I SA/Op 56/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Komorowska-Kaczkowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Sędkowska Asesor sądowy WSA Remigiusz Mazur Protokolant Starszy inspektor sądowy Iwona Bergiel po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 maja 2026 r. sprawy ze skargi W. N. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 24 listopada 2025 r., nr 1601-IEW.4269.71.2025 w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu grzywien nałożonych w drodze mandatów karnych oddala skargę.

Przedmiotem skargi wniesionej przez W. N. (dalej jako: Skarżąca, zobowiązana, strona) jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z 24 listopada 2025 r., którą organ ten (dalej jako: organ II instancji), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691 - dalej jako k.p.a.) oraz art. 67 ust. 1 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1483 - dalej jako u.f.p.) utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu (dalej jako: organ I instancji) z 9 lipca 2025 r. o odmowie umorzenia w całości należności z tytułu grzywien nałożonych w drodze mandatów karnych o nr: [...] z 7 kwietnia 2025 r. w kwocie 500 zł, [...] w kwocie 200 zł z 7 kwietnia 2025 r., [...] z 7 kwietnia 2025 r. w kwocie 50 zł, [...] z 7 kwietnia 2025 r. w kwocie 100 zł (łączna kwota: 850 zł). Zaskarżone rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym. Wnioskiem z 6 maja 2025 r. Skarżąca zwróciła się do organu I instancji o umorzenie w całości należności z tytułu grzywien nałożonych w drodze mandatów karnych. Uzasadniając złożony wniosek Skarżąca wskazała, że za umorzeniem przemawia trudna sytuacja zdrowotna, spowodowana stwierdzoną [...] oraz niepełnosprawnością w stopniu [...] (posiada orzeczony [...] stopień niepełnosprawności). Skarżąca dodała, że jest młodą matką, samotnie wychowującą córkę M. N., której ojciec jest nieznany, a która posiada orzeczenie o potrzebie [...]. Skarżąca wskazała, że mieszka wspólnie ze swoją matką, natomiast nie prowadzi z nią wspólnego gospodarstwa domowego. Matka Skarżącej udziela jej wsparcia zawożąc córkę na rehabilitację do O., N. oraz do O.1 sp. j. w R. Skarżąca uczęszcza do [...] Liceum [...] im. [...] w R. Matka Skarżącej zapewnia jej dojazd na wizyty lekarskie oraz do szkoły. Jednocześnie Skarżąca poinformowała, że nie posiada żadnych oszczędności oraz majątku. W dalszej części wniosku Skarżąca zaznaczyła, że w związku z niepełnosprawnością posiada skierowanie w trybie pilnym do leczenia [...], występują u niej [...] oraz nasilone [...], a także widoczne zmiany [...] ([...]) oraz inne dolegliwości. Ponadto Skarżąca zaznaczyła, iż posiada stwierdzone [...] przejawiające się w postaci: [...], [...], [...], [...], [...], [...]. Pismem z 4 czerwca 2025 r. Skarżąca wyjaśniła, że wydatki związane z korzystaniem z mediów, takie jak zużycie energii elektrycznej, gazu, wody oraz za wywóz nieczystości ponosi jej mama, natomiast z pobieranych świadczeń (zasiłek pielęgnacyjny: 215,84 zł, świadczenie wychowawcze 800+) oraz otrzymywanych alimentów (1700 zł) pokrywa własne miesięczne wydatki, do których zalicza: korzystanie usług telekomunikacyjnych: 180 zł, pampersy: 240 zł, ratę kredytu zaciągniętego w banku P. S.A.: 428 zł, żywność dla dziecka: 300 zł, odzież dla dziecka: 80 zł, leki 200 zł, edukacja własna: 400 zł, utrzymanie zwierząt: 300 zł, odzież, obuwie, środki czystości: 210 zł, fryzjer: 400 zł na kwartał, wyżywienie własne i córki: 800 zł. W piśmie z 11 czerwca 2025 r. Skarżąca wniosła o wstrzymanie czynności egzekucyjnych do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy dotyczącej należności mandatowych. Organ I instancji odnosząc się do żądania Skarżącej poinformował, że złożenie wniosku o udzielenie ulgi w spłacie należności z tytułu mandatu karnego nie wstrzymuje czynności podejmowanych w celu przymusowego dochodzenia, nie zawiesza postępowania egzekucyjnego. W piśmie z 26 czerwca 2025 r. Skarżąca podtrzymała wniosek o umorzenie należności, jednocześnie informując o zmianie swojej sytuacji rodzinnej, osobistej oraz finansowej. Nie zgadzając się z decyzją organu I instancji odmawiającą umorzenia należności z tytułu nałożonych grzywien, w złożonym odwołaniu (nadanym 6 sierpnia 2025 r.) Skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez umorzenie należności wynikających z otrzymanych mandatów karnych w łącznej kwocie 850 zł oraz ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W odwołaniu Skarżąca zaakcentowała, że stan faktyczny uległ zmianie, bowiem utraciła prawo do świadczeń, które pobierała na rzecz córki w związku z wydaniem przez Sąd Rejonowy w R. w sprawie sygn. akt [...] orzeczenia o odebraniu praw rodzicielskich i umieszczeniu córki Skarżącej w rodzinnie zastępczej. Skarżąca wskazała, iż z przepisów przywołanych przez organ I instancji wynika, że mandaty powinny ulegać umorzeniu, ponieważ sama możliwość wystąpienia przez Policję z wnioskiem do sądu o ukaranie stanowi czynnik wychowawczy. Skarżąca nadmieniła, że od dnia ukarania mandatem karnym, nie popełniła żadnego wykroczenia. Ponadto Skarżąca podkreśliła, że kara grzywny jest rodzajowo najłagodniejszą z kar, dlatego zgodziła się na jej przyjęcie. Natomiast w momencie nałożenia grzywny nie zastanawiała się nad możliwością uregulowania należności, gdyż wymagałoby to przeprowadzenia analizy w oparciu o posiadane dochody i ponoszone wydatki. Skarżąca zarzuciła organowi I instancji poczynienie ustaleń faktycznych dotyczących jej sytuacji materialnej w oparciu o dane, które straciły aktualność. Skarżąca podkreśliła, iż nie pobierała świadczenia wychowawczego 800+ przez co pogorszyła się jej sytuacja finansowa. Skarżąca zaznaczyła, że zaciągnięcie kredytów nie było jej dobrowolną decyzją, ponieważ kwota zaciągniętego zobowiązania była w całości przeznaczona na leczenia psa [...], a które to koszty leczenia wyniosły ponad 10.000 zł. Skarżąca dodała, że nie kwalifikuje się do uzyskania pomocy z opieki społecznej w formie zasiłków, czy innego rzeczowego wsparcia, ponieważ przekracza kryterium dochodowe uprawniające do jego otrzymania, jednakże zachodzi ważny jej interes wynikający z trudnej sytuacji materialnej, osobistej i zdrowotnej. Skarżąca zwróciła uwagę, że nie może zatrudnić się w zakładzie pracy chronionej, ponieważ uczęszcza na zajęcia do szkoły, a podmioty zatrudniające nie przyjmują do pracy pracowników niepełnosprawnych na zasadzie pracy dorywczej oraz pracy sezonowej, tylko w pełnym wymiarze czasu pracy. Po rozpatrzeniu odwołania Skarżącej, organ II instancji utrzymał decyzję wydaną przez organ I instancji. W uzasadnieniu powołał przepisy art. 60 pkt 6a, art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a u.f.p. wyjaśniając, że ważny interes zobowiązanego wymaga wykazania konkretnych okoliczności, które są wyjątkowe, niezależne od woli oraz sposobu postępowania zobowiązanego i uniemożliwiają zobowiązanemu wywiązanie się z ciążących na nim obowiązków względem Skarbu Państwa. Organ II instancji wskazał, iż wziął pod uwagę, że mandaty mogą być egzekwowane przez 3 lata od momentu nałożenia, do momentu przedawnienia grzywny. Z tego powodu organ II instancji uznał, że nie można wykluczyć wystąpienia u Skarżącej zmian w sytuacji życiowej i majątkowej, które pozwolą na spłatę zobowiązania, tym bardziej, że zgodnie ze złożonym oświadczeniem Skarżąca podejmuje leczenie i w perspektywie czasowej przy kontynuowaniu leczenia stan zdrowia Skarżącej może ulec poprawie. Zdaniem organ II instancji za brakiem umorzenia grzywny przemawia fakt, iż Skarżąca planowo powinna ukończyć szkołę średnią do 2027 r., a zdobyte wykształcenie pozwoli jej na znalezienie pracy, odpowiadającej indywidualnym potrzebom. Nadto w ocenie organu odwoławczego, Skarżąca nie wskazała argumentów, które świadczyłyby o wystąpieniu interesu publicznego za umorzeniem należności mandatowej. Za taką nie można bowiem uznać podnoszonej przez Skarżącą sytuacji finansowej i brak środków pieniężnych, sytuacji zdrowotnej i życiowej. Zdaniem organu, nie ulega wątpliwości, że sytuacja finansowa, w jakiej znajduje się Skarżąca w związku z obowiązkiem zapłaty należności z tytułu mandatu, może być trudna, jednak nie jest równoznaczna z wystąpieniem przesłanki interesu publicznego. Organ II instancji uznał, że w przypadku Skarżącej przesłanka ta nie wystąpiła, ponieważ niewystarczającym jest powołanie się na trudności finansowe oraz problemy zdrowotne, które utrudniają spłatę należności. Organ II instancji zauważył, że sytuacja finansowa oraz rodzinna Skarżącej od momentu złożenia wniosku o udzielenie ulgi oraz pierwotnego oświadczenia o stanie majątkowym z 17 kwietnia 2025 r. uległa znaczącej zmianie. Zdaniem organu II instancji, po analizie zgromadzonego materiału dowodowego należy uznać, że w wypadku Skarżącej przesłanka ważnego interesu zobowiązanego nie wystąpiła. Skarżąca ma zapewnione warunki mieszkaniowe mieszkając wspólnie ze swoją matką oraz babcią, natomiast oddzielnie prowadzi gospodarstwo domowe i samodzielnie ponosi wydatki związane ze swoim utrzymaniem. Organ II instancji zwrócił uwagę na sprzeczność w twierdzeniach Skarżącej - zgodnie z pismem Skarżącej z 4 czerwca 2025 r. wszelkie opłaty za media, w tym za energię elektryczną, gaz, wodę i wywóz nieczystości ponosi Skarżąca, natomiast z treści pismem z 30 września 2025 r. wynika, że tak nie jest. W konsekwencji organ II instancji uznał, że opłaty za korzystanie z mediów opłaca matka Skarżącej. Organ II instancji zauważył, że z analizy dokumentów obrazujących sytuację finansową Skarżącej wynika, że suma osobistych miesięcznych wydatków Skarżącej odpowiada kwocie jaką Skarżąca otrzymuje z tytułu alimentów oraz zasiłku pielęgnacyjnego, z kolei dzięki wsparciu matki Skarżąca ma zapewnione podstawowe potrzeby mieszkaniowe, a środki pieniężne, jakie Skarżąca miesięcznie uzyskuje wystarczają na pokrycie niezbędnych wydatków. W konsekwencji, zdaniem organu II instancji, po stronie Skarżącej istnieje możliwość wygospodarowania środków na pokrycie należności wynikającej z otrzymanych mandatów. Dodatkowo organ uznał za istotne, iż w stosunku do Skarżącej nie została stwierdzona całkowita niezdolność do podjęcia jakiejkolwiek pracy. Komisja lekarska uznała, że Skarżąca może wykonywać pracę w warunkach pracy chronionej. Organ II instancji dodał również, że biorąc pod uwagę, że planowo edukację w szkole średniej skarżąca powinna zakończyć w maju 2027 roku, ukończenie szkoły i zdobycie wykształcenia otwiera nowe możliwości rozwoju zawodowego. Organ II instancji podkreśla, że stan zdrowia nie może stanowić samoistnej przesłanki do umorzenia należności z tytułu mandatu karnego bez przeprowadzenia szczegółowej analizy ich rzeczywistego wpływu na sytuację materialną, finansową, zdrowotną oraz osobistą. Natomiast samo powoływanie się na zły stan zdrowia nie oznacza, automatycznego przyjęcia, że zostały spełnione przesłanki ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Organ II instancji wskazał również, że niskie dochody, czy nawet ich brak nie mogą automatycznie uzasadniać całkowitej rezygnacji przez Państwo z przysługujących mu wpływów. Podkreślał, że Skarżąca uzyskuje miesięczne dochody, a na trudności finansowe Skarżącej w spłacie należności z tytułu mandatu wpływ ma miesięczna rata kredytu, zaś posiadanie zobowiązań cywilnoprawnych, którymi są między innymi kredyty i pożyczki nie może być podstawą do ulgowego traktowania zobowiązań publicznoprawnych, takich jak mandaty karne, tym bardziej że posiadanie kredytu czy pożyczki jest konsekwencją podjętych przez Skarżącą dobrowolnych decyzji. Tym samym, zdaniem organu II instancji materiał dowodowy nie przemawia za tym, by umorzyć Skarżącej kwotę 850 zł. W sprawie Skarżącej nie wystąpił ani ważny interes zobowiązanego, ani interes publiczny. Umorzenie należności publicznoprawnych jest rozwiązaniem nadzwyczajnym i może nastąpić jedynie incydentalnie, w wyjątkowych okolicznościach, a takie, w sprawie będącej przedmiotem rozpoznania – zdaniem organu - nie wystąpiły. W ocenie organu II instancji nie ma podstaw do uchylenia decyzji organu I instancji, tym bardziej, że oprócz wnioskowanej przez Skarżącą ulgi, czyli całkowitego umorzenia, ustawodawca przewidział jeszcze rozłożenie należności na raty lub odroczenie terminu spłaty. Na decyzję organu II instancji utrzymującą w mocy decyzje organu I instancji Skarżąca wniosła skargę do Sądu, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, jak również o wstrzymanie egzekucji mandatów karnych na czas trwania postępowania zarzuciła decyzji: 1. naruszenie przepisów art. 7 k.p.a., art. 8 § 1 k.p.a., polegające na przyjęciu, że brak jest ważnego interesu indywidualnego przemawiającego za umorzeniem zapłaty należności z mandatów karnych zgodnie z wnioskiem, podczas gdy interes taki wynikał z faktu, że nie jest ona w stanie podjąć zatrudnienia z powodu swoich poważnych dolegliwości zarówno ortopedycznych, jak też psychiatrycznych; 2. naruszenie przepisu art. 7b k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez brak współdziałania w zakresie niezbędnym do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego z organem pomocy społecznej właściwym ze względu na miejsce zamieszkania skarżącej, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, w celu ustalenia sytuacji zdrowotnej, rodzinnej i majątkowej Skarżącej. W skardze skarżąca zawarła również wnioski o przeprowadzenie dowodu z: - odpisu skróconego aktu zgonu H. N. (swojej babci) - na fakt zmiany sytuacji rodzinnej, przyczyn pogorszenia [...] skarżącej, - orzeczenia Poradni [...] w R. z 6 listopada 2025 r. [...], na fakt pobierania przez skarżącą nauki w trybie [...], sytuacji zdrowotnej skarżącej, trudności w [...]. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. W myśl art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143 – dalej jako: p.p.s.a.), zaskarżona do sądu administracyjnego decyzja podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), jak też w razie stwierdzenia okoliczności uzasadniających stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji (pkt 2). Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (niemającym tu zastosowania). Badając prawidłowość zaskarżonej decyzji według powyższych kryteriów, Sąd nie stwierdził, by została ona podjęta z naruszeniem przepisów prawa. Kontroli Sądu podlega decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z 24 listopada 2025 r. w przedmiocie odmowy umorzenia w całości należności z tytułu grzywien nałożonych w drodze mandatów karnych. W tym miejscu wskazać należy, że przeprowadzona kontrola postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie doprowadziła Sąd do przekonania, że organy prawidłowo przeanalizowały sytuację Skarżącej w kontekście przesłanek umorzenia, określonych w art. 64 ust. 1 pkt 2a u.f.p. i w sposób logiczny uzasadnił powody, jakie legły u podstaw odmowy udzielenia wnioskowanej ulgi. Ustalenia organu, jak również wywiedzione wnioski nie uchybiły, w ocenie Sądu, przepisom prawa procesowego ani materialnego. Zdaniem Sądu, powody, jakimi kierował się organ odmawiając stronie umorzenia należności, zostały poparte, co do zasady racjonalną, przekonującą argumentacją. W przedmiotowej sprawie podstawę do analizy zasadności żądania strony o umorzenie przedmiotowej należności stanowił prawidłowo powołany przez organ przepis art. 64 ust. 1 pkt 2a ustawy z 7 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. 2025, poz. 1483 ze zm. zwana dalej w skrócie "u.f.p")., którego treść stanowi, że w przypadku zobowiązań z tytułu należności, o których mowa w art. 60 (wśród których ustawodawca wymienił m.in. należności z tytułu grzywien nałożonych w drodze mandatu karnego w postępowaniu w sprawach o wykroczenia oraz w postępowaniu w sprawach o wykroczenia skarbowe - pkt 6a art. 60) właściwy organ, na wniosek zobowiązanego, może je umarzać w całości, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zobowiązanego lub interesem publicznym. Użyte w omawianym przepisie sformułowanie "może" wskazuje, że organ orzekający w przedmiocie umorzenia korzysta ze swobody uznania administracyjnego. Uznaniowy charakter decyzji w sprawie umorzenia wyraża się w tym, iż organ ma prawo wyboru rozstrzygnięcia. Może zatem w przypadku stwierdzenia przesłanek umorzenia uwzględnić wniosek lub odmówić jego uwzględnienia. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowane jest stanowisko, że uznanie administracyjne nie powinno i nie może oznaczać dowolności. Oznacza to, że wybór kierunku rozstrzygnięcia może być swobodny, ale winien wynikać z wszechstronnego i dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. Konsekwencją powyższego jest obowiązek organu administracji publicznej szczególnie starannego prowadzenia postępowania, tak aby czyniło ono zadość obowiązkom płynącym z treści artykułów 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. Uzasadnienie powinno zaś odpowiadać warunkom określonym w art. 107 k.p.a., tak aby strona mogła mieć pewność, a Sąd mógł ocenić, że wszystkie podniesione przez nią okoliczności zostały wzięte pod uwagę i poddane ocenie w kontekście mających zastosowanie w sprawie przepisów. W szczególności w uzasadnieniu decyzji negatywnej dla wnioskującego powinno znaleźć się szczegółowe omówienie kwestii istnienia lub nieistnienia okoliczności uzasadniających zastosowanie instytucji umorzenia. Jednak do uznania administracyjnego, a więc możliwości wyboru określonego kierunku rozstrzygnięcia, dochodzi w tego rodzaju sprawach dopiero po ustaleniu zaistnienia którejś z wymienionych w przepisach prawa przesłanek. W sytuacji, gdy żadna z tych przesłanek nie zostanie spełniona, organ nie ma możliwości wyboru konsekwencji prawnych i bezwzględnie zobowiązany jest odmówić przyznania tego rodzaju ulgi. W realiach badanej sprawy organy nie orzekały w ramach uznania administracyjnego, gdyż stwierdziły brak spełnienia którejkolwiek z przesłanek dopuszczających możliwość zastosowania umorzenia należności z tytułu grzywny. W związku z powyższym wskazać należy, że zgodnie z art. 64 ust. 1 pkt 2a u.f.p. rozpatrzenie wniosku o umorzenie należności wymaga w pierwszym rzędzie ustalenia przez organ tego, czy w okolicznościach faktycznych danej sprawy występuje "ważny interes zobowiązanego" lub "interes publiczny", jako dwie równorzędne przesłanki w tym przepisie wymienione. Ustawodawca nie zdefiniował w ustawie pojęć "ważnego interesu zobowiązanego" i "interesu publicznego". Z tego względu konkretną treść tych pojęć ustalać należy z uwzględnieniem okoliczności rozpoznawanej sprawy. Niemniej jednak o istnieniu ważnego interesu podatnika oraz interesu publicznego decydują kryteria obiektywne, zgodne z powszechnie obowiązującą hierarchią wartości. W orzecznictwie (wypracowanym na tle tożsamego przepisu art. 67a § 1 O.p.) przyjmuje się, że przez ważny interes podatnika należy rozumieć zdarzenia losowe oraz sytuacje osobiste, rodzinne, zdrowotne czy też ekonomiczne (dotyczące majątku, dochodów, wydatków, możliwości płatniczych), które w okolicznościach konkretnego przypadku nie pozwalają na spłatę należności publicznoprawnych bez szczególnej dolegliwości dla zobowiązanego w postaci nadmiernego obciążenia finansowego bądź innych ciężkich skutków. Z kolei przesłankę interesu publicznego interpretuje się jako dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak: sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów władzy publicznej, sprawność działania aparatu państwowego. Mając na uwadze powyższe, stwierdzić w pierwszej kolejności należy, że ustalenia faktyczne dotyczące sytuacji finansowej, bytowej i życiowej Skarżącej, wynikają z przedłożonych przez stronę dowodów i składanych oświadczeń. Ustalenia te w ocenie Sądu potwierdzają trudną sytuację materialną Skarżącej, czego nie kwestionowały również organy. Z akt sprawy i z oświadczenia o stanie majątkowym wynika, że Skarżąca uczęszcza do [...] Liceum [...] im. [...] w R., w którym naukę ukończy w 2027 r. Jako źródło dochodu Skarżąca wskazała zasiłek pielęgnacyjny: 215,84 zł, alimenty: 1700 zł. Skarżąca mieszka wspólnie ze swoją matka, natomiast nie prowadzi z nią wspólnego gospodarstwa domowego. Z treści pism Skarżącej wynika, że wydatki związane z korzystaniem z mediów: energii elektrycznej, gazu, wody, wywozem nieczystości ponosi mama Skarżącej. Do wydatków Skarżącej należą: korzystanie usług telekomunikacyjnych: 180 zł, rata kredytu zaciągniętego w banku P. S.A – wysokość rat jest zmienna, ale nie przekracza 275 zł miesięcznie , odzież dla dziecka: 80 zł, leki 200 zł, edukacja własna: 400 zł, utrzymanie zwierząt: 300 zł, odzież, obuwie, środki czystości: 210 zł, fryzjer: 400 zł na kwartał, wydatki na wyżywienie własne (wcześniej podawane łącznie wraz z wydatkami na wyżywienie córki wynosiły: 800 zł). Matka Skarżącej pomaga jej w dojazdach do szkoły i na rehabilitacje. Nadto z akt sprawy wynika, że Sąd Rejonowy w R. orzeczeniem w sprawie sygn. akt [...] odebrał prawa rodzicielskie i umieścił córkę Skarżącej w rodzinnie zastępczej. Skarżąca nie kwalifikuje się do uzyskania pomocy z opieki społecznej w formie zasiłków, czy innego rzeczowego wsparcia, ponieważ przekracza kryterium dochodowe. Oznacza to, że Skarżąca może nie mieć możliwości na jednorazową zapłatę należności. Co jednak istotne, organ II instancji nie zakwestionował, że z uwagi na niskie dochody Skarżąca znajduje się w trudnym położeniu, ale uznał, że trudna sytuacja finansowa nie jest równoznaczna z wystąpieniem w sprawie ważnego interesu zobowiązanego, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a u.f.p. I ocenę tę Sąd podziela. Stwierdzić należy, że jak wynika z treści uzasadnienia decyzji, organ II instancji wziął pod uwagę niewątpliwie trudną aktualną sytuację finansowo - materialną Skarżącej. Jednak, jak wskazano powyżej, zła sytuacja materialna nie stanowi sama w sobie podstawy do umorzenia należności. Wymagane jest tu także aby sytuacja strony - w okolicznościach konkretnego przypadku – nie pozwalała na spłatę należności publicznoprawnych bez szczególnej dolegliwości dla zobowiązanej w postaci nadmiernego obciążenia finansowego bądź innych ciężkich skutków. Punktem odniesienia przy ocenie, czy spłata zadłużenia zagraża egzystencji zobowiązanego, powinna być szczegółowa analiza określonego na czas podejmowania decyzji minimum socjalnego, które pozwoli osobie zobowiązanej funkcjonować w codziennym życiu, dając gwarancję, że podstawowe potrzeby jej oraz ewentualnie jej rodziny będą zaspokojone. W niniejszej sprawie organy wykazały, że odmowa umorzenia należności nie spowoduje zagrożenia egzystencji, czy innych ciężkich skutków dla Skarżącej, co świadczy o braku wystąpienia przesłanki ważnego interesu zobowiązanego. Ponadto jak prawidłowo wskazano w zaskarżonej decyzji, egzekucja należności z tytułu grzywny podlega ograniczeniom, a tym samym byt materialny Skarżącej nie będzie zagrożony nawet w przypadku, jeżeli zostanie wszczęte postępowanie mające na celu przymusowe wyegzekwowanie należności. Organ II instancji słusznie podkreślił również, że posiadanie zobowiązań cywilnoprawnych nie może być podstawą do ulgowego traktowania zobowiązań publicznoprawnych, takich jak mandaty karne. Spłata prywatnych zobowiązań, mimo że ograniczająca posiadane środki finansowe, nie jest pozytywną przesłanką do udzielenia ulgi. Jednocześnie dostrzec należy, iż jak wynika z przedłożonego przez Skarżąca harmonogramu spłaty spłat, rat miesięczne kształtując się na poziomie 235 zł do 275 zł, przy czym spłata ostatniej z rat została przewidziana na 24 sierpnia 2026 r. Organ wziął pod uwagę twierdzenia Skarżącej, że nie może ona zatrudnić się w zakładzie pracy chronionej, ponieważ uczęszcza na zajęcia do szkoły, a podmioty zatrudniające nie przyjmują do pracy pracowników niepełnosprawnych na zasadzie pracy dorywczej w soboty i w niedziele oraz pracy sezonowej, tylko w pełnym wymiarze czasu pracy. Niemniej jednak organ wziął również pod uwagę, że Skarżąca planowo powinna ukończyć szkołę średnią do 2027 r., a zdobyte wykształcenie oraz ilość czasu, którą będzie dysponować po ukończeniu szkoły powinno pozwolić na znalezienie pracy, odpowiadającej indywidualnym potrzebom. Skarżąca jest osoba w [...] stopniu niepełnosprawną, niemniej jednak ma regularny dostęp i podejmuje leczenie, co w perspektywie czasu uwzględniając młody wiek i stopień niepełnosprawności powinno pozwolić na podjęcie pracy i spłatę należności mandatowej. W świetle takich ustaleń, nie sposób uznać, iż wskazane powyżej warunki życiowe Skarżącej są wyjątkowe, a Skarżąca nie ma perspektywy spłaty należności z tytułu grzywny w przyszłości z przyczyn niezależnych od niej. Słusznie w sprawie podkreślono, że Skarżąca jest osobą młodą w wieku aktywności zawodowej, a zatem dążąc do poprawy warunków bytowych powinna po zakończeniu procesu edukacji poszukać zatrudnienia w warunkach pracy dostosowanej do jej [...] stopnia niepełnosprawności. Skarżąca wprawdzie znajduje się w trudnej sytuacji finansowej z uwagi na pobieranie nauki w trybie stacjonarnym, jednak stwierdzone w sprawie okoliczności faktyczne, w tym osiągane dochody z tytułu alimentów przy zapewnionych przez matkę warunkach mieszkaniowych - także zdaniem Sądu - nie uzasadniały, w realiach tej konkretnej sprawy, zaistnienia przesłanki ważnego interesu zobowiązanej. Jak trafnie wywiódł organ w zaskarżonej decyzji, prawo domagania się zapłaty należności istnieje do czasu ich przedawnienia i organy nie mogą z góry zakładać, że do tego terminu sytuacja strony nie ulegnie poprawie w stopniu umożliwiającym ich uregulowanie. Z tych przyczyn, jak również ze względu na konieczność ochrony interesu publicznego, ocena podstaw umorzenia musi być dokonywana także pod kątem tego, czy istnieją perspektywy poprawy sytuacji dłużnika w przyszłości. Skarżąca wskazała, że główną przyczyna braku możliwości zatrudnienia jest fakt nieposiadania wystarczającej ilości czasu na podjęcie pracy w pełny wymiarze czasu, ponieważ pracodawcy w tego typu zakładach pracy nie chcą zatrudniać pracowników na część etatu. W tej sytuacji zdaniem Sądu, za uprawniony należy uznać wniosek organu, że nie można wykluczyć, że po stronie Skarżącej istnieją możliwości podjęcia zatrudnienia. Sam fakt, że o umorzenie mandatu karnego ubiega się osoba młoda, kontynuująca naukę oraz legitymująca się orzeczeniem o określonym stopniu niepełnosprawności, nie może w sposób automatyczny i samodzielny przesądzać o zasadności uwzględnienia takiego wniosku. Samo posiadanie statusu osoby niepełnosprawnej w stopniu [...], nie jest tożsame z brakiem możliwości uregulowania zobowiązania, jeżeli z treści orzeczenia nie wynika, że osoba ta pozostaje niezdolna do pracy. Fakt bycia osobą młodą i uczącą się wskazuje natomiast na perspektywę wejścia na rynek pracy i uzyskiwania dochodów w przyszłości, co nie pozwala na stwierdzenie trwałej i nieodwracalnej utraty zdolności do zapłaty. Niepełnosprawność nie wyklucza bowiem Skarżącej z rynku pracy, a współczesne mechanizmy aktywizacji zawodowej i elastyczne formy zatrudnienia pozwalają osobom z ograniczeniami zdrowotnymi na skuteczne łączenie nauki z pracą zarobkową. Co więcej, młody wiek oraz proces edukacji – choć na moment składania wniosku mogą ograniczać czas na podjęcie pracy w pełnym wymiarze – wskazują na dynamiczną perspektywę życiową. Edukacja ma na celu podniesienie kwalifikacji, co w niedalekiej przyszłości przełoży się na realną możliwość uzyskiwania stałych dochodów. Trudności finansowe Skarżącej mają zatem charakter przejściowy, a nie permanentny i nieodwracalny. W stałym i pewnym dochodzie o charakterze alimentacyjnym, połączonym z brakiem konieczności samodzielnego ponoszenia pełnych kosztów prowadzenia domu, nie sposób upatrywać stanu skrajnego ubóstwa czy niedostatku. Kwota 1.700 zł, przy zabezpieczonych przez jej matkę potrzebach bytowych (mieszkaniowych), stanowi realne zaplecze finansowe, które pozwala na uregulowanie zobowiązań publicznoprawnych bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. W ocenie Sądu co prawda, jednorazowy wydatek związany z uregulowaniem zaległości może przekraczać aktualne możliwości płatnicze Skarżącej, to nie można pomijać, że Skarżąca może ubiegać się rozłożenie jej na dogodne raty. Jedocześnie dostrzec należy, że Sąd Rejonowy w R. w sprawie sygn. akt [...] orzekł o odebraniu praw rodzicielskich i umieszczeniu córki Skarżącej w rodzinnie zastępczej. Z formalnego i faktycznego punktu widzenia oznacza to, że Skarżąca nie sprawuje osobistej pieczy nad dzieckiem ani nie ponosi bieżących, codziennych kosztów jego utrzymania. Ciężar ten został przeniesiony na inne podmioty oraz system wsparcia pieczy zastępczej. W tym stanie rzeczy organ prawidłowo wskazał, że sytuacja dochodowa Skarżącej nie może tu stanowić samodzielnej podstawy do zastosowania ulgi w tak ostatecznej formie, jaką jest umorzenie należności. Nie można również nie zauważyć, iż zasadą i podstawowym obowiązkiem Skarżącej po otrzymaniu mandatu karnego powinna być zapłata tej należności. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie podkreślano, że wszelkie zwolnienia i ulgi w spłacie należności w systemie prawa polskiego są wyjątkiem, istotnym odstępstwem od zasady sprawiedliwości podatkowej (por. uzasadnienie uchwały NSA z 14 kwietnia 1997 r., sygn. akt FSK 3/97 opubl. w ONSA 1997/3/111, wyrok NSA z dnia 12 czerwca 1992 r., sygn. akt SA/Po 596/92, "Wspólnota" 1993, nr 20, s. 14). W ocenie Sądu, organ nie naruszył przepisów prawa przyjmując, że w ustalonym stanie faktycznym udzielenie ulgi w postaci całkowitego umorzenia należności wynikającej z mandatu karnego, prowadziłoby w istocie do wyrażenia zgody na swoistego rodzaju unikanie odpowiedzialności za wykroczenia i godziłoby w poczucie sprawiedliwości, a umorzenie stanowiłoby przyzwolenie na naganne, wykraczające poza normy prawne, zachowanie i z pewnością nie wpływałoby na właściwą postawę sprawcy wykroczenia. Konsekwencją powyższego byłby bowiem stan, w którym osoby ukarane znajdujące się w położeniu podobnym do Skarżącej czułyby się bezkarne, tym bardziej, że wniosek Skarżącej o umorzenie należności z tytułu mandatu karnego nie wynika z jakiś nadzwyczajnych okoliczności, które wystąpiły już po nałożeniu grzywny. Finansowa sytuacja Skarżącej była bowiem trudna już w chwili nakładania na niego mandatu karnego i nie uległa istotnemu pogorszeniu, co więcej nie uniemożliwia Skarżącej dobrowolnej spłaty chociażby częściowej w systemie ratalnym. Trzeba bowiem mieć też na uwadze i to, że względy ogólnospołeczne wymagają, żeby zobowiązania były realizowane, a zobowiązana nie była pochopnie z nich zwalniana. W konsekwencji nie każde trudności finansowe mogą uzasadniać zastosowanie ulgi w postaci umorzenia należności, lecz tylko takie, które w konkretnych okolicznościach wiązałyby się z zagrożeniem istotnego interesu zobowiązanego. Co prawda pojęcie ważnego interesu podatnika nie powinno być zawężane wyłącznie do sytuacji nadzwyczajnych, czy też zdarzeń losowych uniemożliwiających uregulowanie dochodzonych należności, albowiem pojęcie to funkcjonuje w zdecydowanie szerszym znaczeniu, uwzględniającym nie tylko sytuacje nadzwyczajne, ale również normalną sytuację ekonomiczną podatnika, wysokość uzyskiwanych przez niego dochodów oraz wydatków. Niemniej jednak pojęcie to nie może być utożsamianie wyłącznie z trudną sytuacją finansową, ponieważ poprzez ważny interes zobowiązanego należy rozumieć pewne nadzwyczajne względy, które mogłyby zachwiać podstawami egzystencji zobowiązanego. Kryterium ważnego interesu podatnika wymaga wykazania konkretnych okoliczności, które są w pewnym stopniu wyjątkowe, niezależne od woli oraz sposobu postępowania podatnika i jednocześnie uniemożliwiają mu wywiązanie się z ciążących na nim obowiązków z tytułu należności. O istnieniu ważnego interesu podatnika nie decyduje subiektywne przekonanie zobowiązanego, lecz decydować powinny kryteria zobiektywizowane, zgodne z powszechnie aprobowaną hierarchią wartości, w której wysoką rangę mają zdrowie i życie, a także możliwości zarobkowe w celu zdobycia środków utrzymania dla siebie i rodziny. Ulgi w spłacie należności stanowią - aczkolwiek dopuszczone przez ustawodawcę i niezbędne z punktu widzenia kompleksowości wymiaru sprawiedliwości - to jednak należy mieć na uwadze, że są one odstępstwem od zasady nieuchronności kary. Dlatego też, równie wyjątkowy charakter muszą mieć okoliczności uzasadniające umorzenie takich należności. Umorzenie należności ze względu na ważny interes zobowiązanego będzie uzasadnione, co do zasady w takich przypadkach, kiedy zaistniała sytuacja jest na tyle trudna, że w okolicznościach danej sprawy zasadnym staje się przyznanie prymatu sytuacji osobistej podatnika nad respektowaniem wartości wspólnych dla całego społeczeństwa lub danej społeczności lokalnej, takich jak: sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, sprawność działania aparatu państwowego itp. W tym miejscu należy wyjaśnić, że trudna sytuacja finansowa, problemy zdrowotne, choroba również mogą wypełniać przesłanki ważnego interesu, ale gdy strona z powodu wystąpienia tych okoliczności, w sposób obiektywny nie jest w stanie zapewnić sobie źródła utrzymania, a jej byt jest zagrożony. Chodzi o zdarzenie, które w okolicznościach konkretnego przypadku nie pozwalają na spłatę należności bez szczególnej dolegliwości dla zobowiązanej w postaci ciężkich i trudnych do odwrócenia skutków. Aby można było mówić o ważnym interesie zobowiązanej, musiałaby wykazać przed organem, że z uwagi na okoliczności, które zachwiały podstawami jego egzystencji, nie jest w stanie uiścić nałożonej na niego grzywny. Innymi słowy, umorzenie należności z tytułu mandatu karnego będzie uzasadnione w takich wypadkach, które spowodowane zostały niejako działaniem czynników, na które zobowiązany nie może mieć wpływu i które są w pewnym stopniu niezależne od sposobu jego postępowania i są obiektywnie ciężkie do przezwyciężenia. Wobec tego, to po stronie zobowiązanej, który ubiega się o przyznanie ulgi w postaci umorzenia, jako tego, kto występuje o określone uprawnienie, leży obowiązek wykazania, że w dotyczącej go sprawie spełnione są przesłanki, o których mowa w art. 64 ust. 1 pkt 2a a u.f.p. W ocenie Sądu, Skarżąca takich okoliczności nie wykazała. Zdaniem Sądu, ocena braku wystąpienia ważnego interesu zobowiązanego, wyrażona w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, jest prawidłowa. W ocenie Sądu, organy w toku postępowania dowiodły, że interes publiczny, a zwłaszcza takie wartości wspólne dla całego społeczeństwa jak sprawiedliwość, równość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów władzy wsparcia ze środków należnych budżetowi państwa, nie przemawiają w okolicznościach niniejszej sprawy, za przyjęciem wystąpienia interesu publicznego, zaś trudna sytuacja materialna zobowiązanej, sama w sobie i w każdym przypadki, nie może być uznana za przesłankę wystarczającą do zastosowania ulgi. Jednocześnie Sąd dostrzega, że w niniejszej sprawie Skarżąca, w toku postępowania sądowego, uzyskała prawo pomocy w zakresie całkowitym, wyjaśnić należy, że inne są przesłanki i przyczyny przyznania prawa pomocy (istotne jest tu zagwarantowanie stronie prawa do sądu), zaś inne umorzenia należności z tytułu grzywny nałożonej mandatem karnym. Przesłanek tych nie można w żadnym razie utożsamiać. Sytuacje, w których brak poniesienia określonych wydatków w określonym czasie, grozi Skarżącej wystąpieniem negatywnych konsekwencji, np. ograniczeniem prawa do sądu, lub niepodjęciem przez organ określonej czynności, należy postrzegać odmiennie od sytuacji, w której odmowa umorzenia mandatu karnego z uwagi m.in. na ograniczenia egzekucyjne, nie spowoduje, by w ujęciu miesięcznym zmianie uległa kwota jaka pozostaje do dyspozycji Skarżącej. W podsumowaniu Sąd stwierdza, że dokonane ustalenia doprowadziły organ odwoławczy do trafnego wniosku, iż w sprawie nie wystąpił ważny interes zobowiązanego, ani interes publiczny. Jednocześnie organ uzasadnił dlaczego, odmówił udzielenia ulgi. Ustalenia i wnioski organu nie mogą zostać uznane za dowolne, gdyż dokonane zostały na podstawie kompletnego, prawidłowo zgromadzonego materiału dowodowego. Użyta przez organ argumentacja została uznana przez Sąd za prawidłową. W tym stanie rzeczy Sąd nie stwierdził, aby ocena istnienia ważnego interesu zobowiązanej w umorzeniu należności z tytułu mandatu karnego oraz braku wystąpienia interesu publicznego w takim umorzeniu, dokonana przez organ nie uwzględniała obiektywnych kryteriów, zgodnie z powszechnie akceptowaną hierarchią wartości. Tym samym brak jest podstaw do podważenia stanowiska organu, zarówno co do braku wystąpienia ważnego interesu zobowiązanej, jak i interesu społecznego, albowiem całokształt okoliczności faktycznych, w tym względy sprawiedliwości społecznej i zasada równego traktowania obywateli, na obecnym etapie życiowym Skarżącej przemawia za odmową udzielenia wnioskowanej ulgi. W konsekwencji orzeczenie o odmowie umorzenia należności było prawidłowe i zgodne z obowiązującymi przepisami. Sąd stwierdził, że organ odwoławczy w sposób logiczny, spójny, w nawiązaniu do ustalonych prawidłowo (w dacie podejmowania rozstrzygnięcia) okoliczności sprawy, uzasadnił odmowę zastosowania wnioskowanej przez skarżącej ulgi. W ocenie Sądu organ przeprowadził postępowanie wyjaśniające z uwzględnieniem reguł w nim obowiązujących, a w szczególności z poszanowaniem art. 7, art. 11, art. 77 i art. 80 k.p.a. Organ ustosunkował się do wszystkich okoliczności faktycznych i dowodów podnoszonych przez Skarżącą w toku postępowania, a także ocenił zebrany materiał dowodowy w sposób kompletny, zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, co znalazło wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, czyniąc tym samym zadość art. 107 § 3 k.p.a. Organ przy rozpatrywaniu sprawy będącej przedmiotem skargi nie naruszył również przepisów prawa materialnego, tj. art. 64 ust. 1 pkt 2a u.f.p. Nie zachodzą zatem podstawy do tego, aby uchylić zaskarżoną decyzję, jak o to wnioskuje Skarżąca. Wbrew zarzutom skargi organ uwzględnił stan zdrowotny i sytuację ekonomiczną Skarżącej, wskazując, z jakich powodów wydał zaskarżoną decyzję odmawiającą umorzenia należności z tytułu grzywny nałożonej mandatem karnym. Niewątpliwie uzasadnienie zaskarżonego aktu pozwala na poznanie motywów, jakimi kierował się organ, przy czym żadne z przedstawionych przez Skarżącą w toku postępowania administracyjnego dowody nie zostały pominięte przez organ, a jedynie ocenione przez organ odmiennie niż oczekiwałaby tego Skarżąca. Dokonane ustalenia zasadnie doprowadziły organ odwoławczy do prawidłowego wniosku, iż w sprawie nie wystąpił ważny interes zobowiązanego, ani interes publiczny. Jednocześnie organ uzasadnił, dlaczego odmówił udzielenia ulgi. Ustalenia i wnioski organu nie mogą zostać uznane za dowolne, gdyż dokonane zostały na podstawie kompletnego, prawidłowo zgromadzonego materiału dowodowego. Użyta przez organ argumentacja została uznana przez Sąd za prawidłową. W rezultacie Sąd nie dopatrzył się przekroczenia zasad postępowania administracyjnego, w ramach którego odmówiono Skarżącej umorzenia należności z tytułu grzywny nałożonej w drodze mandatu karnego. Jedocześnie Sąd wyjaśnia, iż wniosek Skarżącej o wstrzymanie egzekucji mandatów karnych wykracza poza ramy niniejszego postępowania, którego przedmiotem była ocena przesłanek umorzenia należności wynikających z nałożonych na Skarżącą mandatów karnych. Natomiast kwestie związane z wstrzymaniem, zawieszeniem postępowania egzekucyjnego mogą być rozpatrywane wyłącznie w ramach środków prawnych zgłoszonych w toku postępowania egzekucyjnego – w jego ramach. Z kolei załączone do skargi kserokopie dokumentów: - odpisu skróconego aktu zgonu H. N. (swojej babci) - na fakt zmiany sytuacji rodzinnej, przyczyn pogorszenia stanu [...] skarżącej, - orzeczenia Poradni [...] w R. z 6 listopada 2025 r. [...], na fakt pobierania przez skarżącą nauki w trybie nauczania [...], sytuacji zdrowotnej skarżącej, trudności [...] nie zostały przez Skarżąca przedłożone organom z tego względy nie zostały one ocenione w postępowaniu administracyjnym. Niemniej jednak nie są to dokumenty, które mogłyby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zmianie bowiem nie uległy zasadnicze okoliczności będące podstawą przyjętych przez organ odwoławczy ustaleń faktycznych. Co więcej zbliżony dokument z innej daty o potrzebie pobierania przez Skarżącą nauki w trybie nauczania indywidualnego znajdował się w aktach administracyjnych, a okoliczności ta była znana organom dokonującym oceny zaistnienia przesłanek umorzenia grzywien nałożonych na Skarżącą w drodze manatów karnych. Odnosząc się do zarzutów naruszenia art. 7b k.p.a w zw. z art. 7 k.p.a, podkreślić należny, iż to wnioskujący o umorzenie należności jest zobowiązany do przedstawienia w toku postępowania w sposób kompletny, wyczerpujący i wiarygodny swojej sytuacji życiowej i materialnej, a organ w oparciu o przedstawione informacje zobowiązany jest dokonać oceny czy w sprawie zachodzi przesłanka interesu zobowiązanego lub interesu publicznego określona w przywołanym przepisie art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a u.f.p. Z tych przyczyn faktycznych i prawnych Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.