I SA/Op 995/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Judecki Sędzia del. WSA Tomasz Porczyński (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 maja 2026 r. sprawy ze skargi I. H. i D. H. na postanowienie Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia 30 października 2025 r., nr 115/II/2025 w przedmiocie wstrzymania budowy oddala skargę.

Postanowieniem z dnia 30 października 2025 r. nr 115/II/2025, znak: [...], wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2025 r. poz. 1691) – dalej: k.p.a.; art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (tekst jedn.: Dz.U. z 2025 r. poz. 418 ze zm.) – dalej: p.b.; Opolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Opolu uchylił postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie krapkowickim z dnia 10 września 2025 r., nr 104/2025, znak: [...] o wstrzymaniu budowy budowli nr [...] w W. przy ul. [...], działka ew. nr [...], obręb ewidencyjny: [...], W., usytuowanej równolegle do granicy z działka ew. nr [...]. Z dokonanych w sprawie, istotnych dla jej rozstrzygnięcia ustaleń faktycznych wynika, że postępowanie administracyjne w sprawie legalności ww. budowli nr [...] wszczęte zostało z urzędu, zawiadomieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie krapkowickim z dnia 25 kwietnia 2025 r. W wyniku przeprowadzonych w dniu 15 maja 2025 r. czynności kontrolnych na miejscu organ ustalił, że przedmiotowy obiekt budowlany nr [...] stanowi żelbetonową konstrukcję o długości 3,90 m i wysokości 3,47 m, składającą się z 4 kolumn zakończonych cokołem. Budowla jest trwale posadowiona na fundamencie w formie płyty żelbetowej i usytuowana w odległości ok. 1,40 m od ogrodzenia z działką sąsiednią nr ew. [...]. Ustalono także, że inwestorem robót jest K. N. (współwłaściciel nieruchomości oznaczonej nr ew. [...]), który oświadczył, że obiekt ten został wzniesiony w czerwcu 2010 r. bez wcześniejszego uzyskania pozwolenia na budowę lub dokonania zgłoszenia. W ocenie inwestora przedmiotowy obiekt stanowi obiekt małej architektury ogrodowej. W tak ustalonym stanie faktycznym organ I instancji doszedł do wniosku, że sporna budowa została zrealizowana przez K. N. w warunkach samowoli budowlanej oraz że nie spełnia ona warunków do zakwalifikowania jej do kategorii "obiektu małej architektury", zgodnie z definicją zawartą w art. 3 pkt 4 p.b. W ocenie organu obiekt ten stanowi "budowlę", o której mowa w art. 3 pkt 3 ww. ustawy, a którą jest każdy obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury i w konsekwencji jego wzniesienie wymagało wcześniejszego uzyskania decyzji udzielającej pozwolenia na budowę, czego inwestor w omawianym przypadku nie dopełnił. Powyższe skutkowało wydaniem, na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 1 p.b., powołanego na wstępie postanowienia z dnia 10 września 2025 r. o wstrzymaniu budowy przedmiotowej budowli nr [...]. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł K. N., który zarzucał błedną kwalifikacje spornego obiektu. Podkreślał, że stanowi on dekoracyjny element wyposażenia ogrodu, który z pozostałymi zlokalizowanymi na terenie posesji obiektami, takimi jak altana, figury ogrodowe, fontanna i elementy wykończeniowe budynku mieszkalnego, realizuje, jako całość otoczenia zamierzenie inwestora urządzenia ogrodu w stylu nawiązującym do starożytnej kultury rzymskiej oraz greckiej. Zaznaczył, że sporny obiekt nie jest w żaden sposób powiązany funkcjonalnie, technicznie, czy też konstrukcyjnie z jakimkolwiek innym obiektem budowlanym na terenie nieruchomości, nie stanowi dominaty względem żadnego z tych budynków. Nie stanowi żadnego zagrożenia, jak i nie oddziałuje w jakikolwiek sposób na nieruchomość sąsiednią, co potwierdza między innymi fakt 15 letniego bezkolizyjnego funkcjonowania obiektu w przestrzeni. Wnosił o ponowne przeanalizowanie sprawy, pod kątem prawidłowości dokonanej kwalifikacji spornego obiektu budowlanego. Zaskarżonym niniejszą skargą postanowieniem z dnia 30 października 2025 r. Opolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił postanowienie organu I instancji. Uzasadniając wskazał na wstępie na ogólne zasady prowadzenia robót budowlanych, w tym na art. 28 ust. 1 i art. 4 p.b., jak również na charakter i cel postępowania legalizacyjnego, w tym podejmowanego w jego toku, postanowienia, o którym mowa w art. 48 ust. 1 p.b. Dalej organ odwoławczy wskazał, iż w rozpoznawanej sprawie istota sporu sprowadza się do kwestii prawidłowości dokonanej przez organ I instancji kwalifikacji przedmiotowego obiektu budowlanego, jako budowli w rozumieniu art. 3 pkt 3 p.b., której wzniesienie wymagało uprzedniego uzyskania przez inwestora decyzji o pozwoleniu na budowę. Ta zaś kwalifikacja, zdaniem organu odwoławczego została dokonana w sposób nieprawidłowy. Obiekt ten, mimo jego niekwestionowanych wymiarów, zastosowanej technologii i zastosowanych materiałów budowlanych, w ocenie organu odwoławczego traktować bowiem należy jako obiekt małej architektury, o którym mowa w art. 3 pkt 4 lit. b. p.b. Organ przyznał, iż co do zasady podstawowym kryterium uzależniającym zakwalifikowanie danego obiektu jako obiektu małej architektury są jego rozmiary (mała wielkość). Jednakże samo stwierdzenie, że dany obiekt jest "niewielki" wymaga nie tylko określenia jego bezwzględnych wymiarów, ale także odniesienia wielkości tego obiektu do jego usytuowania w konkretnej przestrzeni, jak i funkcji jaką pełni w tej przestrzeni. W tym zakresie organ opierając się na zgormadzonym w sprawie materiale dowodowym, odwołał się do powierzchni wchodzącej w skład nieruchomości inwestora działki ew. [...], na której zlokalizowany jest sporny obiekt budowlany, jak i powierzchni przylegającej do niej działki ew. nr [...], jego charakteru i funkcji, jak również jego parametrów technicznych w odniesieniu do innych zlokalizowanych na nieruchomości obiektów budowlanych, wywodząc końcowo, że niewątpliwe stanowi on obiekt małej architektury ogrodowej. Jednocześnie jego usytuowanie nie powoduje ograniczeń w korzystaniu ani możliwości zabudowy nieruchomości sąsiedniej oznaczonej nr ew. [...]. Reasumując organ odwoławczy stwierdził, że postanowienie organu I instancji podjęte zostało z naruszeniem art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 124 § 2 oraz art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a., wskutek błędnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, a w konsekwencji również niewłaściwej kwalifikacji spornego obiektu. To zaś uzasadniało uchylenie ww. postanowienia na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144 k.p.a. Odnosząc się do braku jednoczesnego zawarcia orzeczenia o umorzeniu prowadzonego w sprawie postępowania adminsitracyjnego, organ odwoławczy wyjaśnił, że wniesienie zażalenia na postanowienie incydentalne, jakim jest niewątpliwe postanowienie z dnia 10 września 2025 r., nie może prowadzić do wydania aktu merytoryczno-reformacyjnego, mocą którego nastąpiłoby umorzenie postępowania przed organem I instancji. W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu I. H. i D. H. (współwłaściciele nieruchomości o nr ew. [...]), wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia z dnia 30 października 2025 r., zarzucali naruszenie zarówno zasad postępowania administracyjnego, jak i wadliwe zastosowanie przepisów prawa materialnego – prawa budowlanego. Skarżący kwestionowali stanowisko organu odwoławczego, co do zasadności zakwalifikowania spornego obiektu budowlanego jako obiektu małej architektury, z uwagi na jego parametry techniczne, zastosowane materiały budowlane oraz technologie wykonania. Ww. cechy zdaniem skarżących wskazują, iż sporny obiekt stanowi w rzeczywistości budowlę w rozumieniu art. 3 pkt 3 p.b., której realizacja wymagała uprzedniego uzyskania ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Skarżący wskazywali również, iż sporny obiekt budowlany znacznie dominuje nad okolicznymi budynkami, w tym nad budynkiem mieszkalnym stanowiącym ich własność. Dodatkowo powoduje zacienienie ich nieruchomości, w szczególności jej część, którą wykorzystują jako przestrzeń rekreacyjną. Lokalizacja spornego obiektu w niewielkiej odległości od granicy ich nieruchomości, na niestabilnym podłożu, bez odpowiednich technicznie fundamentów, od strony dominujących wiatrów (nawietrznej) powoduje wysokie ryzyko przechylenia się tego obiektu w kierunku nieruchomości skarżących, co stanowi realne zagrożenie uszkodzenia mienia, utraty zdrowia, a nawet życia użytkowników działki skarżących. Zdaniem skarżących pominięto także tę okoliczność, że sporny obiekt budowlany posadowiony jest na terenach rolnych, na których nie dopuszcza się realizacji jakichkolwiek obiektów budowlanych wymagających pozwolenia lub zgłoszenia. Kwestionowali także prawidłowość dokonanych przez organ odwoławczy ustaleń faktycznych, jak i zgromadzonego materiału dowodowego, podkreślając iż przedłożona przez inwestora dokumentacja fotograficzna została wykonana w ten sposób, aby nie odzwierciedlała rzeczywistych wymiarów spornego obiektu. Wskazywali również na naruszenie przez organ odwoławczy art. 10 § 1 k.p.a. poprzez brak zapewnienia możliwości zapoznania się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym. W odpowiedzi na skargę Opolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Opolu wnosił o jej oddalenie argumentując, jak w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Z przedłożonych wraz ze skargą akt administracyjnych sprawy wynika, że decyzją z dnia 18 grudnia 2025 r., nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w powiecie krapkowickim umorzył na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., postępowanie w sprawie budowy przedmiotowego obiektu budowlanego oznaczonego jako budowla nr [...]. W pismach procesowych z dnia 2 stycznia 2026 r. oraz z dnia 6 kwietnia 2026 r. skarżący D. H. podtrzymywał zarzuty i wnioski skargi. Wskazywał nadto, że organ I instancji wydał decyzję merytoryczną, mimo trwającego postępowania sądowoadministracyjnego, dotyczącego postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszej kolejności wskazać należy, że skarga I. H. i D. H. została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2026 r. poz. 143) – dalej: p.p.s.a., który stanowi, iż sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w związku z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także w przypadku zaistnienia przesłanek do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W razie nieuwzględnienia skargi, podlega ona oddaleniu odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Przedmiotem skargi I. H. i D. H. uczynili postanowienie Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia 30 października 2025 r. uchylające postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie krapkowickim z dnia 10 września 2025 o wstrzymaniu budowy budowli nr [...] w W. przy ul. [...], działka ew. nr [...], obręb ewidencyjny: [...], W., usytuowanej równolegle do granicy z działka ew. nr [...]. Podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2025 r. poz. 1691) - dalej: k.p.a. Zgodnie z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części. Ponadto, jak wynika z art. 144 k.p.a. w sprawach nieuregulowanych ustawą do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań. Dalej mając na uwadze przedmiot kwestionowanego skargą postanowienia wskazać należy, że zgodnie z art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane(tekst jedn.: Dz.U. z 2026 r. poz. 524) – dalej: p.b. organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego: 1) bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo 2) bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia. Wskazany wyżej przepis art. 48 p.b. reguluje postępowanie w sprawie tzw. samowoli budowlanej, którego przesłanką wszczęcia jest w każdym przypadku brak ważnego i wymaganego prawem pozwolenia na budowę lub zgłoszenia albo wniesiony sprzeciw do zgłoszenia - zarówno w trakcie trwania budowy, jak i po jej zakończeniu. Postępowanie w tym trybie będzie prowadzone jest zatem w sytuacji, w której inwestor całkowicie zignorował władcze uprawnienia organów budowlanych do oceny w zakresie zgodności z prawem zamierzenia inwestycyjnego oraz udzielenia formalnej zgody lub braku sprzeciwu na jego realizację. W konsekwencji, poczynienie ustaleń, iż trwa budowa bądź został posadowiony obiekt w sposób sprzeczny z zasadami wynikającymi z art. 28-30 p.b. obliguje organ nadzoru budowlanego do wszczęcia postępowania na podstawie art. 48 ust. 1 lub ust. 5 p.b. Pierwszym etapem tego postępowania jest wydanie postanowienia o wstrzymaniu budowy (art. 48 ust. 1 p.b.). Przy czym postanowienie o wstrzymaniu budowy wydaje się również w przypadku zakończenia budowy (art. 48 p.b. ust. 5 p.b.). W rozpoznawanej sprawie istota sporu sprowadza się do kwestii prawidłowej kwalifikacji przedmiotowego obiektu budowlanego – oznaczonego jako budowla nr [...], jako budowli w rozumieniu art. 3 pkt 3 p.b., czy też jako obiektu małej architektury ogrodowej, o którym mowa w art. 4 pkt 4 lit. b p.b. Rozstrzygnięcie tej kwestii, w dalszej kolejności rzutuje natomiast na zasadność prowadzenia w stosunku do uczestników postępowania – K. N.1 i K. N. (inwestorów spornego obiektu budowlanego) postępowania w trybie określonym w art. 48 p.b., w tym zasadności wydania będącego przedmiotem skargi postanowienia z art. 48 ust. 1 pkt 1 ustawy. Zgodnie z art. 3 pkt 3 p.b. pod pojęciem budowli należy rozumieć każdy obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury, jak: obiekty liniowe, lotniska, mosty, wiadukty, estakady, tunele, przepusty, sieci techniczne, wolno stojące maszty antenowe, wolno stojące trwale związane z gruntem tablice reklamowe i urządzenia reklamowe, budowle ziemne, obronne (fortyfikacje), ochronne, hydrotechniczne, zbiorniki, wolno stojące instalacje przemysłowe lub urządzenia techniczne, oczyszczalnie ścieków, składowiska odpadów, stacje uzdatniania wody, konstrukcje oporowe, nadziemne i podziemne przejścia dla pieszych, sieci uzbrojenia terenu, budowle sportowe, cmentarze, pomniki, a także części budowlane urządzeń technicznych (kotłów, pieców przemysłowych, elektrowni jądrowych, elektrowni wiatrowych, biogazowni, biogazowni rolniczej, biometanowni i innych urządzeń), oraz fundamenty pod maszyny i urządzenia, w tym pod morskie turbiny wiatrowe oraz stacje elektroenergetyczne zlokalizowane na morzu, jako odrębne pod względem technicznym części przedmiotów składających się na całość użytkową. Natomiast stosownie do art. 3 pkt 4 p.b. pod pojęciem obiektu małej architektury należy rozumieć niewielkie obiekty, a w szczególności: a) kultu religijnego, jak: kapliczki, krzyże przydrożne, figury, b) posągi, wodotryski i inne obiekty architektury ogrodowej, c) użytkowe służące rekreacji codziennej i utrzymaniu porządku, jak: piaskownice, huśtawki, drabinki, śmietniki. Przywołany wyżej przepis stanowi przykładowy katalog obiektów budowlanych klasyfikowanych do obiektów małej architektury. To zaś oznacza, że do tego rodzaju obiektów można zaliczyć także inne obiekty, poza wyraźnie w nim wymienionymi, przy czym dokonując tej klasyfikacji należy kierować się takimi kryteriami jak: wielkość obiektu, podobieństwo do obiektów wymienionych w art. 3 pkt 4 p.b., standard techniczny oraz jego przeznaczenie (por. wyrok NSA z 25 września 2025 r., II OSK 2356/24; www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Uznanie konkretnego obiektu budowlanego za obiekt małej architektury ogrodowej ma zatem charakter ocenny, a poprawna kwalifikacja określonych obiektów będzie możliwa po dokonaniu analizy konkretnego stanu faktycznego (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 12 grudnia 2024 r., II SA/Wr 201/24; www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się również, że stwierdzenie zgodnie z ustawową definicją, iż dany obiekt jest "niewielki" wymaga nie tylko określenia jego bezwzględnych wymiarów (wysokości, szerokości, długości), ale także odniesienia wielkości tego obiektu do jego usytuowania w konkretnej przestrzeni. Nie można bowiem pomijać, że obiekty małej architektury pełnią funkcję o charakterze nieuciążliwym i pobocznym w stosunku do korzystania z danej nieruchomości. Istotnym pozostaje także to, że definicja obiektu małej architektury łączy kryteria konstrukcyjne oraz funkcjonalne. Obiekty te mają mieć względnie niewielkie wymiary, a jednocześnie określone funkcje. Obiektami małej architektury będą takie konstrukcje, które służą kultowi religijnemu lub stanowią elementy architektury ogrodowej, albo wreszcie służą rekreacji codziennej bądź utrzymaniu porządku na określonej nieruchomości (por. wyrok NSA z 30 marca 2022 r., II OSK 988/18; wyrok WSA w Gdańsku z 10 października 2023 r., II SA/Gd 210/23; www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając powyższe na uwadze, jak i uwzględniając dokonane w sprawie ustalenia faktyczne oraz zgromadzony materiał dowodowy, Sąd w składzie rozpoznającym przedmiotową skargę stwierdza, iż Opolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Opolu w sposób prawidłowy zakwalifikował sporny obiekt budowlany do obiektów małej architektury ogrodowej (art. 3 pkt 4 lit. b p.b.). Jakkolwiek obiektywnie nie sposób uznać, iż obiekt ten ma niewielkie wymiary, to jak słusznie wskazuje organ odwoławczy, orzecznictwo sądów administracyjnych posługuje się w tym zakresie przysłówkiem "względnie", co oznacza, że "wymiary te" muszą być w miarę czy też stosunkowo niewielkie, to jest na akceptowalnym poziomie w porównaniu do innych rzeczy, co w przypadku obiektów budowlanych oznacza porównanie do innych obiektów znajdujących się w ich otoczeniu jak również wielkości samego obszaru na jakim zostały usytuowane. Odnośnie do powyższego, Sąd za prawidłową uznaje argumentację organu odwoławczego, iż zarówno powierzchnia działki ew. nr [...], na której posadowiono sporny obiekt budowlany (0,0756 ha), jak i powierzchnia działki przyległej o nr ew. [...] (0,0879 ha), które składają się na całość nieruchomości uczestników postępowania, a nadto lokalizacja spornego obiektu, jego forma oraz otoczenie, w tym inne obiekty budowlane czynią zasadnym zakwalifikowania go jako obiekt małej architektury. W sposób prawidłowy, zdaniem Sądu, organ odwoławczy ocenił także kryteria konstrukcyjne oraz funkcjonalne spornego obiektu budowlanego, wskazując w tym zakresie, iż przedmiotowa konstrukcja, na którą składają się cztery kolumny zakończone cokołem pełni jedynie funkcję estetyczną, jako element wyposażenia ogrodu. Stanowi samodzielny byt, nie jest elementem większej całości, a jej funkcja w stosunku do innych obiektów budowlanych usytuowanych na nieruchomości inwestora jest poboczna. Jednocześnie organ stwierdził, że miejsce posadowienia spornego obiektu nie powoduje ograniczeń w korzystaniu ani możliwości zabudowy nieruchomości skarżących. To zaś prowadzi do wniosku, iż wbrew argumentacji skarżących realizacja spornego obiektu budowlanego nie wymagała od inwestora uprzedniego uzyskania pozwolenia na budowę, a co więcej nie wymagała również dokonania zgłoszenia. Brak było zatem podstaw do wszczynania przez organ I instancji procedury legalizacyjnej i podejmowania w jej trybie powołanego na wstępie postanowienia z dnia 10 września 2025 r. w przedmiocie wstrzymania budowy, na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 1 p.b. Stąd też objęte skargą postanowienie Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia 30 października 2025 r. orzekające o uchyleniu, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., ww. postanowienia organu I instancji odpowiada prawu. Jednocześnie organ odwoławczy w sposób prawidłowy wyjaśnił z jakich przyczyn uchylając kwestionowane zażaleniem postanowienie organu I instancji, nie orzekł o umorzeniu postępowania administracyjnego organu I instancji. Wskazać raz jeszcze w tym miejscu należy, iż jak wynika z przekazanych wraz ze skargą akt administracyjnych sprawy decyzją z dnia 18 grudnia 2025 r., nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w powiecie krapkowickim umorzył na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., postępowanie w sprawie budowy przedmiotowego obiektu budowlanego oznaczonego jako budowla nr [...]. Natomiast, co do pozostałych argumentów skargi, dotyczących szeroko pojętego negatywnego oddziaływania spornego obiektu budowlanego na ich nieruchomość, w tym między innymi zacieniania nieruchomości skarżącego, czy też istniejącego realnego ryzyka zagrożenia uszkodzenia mienia, utraty zdrowia, a nawet życia użytkowników działki skarżących wskazać należy, iż okoliczności te pozostają obojętne dla kwestii prawidłowej klasyfikacji przedmiotowego obiektu w oparciu o przepisy p.b. Wskazywane przez skarżących nieprawidłowości, w tym wątpliwości, co do należytego stanu technicznego mogą być natomiast przedmiotem kontroli w odrębnym, prowadzonym przez organy nadzoru budowlanego z urzędu postępowaniu, na zasadach określonych w rozdziale 6 ustawy Prawo budowlane "Utrzymanie obiektów budowlanych". Natomiast ewentualne kwestie negatywnego oddziaływania spornego obiektu na nieruchomość skarżących (immisje) podlegają rygorom przepisów cywilnoprawnych, a sądem właściwym do ich rozstrzygnięcia jest sąd powszechny. Z tych też względów zawarty w treści skargi wniosek o rozpatrzenie przez Sąd sprawy o zacienienie działki pozbawiony jest jakichkolwiek podstaw prawnych. Odnosząc się do zawartego w skardze wniosku o przeprowadzenie wizji lokalnej wskazać należy, że stosownie do treści art. 133 p.p.s.a. sąd orzeka na podstawie akt sprawy. Oznacza to, że sąd administracyjny orzeka na podstawie materiału faktycznego i dowodowego sprawy zgromadzonego w postępowaniu przed organami administracji. W postępowaniu przed sądem administracyjnym postępowanie dowodowe może być prowadzone tylko jako postępowanie uzupełniające, ograniczone do dowodów z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie (art. 106 § 3 p.p.s.a.). Stąd również ten wniosek skarżących pozbawiony jest podstawy prawnej. Natomiast, co do stawianego w skardze zarzutu naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. wskazać należy, iż zgodne z ugruntowanym poglądem orzecznictwa sądów administracyjnych sam fakt pozbawienia strony czynnego uczestnictwa w toku postępowania administracyjnego nie oznacza, że decyzja taka, choć naruszająca zasadę postępowania administracyjnego będzie musiała zostać uchylona w trybie sądowej kontroli. Uchylenie bowiem takiej decyzji może nastąpić jedynie w sytuacji, gdy strona skarżąca wykaże, że umożliwienie jej wzięcia udziału w postępowaniu, a w szczególności przedsięwzięcie konkretnych czynności procesowych, mogłoby mieć istotny wpływ na treść wydawanej decyzji. W tak przedstawionej sytuacji uchylenie decyzji, z uwagi na naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. nie będzie miało racjonalnych podstaw i mogłoby prowadzić do przewlekłości postępowania. Zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. przez niezawiadomienie strony o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków może odnieść skutek wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych (por. wyrok NSA z 15 marca 2024 r., I GSK 287/23; wyrok NSA z 23 listopada 2023 r., II OSK 563/21; wyrok NSA z 20 czerwca 2023, II OSK 2157/20; www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W rozpoznawanej sprawie, z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia bezspornie wynika, że organ odwoławczy odstąpił od zawiadomienia stron o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym, o którym mowa w art. 10 § 1 k.p.a., argumentując to brakiem zgromadzenia w postępowaniu zażaleniowym dowodów mających kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Podkreślić w tym miejscu wymaga, że możliwość wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji dla strony stanowi niejako ostatnią szansę na przedstawienie i uzasadnienie swojego stanowiska, a zatem wyznaczenie terminu na wypowiedzenie jest uzasadnione koniecznością określenia czasu, w jakim organ powinien oczekiwać na stanowisko strony. Przy czym czas ten nie może być udzielony tylko pozornie. Musi on umożliwić stronie realną możliwość skorzystania z tego uprawnienia. Mimo niewątpliwego naruszenia organu w powyższym zakresie wskazać jednak należy, że skarżący wywodząc zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. nie wykazali jednocześnie, iż naruszenie to uniemożliwiło dokonanie im jakiejkolwiek konkretnej czynności procesowej, co z kolei rzutowałoby na wynik sprawy. Reasumując Sąd stwierdza, że Opolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Opolu działał na podstawie i w granicach obowiązującego prawa (art. 6 k.p.a.), w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się wyrażonymi w art. 8 k.p.a. zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania oraz wyrażoną w art. 9 k.p.a. zasadą informowania stron. Dokonane w sprawie ustalenia faktyczne (art. 7 k.p.a.), jak i przeprowadzoną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego (art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a.) uznać należy za wystarczające do załatwienia sprawy. Uzasadnienie kwestionowanego skargą rozstrzygnięcia odpowiada minimum wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a., a przedstawione jego motywy pozwalają na prześledzenie toku rozumowania organu oraz poznanie przesłanek, które przemawiały za wydaniem takiego, a nie innego rozstrzygnięcia. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.