I SA/Rz 136/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Jarosław Szaro, Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska /spr./, Sędzia WSA Piotr Popek, Protokolant sekr. sąd. Sabina Długosz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi A.C. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 29 grudnia 2025 r., nr SKO.4141/53/2022 w przedmiocie umorzenia jako bezprzedmiotowego postępowania w sprawie zaliczenia wpłaty w podatku od nieruchomości oddala skargę.

Przedmiotem skargi A.C. (dalej: strona, skarżący) jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 29 grudnia 2025 r. nr SKO.4141/53/2022 utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta Miasta R. z dnia 30 maja 2022 r. znak: [...] w przedmiocie: - uchylenia w całości postanowienia Prezydenta Miasta R. z dnia 5 marca 2020 r. nr [...] w sprawie zaliczenia części wpłaty z dnia 29 stycznia 2018 r. w kwocie 552,12 zł, - umorzenia jako bezprzedmiotowego postępowania w sprawie zaliczenia części wpłaty z dnia 29 stycznia 2018 r. w podatku od nieruchomości w kwocie 552,12 zł zakończonego ww. postanowieniem. Jak wynika z akt sprawy, w dniu 29 stycznia 2018 r. skarżący dokonał wpłaty na podatek od nieruchomości w kwocie 618,00 zł, wskazując w tytule przelewu: "[...]". Zgodnie z dyspozycją podatnika wpłata została w całości zaksięgowana na poczet części zobowiązania podatkowego za 2018 r. Następnie postanowieniem z dnia 14 lutego 2020 r. nr [...], organ I instancji zaliczył nadpłatę w podatku od nieruchomości dotyczącą nieruchomości położonej w R. obr. [...], dz. [...], będącej we współposiadaniu osób fizycznych z osobą prawną, w kwocie 552,12 zł, powstałą w wyniku wpłaty dokonanej 29 stycznia 2018 r., na poczet części raty podatku za styczeń 2019 r. w tej samej wysokości. Na powyższe postanowienie skarżący wniósł zażalenie. Uwzględniając zażalenie strony, organ I instancji postanowieniem z dnia 5 marca 2020 r., znak [...], uchylił w całości swoje wcześniejsze postanowienie z dnia 14 lutego 2020 r. oraz zaliczył kwotę 552,12 zł, pochodzącą z wpłaty dokonanej 29 stycznia 2018 r. w wysokości 618,00 zł, na poczet części zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2018 r. dotyczącego wskazanej nieruchomości. W toku prowadzonych następnie czynności organ, po uzyskaniu danych z ewidencji gruntów i budynków, ustalił, że skarżący nie jest współwłaścicielem przedmiotów opodatkowania wskazanych w deklaracjach na podatek od nieruchomości. Przeprowadzone postępowania podatkowe nie wykazały również, aby był on ich posiadaczem samoistnym w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U z 2026 r. poz.795 ze zm., dalej: k.c.). W konsekwencji organ przyjął, że skarżący nie jest podatnikiem podatku od nieruchomości od wskazanych działek. Stanowisko to zostało wyrażone w ostatecznych decyzjach Prezydenta Miasta R.: z dnia 3 grudnia 2019 r. za lata 2014–2018 (znak [...]), z dnia 21 lipca 2021 r. za 2019 r. (znak [...]) oraz z dnia 21 lipca 2021 r. za 2020 r. (znak [...]). W związku z ustaleniem, że wpłata została zaksięgowana bez podstawy prawnej, organ I instancji postanowieniem z 5 maja 2022 r., nr [...], wznowił z urzędu postępowanie w sprawie zaliczenia części wpłaty z dnia 29 stycznia 2018 r. w kwocie 552,12 zł, zakończone postanowieniem z dnia 5 marca 2020 r. Następnie postanowieniem z 30 maja 2022 r. nr [...] organ I instancji: - uchylił w całości postanowienie Prezydenta Miasta R. z dnia 5 marca 2020r. nr [...] w sprawie zaliczenia części wpłaty z dnia 29 stycznia 2018r. w kwocie 552,12 zł, - umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie zaliczenia części wpłaty z dnia 29 stycznia 2018 r. w podatku od nieruchomości w kwocie 552,12 zł zakończone ww. postanowieniem. Organ wskazał, że skarżący nie jest podatnikiem podatku od nieruchomości, nie ciąży na nim obowiązek podatkowy dotyczący przedmiotowej nieruchomości, a dokonana przez niego wpłata miała charakter nienależny. Na powyższe postanowienie skarżący wniósł zażalenie, zarzucając organowi naruszenie zasady prawdy obiektywnej poprzez nieprzeprowadzenie wszystkich niezbędnych dowodów, naruszenie obowiązku wszechstronnego zgromadzenia materiału dowodowego oraz dokonanie dowolnej, arbitralnej i wybiórczej oceny zgromadzonych dowodów. Rozpoznając ww. zażalenie, SKO wskazało, że zgodnie z art. 72 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2026 r., poz. 622 ze zm., dalej: o.p.) nadpłatą jest wyłącznie kwota nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku przez podatnika. Kolegium podkreśliło, że legitymacja do udziału w postępowaniu dotyczącym nadpłaty i jej zaliczenia przysługuje jedynie podmiotowi będącemu podatnikiem w rozumieniu przepisów prawa podatkowego. W ocenie organu odwoławczego wpłata dokonana przez osobę niebędącą podatnikiem nie może skutkować powstaniem nadpłaty w rozumieniu art. 72 § 1 pkt 1 o.p., a tym samym nie może stanowić przedmiotu postępowania o jej zaliczenie. Kolegium zwróciło uwagę, że ostateczną decyzją Prezydenta Miasta R. z dnia 3 grudnia 2019 r., znak [...], umorzono wobec skarżącego postępowanie w sprawie określenia zobowiązania w podatku od nieruchomości za lata 2014–2018, uznając, że nie był on podatnikiem podatku od nieruchomości od działek nr [...] położonych w R. (obręb [...]). Ustalenie to zostało następnie potwierdzone w ostatecznych decyzjach Prezydenta Miasta R. z dnia 21 lipca 2021 r., znak [...] umarzających postępowania dotyczące określenia zobowiązania podatkowego za lata 2019 i 2020. Zdaniem Kolegium decyzje te pozostają w obrocie prawnym i wiążą organy administracji, co oznacza, że skarżący nie posiadał statusu podatnika podatku od nieruchomości w odniesieniu do wskazanych nieruchomości. W konsekwencji SKO uznało, że organ I instancji zasadnie uchylił własne postanowienie z dnia 5 marca 2020 r. dotyczące zaliczenia części wpłaty z dnia 29 stycznia 2018 r. w kwocie 552,12 zł na poczet zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2018 r., a następnie prawidłowo umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie zaliczenia tej wpłaty. Skoro bowiem skarżący nie był podatnikiem podatku od nieruchomości, brak było materialnoprawnych podstaw do prowadzenia postępowania w przedmiocie zaliczenia nadpłaty. Na powyższe postanowienie skargę do tut. Sądu złożył podatnik wnosząc o jego uchylenie, zarzucając naruszenie: 1. przepisów postępowania mających wpływ na treść zaskarżonego postanowienia, tj. art. 138 § 1 pkt. 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1691, dalej: k.p.a.) w zw. z art. 138 § 2 k.p.a., przez brak uchylenia przez SKO w Rzeszowie postanowienia organu I instancji, z uwagi na ponowne niewyjaśnienie istotnych elementów stanu faktycznego, jak również pomimo podniesionych w zażaleniu zarzutów wskazujących na nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego przez organ I instancji, w tym poczynienie błędnych ustaleń w zakresie wykładni pojęcia samoistny posiadacz, 2. przepisów prawa materialnego, tj. art. 3 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz. U. z 2025 r., poz. 707, ze zm., dalej: u.p.o.l.) przez ich niezastosowanie na skutek mylnego przyjęcia, iż skarżącemu nie przysługiwał status posiadacza samoistnego nieruchomości będącej przedmiotem opodatkowania w niniejszej sprawie, co skutkowało nieobciążeniem go podatkiem od nieruchomości, a w konsekwencji umorzeniem postępowania w sprawie zaliczenia części wpłaty w podatku od nieruchomości, podczas gdy skarżący posiada status posiadacza samoistnego, co winno skutkować uznaniem go za podatnika podatku od nieruchomości, implikując konieczność uznania za podmiot zobowiązany do zapłaty tego podatku, 3. przepisów prawa, tj. art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 77 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 2 u.p.o.l., przez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy i błędne przyjęcie przez organ II instancji, że skarżący nie jest samoistnym i faktycznym posiadaczem części nieruchomości, znajdującej się w R., w obrębie [...] o numerach działek [...], a zatem nie może być podatnikiem podatku od nieruchomości. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 1267 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli sądu jest zgodność zaskarżonej decyzji (innego aktu lub czynności) z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jej wydania lub podjęcia aktu albo czynności będącej przedmiotem zaskarżenia. Usunięcie z obrotu prawnego decyzji lub innego aktu może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstawy do uznania, że przy ich wydawaniu organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143, dalej: p.p.s.a.). Należy nadto wskazać, że w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, jakkolwiek nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Uwzględniając wskazane wyżej granice kontroli sądowoadministracyjnej, należy stwierdzić, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza prawa. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny, czy organy podatkowe zasadnie, po wznowieniu postępowania, uchyliły postanowienie z dnia 5 marca 2020 r. dotyczące zaliczenia kwoty 552,12 zł, pochodzącej z wpłaty dokonanej przez skarżącego w dniu 29 stycznia 2018 r., na poczet zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2018r., a następnie umorzyły postępowanie jako bezprzedmiotowe. W pierwszej kolejności wskazać należy, że przedmiotem kontroli Sądu nie jest kwestia własności bądź posiadania działek nr [...] położonych w R. (obręb [...]), ani też zasadność rozstrzygnięć wydanych w odrębnych postępowaniach podatkowych dotyczących określenia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości. Kwestie te zostały bowiem rozstrzygnięte ostatecznymi decyzjami administracyjnymi, które pozostają w obrocie prawnym i korzystają z przymiotu trwałości właściwego ostatecznym aktom administracyjnym. Z akt sprawy wynika, że decyzją z dnia 3 grudnia 2019 r. Prezydent Miasta R. umorzył prowadzone wobec skarżącego postępowanie dotyczące określenia zobowiązania w podatku od nieruchomości za rok 2018, uznając, iż skarżący nie posiada statusu podatnika podatku od nieruchomości w odniesieniu do wskazanych działek. Analogiczne stanowisko zostało następnie przyjęte w decyzjach z dnia 21 lipca 2021 r. dotyczących lat 2019 i 2020. Organy ustaliły, że skarżący nie jest współwłaścicielem przedmiotowych nieruchomości, a przeprowadzone postępowania nie wykazały również, aby był ich samoistnym posiadaczem w rozumieniu przepisów prawa cywilnego. W konsekwencji przyjęto, że nie ciążył na nim obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości od wskazanych gruntów. Rozstrzygnięcia te są ostateczne i nie zostały wyeliminowane z obrotu prawnego. Oznacza to, że zarówno organy administracji publicznej, jak i sąd administracyjny rozpoznający niniejszą sprawę są związani skutkami prawnymi wynikającymi z tych decyzji. W postępowaniu dotyczącym zaliczenia wpłaty niedopuszczalne byłoby ponowne badanie kwestii statusu podatnika po stronie skarżącego, gdyż prowadziłoby to do podważenia mocy wiążącej ostatecznych decyzji administracyjnych. Jak wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie sądów administracyjnych, decyzja pozostająca w obrocie prawnym wywołuje skutki prawne tak długo, jak długo nie zostanie skutecznie wzruszona w przewidzianym prawem trybie nadzwyczajnym. W świetle powyższego organy prawidłowo przyjęły za punkt wyjścia rozpoznawanej sprawy ustalenie, że skarżący nie był podatnikiem podatku od nieruchomości od działek wskazanych w treści wpłaty z dnia 29 stycznia 2018 r. Ponadto wskazać trzeba, że instytucja zaliczenia nadpłaty lub wpłaty na poczet zobowiązań podatkowych jest ściśle związana z istnieniem stosunku podatkowo-prawnego pomiędzy podatnikiem, a organem podatkowym. Zgodnie z art. 72 § 1 pkt 1 o.p. nadpłatą jest kwota nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku. Natomiast art. 76 § 1 tej ustawy przewiduje możliwość zaliczenia nadpłaty na poczet zaległości podatkowych albo bieżących zobowiązań podatkowych podatnika. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że pojęcie nadpłaty odnosi się wyłącznie do sytuacji, w której świadczenie pieniężne zostało spełnione przez podmiot będący podatnikiem. Wpłata dokonana przez osobę niebędącą stroną stosunku podatkowo prawnego nie stanowi nadpłaty w rozumieniu przepisów Ordynacji podatkowej, nawet jeżeli została dokonana w przekonaniu o istnieniu obowiązku podatkowego. Wynika to z faktu, że instytucje prawa podatkowego, w tym nadpłata i jej zaliczenie, funkcjonują wyłącznie w ramach istniejącego stosunku podatkowo-prawnego. Skoro zatem ostatecznie przesądzono, że skarżący nie był podatnikiem podatku od nieruchomości od wskazanych nieruchomości, brak było podstaw prawnych do rozstrzygania o zaliczeniu dokonanej przez niego wpłaty na poczet zobowiązania podatkowego. Nie mogło bowiem istnieć zobowiązanie podatkowe skarżącego dotyczące tej nieruchomości, skoro wcześniej prawomocnie stwierdzono brak jego statusu podatnika. W tych okolicznościach niewątpliwie zasadnie uznano, że postanowienie z dnia 5 marca 2020 r. zostało wydane przy błędnym założeniu, że skarżący pozostaje podatnikiem podatku od nieruchomości. Organ pierwszej instancji przyjął wówczas, że kwota 552,12 zł może zostać zaliczona na poczet zobowiązania podatkowego za 2018 r., podczas gdy późniejsze ustalenia, potwierdzone ostatecznymi decyzjami administracyjnymi, wykluczyły istnienie po stronie skarżącego jakiegokolwiek obowiązku podatkowego w tym zakresie. W konsekwencji wznowienie postępowania na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 o.p. oraz wyeliminowanie z obrotu prawnego rozstrzygnięcia opartego na wadliwym założeniu należało uznać za uzasadnione. Za prawidłowe należy również uznać umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego. Bezprzedmiotowość postępowania zachodzi bowiem wówczas, gdy brak jest materialnoprawnego przedmiotu rozstrzygnięcia, a więc gdy organ nie może wydać decyzji lub postanowienia rozstrzygającego sprawę co do istoty. W realiach niniejszej sprawy nie było możliwe merytoryczne rozstrzygnięcie kwestii zaliczenia wpłaty na poczet zobowiązania podatkowego, ponieważ po stronie skarżącego nie istniało zobowiązanie podatkowe, na poczet którego taka wpłata mogłaby zostać zaliczona. Tym samym brak było przedmiotu postępowania, a jego umorzenie stanowiło jedyne prawidłowe rozwiązanie procesowe. Odnosząc się do zarzutów skargi dotyczących naruszenia zasady prawdy obiektywnej, niepełnego zgromadzenia materiału dowodowego oraz dowolnej oceny dowodów, Sąd stwierdza, że nie zasługują one na uwzględnienie. Zarzuty te w istocie zmierzają do zakwestionowania ustalenia, że skarżący nie był podatnikiem podatku od nieruchomości od spornej nieruchomości. Jak jednak wskazano wyżej, kwestia ta została rozstrzygnięta w odrębnych postępowaniach zakończonych ostatecznymi decyzjami administracyjnymi. Organ rozpoznający sprawę dotyczącą zaliczenia wpłaty nie był uprawniony do ponownego prowadzenia postępowania dowodowego w tym zakresie, ani do odmiennej oceny ustaleń wynikających z tych decyzji. Z tego względu zarzuty odnoszące się do niewyjaśnienia stanu faktycznego nie mogły odnieść zamierzonego skutku. Należy również podkreślić, że postępowanie będące przedmiotem niniejszej sprawy nie służyło rozstrzygnięciu kwestii ewentualnego zwrotu środków wpłaconych przez skarżącego, ani określeniu cywilnoprawnych skutków dokonanej wpłaty. Przedmiotem postępowania było wyłącznie ustalenie, czy istnieją podstawy do przedmiotowej wpłaty na poczet zobowiązań podatkowych skarżącego. Wobec braku statusu podatnika po stronie skarżącego organy zasadnie uznały, że podstaw takich nie ma. Mając powyższe na uwadze, Sąd stwierdza, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, zaś podniesione w skardze zarzuty nie wykazały naruszenia przepisów postępowania ani prawa materialnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Z tych względów, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skarga podlega oddaleniu.