktualnie skarżącym decyzji. Nie jest w ocenie sądu możliwe takie bowiem wykładanie pojęcia o którym mowa w art. 240 § 1 kt 4 o.p., że zaistnieje ta sytuacja także wtedy, gdy same przepisy ograniczają udział danej osoby w postępowaniu, nie przewidując np.: doręczenia im decyzji. Odmienny pogląd prowadził by zawsze, gdy organ zachował się zgodnie z regulacjami art. 6c ust. 2 ustawy o podatku rolnym, do wznowienia postępowania i uchylenia takiej decyzji. W ocenie sądu wykładnia taka byłaby kontra legem. Strona może brać tylko taki udział w postępowaniu jaki przewidują przepisy. W tym konkretnym przypadku takiego udziału nie przewidywały, a zatem nie może być mowy o naruszeniu art. 240 § 1 pkt 4 o.p. Organ wskazał przy tym pozostałe okoliczności jakie świadczyły o braku naruszenie praw skarżących przy postępowaniach o ustalenie wysokości podatku rolnego i od nieruchomości za poszczególne lata. Wskazał zatem organ na brak podstaw do wydawania postanowień o wszczęciu postępowania, jak także o obowiązku informowania o możliwości zapoznania się z materiałem sprawy i zajęcia stanowiska. W myśl art. 165 § 5 pkt 1 o.p. nie wydaje się postanowienia o wszczęciu postępowania w przypadku ustalenia zobowiązań podatkowych, które zgodnie z odrębnymi przepisami ustalane są corocznie, jeżeli stan faktyczny, na podstawie którego ustalono wysokość zobowiązania podatkowego za poprzedni okres, nie uległ zmianie. Natomiast przepis art. 200 § 2 pkt 1 o.p. stanowi, że nie wyznacza się stronie 7-miodniowego terminu do zajęcia stanowiska w sprawie, jeżeli nie występuje obowiązek wydania postanowienia o wszczęciu postępowania w sprawie. Nie wydając zatem tego typu dokumentów i nie kierując do skarżących określonych orzeczeń i pism również nie naruszono ich praw w postępowaniach zwykłych. W końcu skarżące nie złożyły, tak jak to zauważa organ, informacji o posiadanych nieruchomościach, który to obowiązek wynika z art. 6a pkt 5 ustawy o podatku rolnym i ewentualnych zmianach w terminie 14 dni od dnia zaistnienia okoliczności uzasadniających powstanie albo wygaśnięcie obowiązku podatkowego w zakresie podatku rolnego. Wszelkie informacje w tym zakresie składał trzeci współwłaściciel. Dlatego też słuszne i nienaruszające prawa jest stanowisko organów, iż w sprawie nie zaistniała przesłanka z art. 240 § 1 pkt 4 o.p. dotycząca niebrania udziału w postępowaniu bez własnej winy. Skarżące nie realizowały obowiązku ciążącego na każdym współwłaścicielu, zaś organ nie naruszył prawa przeprowadzając postępowanie w takim zakresie, jak to uczynił. To stwierdzenie jest wystarczające do przyjęcia, że skarga co do meritum nie zasługuje na uwzględnienie. Nie zrealizowana została przesłanka wznowieniowa. A zatem nie można przejść do dalszego etapu ewentualnych rozważań co do jej wpływu na treść rozstrzygnięcia lub ponownej merytorycznej oceny zebranego w sprawie materiału celem wydania decyzji merytorycznej w przypadku, gdyby przesłanka ( a na taką powoływano się w tej sprawie ) miała charakter całkowicie wykluczającej zaskarżone ostateczne orzeczenie z porządku prawnego, co powodowałoby konieczność wydania ponownego orzeczenia merytorycznego w całości. Wszelkie zarzuty zawarte w skardze, jak zarzuty naruszenia przepisów dotyczących gromadzenia dowodów, oceny tych dowodów nie mogą być rozważane. Mogłyby one mieć znaczenie w postępowaniu zwykłym. Aktualnie jednak wydane rozstrzygnięcia nastąpiły w postępowaniach dotyczących uchylenia prawomocnych decyzji. Nie mogą być zatem rozpatrywane zarzuty naruszenia art. 180 § 1 i 181o.p.187 § 1 o.p. czy też 200 i 199 o.p. w różnorakich aspektach wskazanych w skargach. Jednocześnie sąd przyjął, że zawarte w skargach wnioski o uchylenie decyzji wydanych przez organ I instancji nie są de facto skargami skierowanymi przeciwko tym decyzjom ( co ewentualnie mogłoby prowadzić do ich odrzucenia, gdyż zaskarżeniu podlega w myśl art. 52 § 1 p.p.s.a. tylko decyzja ostateczna ), a jedynie zmierzają do uchylenia tych decyzji w trybie art. 135 p.p.s.a. Wnioski te są przy tym także niezasadne, z tych samych przyczyn co skargi. Z tych względów sąd skargi oddalił w myśl art. 151 p.p.s.a.

Informacje o sprawie

Data wpływu
12 września 2025
Hasła tematyczne
Podatkowe postępowanie Podatek rolny Podatek od nieruchomości
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Sędziowie
Grzegorz Panek Jarosław Szaro /sprawozdawca/ Małgorzata Niedobylska /przewodniczący/

Powołane przepisy

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny