Sygnatura
I SA/Op 191/26
Wyrok WSA w Opolu z 28 maja 2026 r., I SA/Op 191/26
Wynik
Uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję
- Sąd
- Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
- Data orzeczenia
- 28 maja 2026
- Prawomocne
- tak
Treść rozstrzygnięcia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Judecki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Sędzia del. WSA Tomasz Porczyński Protokolant St. inspektor sądowy Mariola Krzywda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 maja 2026 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 23 stycznia 2026 r., nr SKO.40.3274.2025.śr w przedmiocie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy Polska Cerekiew, z dnia 10 października 2025 r., nr GOPS.5212.32.2025.
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
J. S. (dalej jako: "strona", "skarżący") zaskarżył decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu (dalej jako: "SKO", "Kolegium", "organ odwoławczy") z dnia 23 stycznia 2026 r., nr SKO.40.3274.2025.śr, utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy Polska Cerekiew z dnia 10 października 2025 r., nr GOPS.5212.32.2025 (dalej jako: "Wójt", "organ I instancji") przyznającą skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad małoletnią A. S. (dalej jako: "małoletnia") na okres od 1 września 2025 r. do 7 listopada 2028 r. w kwocie 3 287 zł miesięcznie. Zaskarżoną decyzję wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym: Strona, podaniem złożonym w dniu 11 września 2025 r., wystąpiła o przyznanie prawa do świadczenia rodzinnego, tj. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad małoletnią. Do podania przedłożyła m.in.: wymagane prawem orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w B. z dnia 9 kwietnia 2025 r., zmienione orzeczeniem Wojewódzkiego Zespołu do spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] z dnia 6 sierpnia 2025 r. oraz wniosek z dnia 10 września 2025 r., do Sądu Rejonowego w K., o przysposobienie małoletniej. Wójt, decyzją własną z dnia 10 października 2025 r., przyznał stronie prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieka nad małoletnią na okres od 1 września 2025 r. do 7 listopada 2028 r. w kwocie 3 287 zł miesięcznie. W odwołaniu strona zakwestionowała - co w sprawie jest od początku istotą sporu - okres na jaki przyznano prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Wskazała, że w sprawie znajduje zastosowanie art. 24 ust. 2a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1208, z późn. zm. - zwanej dalej: "ustawą"). W okresie trzech miesięcy od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności małoletniej (tj. 6 sierpnia 2025 r.) złożyła wniosek o świadczenie pielęgnacyjne (tj. 11 września 2025 r.). Świadczenie winno zostać przyznane z mocą wsteczną od momentu złożenia, do zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności, wniosku o ustalenie niepełnosprawności małoletniej. Kolegium, opisaną we wstępie decyzją z dnia 23 stycznia 2026 r., utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z dnia 10 października 2025 r. Co do kwestii spornej nie podzieliło argumentacji odwołania. Stwierdziło, że art. 24 ust. 2a ustawy nie mógł być w sprawie zastosowany gdyż do 10 września 2025 r. (tj. daty złożenia wniosku do Sądu Rejonowego w K. o przysposobienie małoletniej) nie zostały spełnione przez stronę wszystkie przesłanki niezbędne do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Wyjaśniło, że stosownie do art. 3 pkt 14 ustawy strona stała się opiekunem faktycznym małoletniej dopiero w dniu 10 września 2025 r., ponieważ dopiero w tej dacie wystąpiła z wnioskiem do sądu rodzinnego o przysposobienie małoletniej. Stwierdziło, że przesłanka z art. 3 pkt 14 ustawy została spełniona dopiero w dniu 10 września 2025 r. i od tej daty - zdaniem Kolegium - powinno być przyznane świadczenie pielęgnacyjne. Tymczasem organ I instancji przyznał świadczenie od dnia 1 września 2025 r. Kolegium utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję uznając, że rozstrzygnięcie w tym zakresie nie stanowi rażącego naruszenia prawa ani interesu społecznego i nie mogło wydać decyzji reformatoryjnej na niekorzyść strony (por. art. 139 k.p.a.). Z kolei końcowy termin przyznania świadczenia wynika z art. 24 ust. 4 ustawy stanowiącego, że prawo do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego ustala się na czas nieokreślony, chyba, że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony, wówczas bowiem prawo do świadczenia pielęgnacyjnego ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia. W niniejszej sprawie był to właśnie dzień 7 listopada 2028 r. Strona wniosła na decyzję Kolegium z dnia 23 stycznia 2026 r. skargę do tut. Sądu podnosząc argumentację jak w odwołaniu. Zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego: 1) naruszenie art. 24 ust. 2a ustawy poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na odmowie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od miesiąca złożenia wniosku o ustalenie niepełnosprawności, mimo spełnienia wszystkich przesłanek ustawowych oraz 2) naruszenie art. 3 pkt 14 ustawy poprzez nieuprawnione zawężenie pojęcia "opiekuna faktycznego dziecka" wyłącznie od daty złożenia wniosku o przysposobienie oraz procesowego: 1) art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez pominięcie rzeczywistego stanu faktycznego sprawy i dowolną ocenę zgromadzonego materiału; 2) art. 107 § 3 k.p.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia wewnętrznie sprzecznego; 3) art. 139 k.p.a., poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, że organ odwoławczy nie mógł zmienić decyzji na korzyść strony. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym akcie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona choć nie wszystkie jej zarzuty zasługują na uwzględnienie. Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi na decyzję lub postanowienie następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Stosownie z kolei do art. 145 § 1 pkt 2-3 p.p.s.a., uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, sąd stwierdza ich nieważność w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 K.p.a. lub w innych przepisach (pkt 2) albo stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub w innych przepisach. Jednocześnie w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, sąd umarza to postępowanie (art. 145 § 3 p.p.s.a.). W przypadku braku wskazanych uchybień, skarga podlega oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Zgodnie zaś z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (dotyczy interpretacji przepisów prawa podatkowego wydanych w indywidualnych sprawach). Przeprowadzona przez Sąd, według wskazanych wyżej kryteriów, kontrola legalności zaskarżonej decyzji Kolegium wykazała, że skarga jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja administracyjna narusza normy prawa materialnego i procesowego w stopniu skutkującym jej uchyleniem. Sąd ogólnie zwraca uwagę, że w sytuacji sądowej kontroli decyzji administracyjnej w pierwszej kolejności podlegają rozpoznaniu przez Sąd kwestie dotyczące naruszenia przepisów postępowania, zwłaszcza kiedy zarzuty w tym zakresie zostaną wprost podniesione. Dla każdego postępowania administracyjnego zasadnicze znaczenie ma bowiem należyte ustalenie i ocena stanu faktycznego sprawy, co obejmuje przestrzeganie przepisów postępowania regulujących tryb dochodzenia organu do prawdy materialnej. Wskazać też przyjdzie, że zakres okoliczności faktycznych, niezbędnych do rozpatrzenia sprawy indywidualnej i wydania decyzji administracyjnej, określają zasadniczo przepisy prawa materialnego. To normy prawa materialnego przesądzają o przedmiocie sprawy i okolicznościach prawnie istotnych wymagających ustalenia i oceny (zob. wyrok NSA z dnia 19 maja 2021 r., sygn. akt I OSK 251/21). W rozpoznawanej sprawie granice te wyznaczały przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1208, z późn. zm. - zwanej dalej nadal: "ustawą"). W sprawie nie budzą wątpliwości Sądu te ustalenia, które Kolegium obszernie przedstawiło w uzasadnieniu decyzji własnej. W tym zakresie zarzut skargi dotyczący pominięcia rzeczywistego stanu faktycznego i tym samym naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. nie zasługuje na uwzględnienie. Ustalenia te wynikają przecież z przedłożonych przez skarżącego w toku postepowania administracyjnego dowodów. Są jemu znane i ich przytaczanie w tym miejscu jest zbyteczne. Jedyna istotna okoliczność niewyjaśniona dostatecznie i nieoceniona przez Kolegium dotyczy daty złożenia, do zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności, wniosku o ustalenie niepełnosprawności małoletniej (o czym szerzej w dalszej części uzasadnienia wyroku). Istota sporu dotyczy w istocie wadliwej oceny prawnej sprawy. Otóż SKO uznaje, że w ustalonych okolicznościach sprawy przysługuje skarżącemu prawo do świadczenia na okres od dnia 1 września 2025 r. do dnia 7 listopada 2028 r. Kolegium wiąże moment początkowy okresu zasiłkowego z uzyskaniem przez skarżącego statusu opiekuna faktycznego dziecka. Miało to miejsce dopiero we wrześniu 2025 r. (ściśle w dniu 10 września 2025 r.). Stąd Kolegium uznało za prawidłowe przyznanie prawa począwszy od września 2025 r. Z kolei skarżący podnosi, że na podstawie art. 24 ust. 2a ustawy winno być ono przyznane z mocą wsteczną, tj. począwszy od miesiąca, w którym złożył wniosek o ustalenie niepełnosprawności małoletniej. W tak zarysowanym sporze rację należy przyznać skarżącemu. Motywy, które legły u podstaw takiej oceny Sądu, poprzedzić należy uwagami prawnymi natury ogólnej. Podstawę materialnoprawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy w ich nowym brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2024 r., w wyniku zmiany dokonanej na mocy art. 43 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1429), a która wprowadziła nowe rozwiązania w systemie świadczeń dla osób z niepełnosprawnościami i ich opiekunów. Wskazana w art. 17 ustawy regulacja dotycząca przyznanego świadczenia pielęgnacyjnego przewiduje przesłanki pozytywne, jaki i przesłanki negatywne, warunkujące przyznanie tego świadczenia osobom o nie wnioskującym. Organ I instancji w uzasadnieniu decyzji własnej stwierdził, iż ziściły się wymagane ustawą przesłanki pozytywne (skarżący jest opiekunem faktycznym małoletniej, a małoletnia legitymuje się stosownym orzeczeniem). Jednocześnie nie stwierdził wystąpienia przesłanek negatywnych. Kolegium utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję Wójta w całości podzieliło jego stanowisko uznając je tym samym za własne. W tym zakresie ustalenia i ocena Kolegium jest prawidłowa. Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 3 ustawy świadczenie pielęgnacyjne przysługuje opiekunowi faktycznemu dziecka jeżeli sprawuje opiekę nad osobą w wieku do ukończenia 18. roku życia legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Zgodnie z art. 3 pkt 14 ustawy ilekroć w ustawie jest mowa o opiekunie faktycznym dziecka - oznacza to osobę faktycznie opiekującą się dzieckiem, jeżeli wystąpiła z wnioskiem do sądu rodzinnego o przysposobienie dziecka. Z punktu widzenia powołanych powyżej przepisów nie jest sporne, że małoletnia legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie z wymaganym ustawą wskazaniem. Prawidłowo ustalono, że małoletnia A. legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w B. z dnia 9 kwietnia 2025 r., zmienionym orzeczeniem Wojewódzkiego Zespołu do spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] z dnia 6 sierpnia 2025 r., na podstawie którego została zaliczona do osób niepełnosprawnych do dnia 7 listopada 2028 r., łącznie ze wskazaniem, w jego pkt. 7, o konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego opiekuna na co dzień w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji, z którego wynika również, że jej niepełnosprawność datuje się od urodzenia (k. 7 i 9 akt admin. Wójta). Dla porządku należy zauważyć, że w sprawie nie miał zastosowania art. 17 ust. 3e ustawy [do którego w uzasadnieniu decyzji własnej odwołał się organ I instancji (k. 43 akt admin. Wójta), a co Kolegium utrzymało w mocy]. We wniosku złożonym na formularzu NSR-5, na jego str. 3, w części dotyczącej oświadczeń, wnioskodawca nie wskazał przecież, że sprawuje opiekę nad więcej niż jedną osobą w wieku do ukończenia 18. roku życia legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie z wymaganym wskazaniem (zob. k. 3 akt admin. Wójta). Nic takiego nie wynika z akt administracyjnych. Zatem odwołanie się w uzasadnieniu decyzji do art. 17 ust. 3a ustawy, jest błędne i mylące, co umknęło uwadze SKO. Należy jednak zakwalifikować to jako oczywistą omyłkę. Nie rzutuje ona bowiem na końcową ocenę, że skarżący spełnia przesłankę przyznania świadczenia z art. 17 ust. 1 pkt 3 in fine ustawy. Jego podopieczna legitymuje się bowiem wymaganym prawem orzeczeniem. Prawidłowym jest też ustalenie orzekających w sprawie organów, że skarżący spełnia przesłankę podmiotową - jest opiekunem faktycznym małoletniej w rozumieniu art. 3 pkt 14 ustawy. Sprawuje opiekę faktyczną nad małoletnią od dnia 1 stycznia 2025 r. (k. 16 i 21 akt admin. Wójta i odwołanie w aktach Kolegium wraz oświadczeniem siostry małoletniej) i wnioskiem z dnia 10 września 2025 r., tego samego dnia, wystąpił do Sądu Rejonowego w K. o przysposobienie małoletniej (k. 11 i 32 akt admin. Wójta). W efekcie uzyskał status opiekuna faktycznego małoletniej. Także i to ustalenie oraz jego ocena jest niesporna i nie budzi wątpliwości Sądu. Przechodząc z kolei do kontroli opisanej powyżej kwestii stanowiącej zasadniczą oś sporu, tj. okresu zasiłkowego na jaki przyznano prawo do świadczenia, Sąd stwierdził co następuje: W tym miejscu należy przypomnieć, że prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na zasadniczo na tzw. okres zasiłkowy zdefiniowany w słowniczku ustawowym (por. art. 3 pkt 10 ustawy) z wyjątkiem świadczeń, o których mowa w art. 9, art. 14, art. 15, art. 15a, art. 15b, art. 16, art. 17 i art. 17c ustawy (por. art. 24 ust. 1 ustawy). Odstępstwo od tej zasady dotyczy m.in. świadczenia pielęgnacyjnego z art. 17 ustawy. Kwestię okresu na jaki jest ono przyznawane reguluje bowiem odrębnie art. 24 ust. 2, 2a i 4 ustawy. Stanowi on kolejno, że prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego (ust. 2). Jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności (ust. 2a). Prawo do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego ustala się na czas nieokreślony, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony. W przypadku wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności na czas określony prawo do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia (ust. 4). Ta odmienność regulacji wynika ze skargowego charakteru postępowania o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Nie jest ono przyznawane z urzędu. Tym samym sprawa o przyznanie prawa do świadczenia nie może toczyć się bez odpowiedniego wniosku osoby zainteresowanej, czego konsekwencją jest dopuszczalność ustalenia prawa do świadczenia dopiero od miesiąca, w którym wpłynęło podanie (por. art. 24 ust. 2 ustawy). Zasada ta doznaje przełamania w art. 24 ust. 2a ustawy, który umożliwia nabycie prawa do świadczenia za okres wsteczny począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności podopiecznego. To rozwiązanie umożliwia nabycie prawa do świadczenia za okres wsteczny, związany z okresem procedowania przed właściwymi do tego organami orzekającymi o niepełnosprawności lub o jej stopniu, na długość którego opiekun nie ma wpływu, a którego wynik ma charakter przesądzający (prejudycjalny) dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Z kolei moment końcowy przyznania prawa jest uzależniony od treści orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności i, albo nie jest on określany w decyzji - gdy orzeczenie jest bezterminowe (por. art. 24 ust. 4 zd. 1 ustawy), albo ustala się go do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia - gdy orzeczenie jest terminowe (por. art. 24 ust. 4 zd. 2 ustawy). Przenosząc powyższe na grunt przedmiotowej sprawy należy stwierdzić: Kolegium dokonało błędnej wykładni przepisów prawa materialnego, w tym art. 24 ust. 2a ustawy. W realiach rozpoznawanej sprawy Sąd nie podziela argumentacji, że prawo do świadczenia może być przyznane począwszy od miesiąca, w którym opiekun spełnił ustawową przesłankę do otrzymania tego rodzaju pomocy, tj. uzyskał status opiekuna faktycznego. Z przepisu art. 24 ust. 2a ustawy nie można bowiem wyinterpretować normy prawnej podważającej prawo do świadczenia za okres wsteczny tylko z tego powodu, że w okresie poprzedzającym złożenie wniosku o ustalenie prawa do świadczenia opiekun nie spełniał materialnoprawnej przesłanki przyznania świadczenia z art. 17 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 3 pkt 14 ustawy. Przeczy temu wykładnia gramatyczna i funkcjonalna. Spełnienie pozytywnej przesłanki jest oczywiście warunkiem sine qua non przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Warunkuje przejście do dalszego etapu procedowania, w tym ustalenia, czy wystąpiły przesłanki negatywne (por. art. 17 ust. 5 ustawy) i tego na jaki okres zasiłkowy żądane prawo ma być przyznane (por. art. 24 ust. 2, 2a i 4 ustawy). Co do okresu zasiłkowego moment, od którego prawo jest przyznawane determinują wyłącznie okoliczności opisane w hipotezie normy prawnej wynikającej z art. 24 ust. 2 i 2a ustawy. Z wykładni gramatycznej wynika, że uzyskanie przez skarżącego statusu opiekuna faktycznego dziecka jest okolicznością prawnie obojętną do przyznania świadczenia z mocą wsteczną na zasadzie z art. 24 ust. 2a ustawy. W rozpoznawanej sprawie skarżący, na moment złożenia podania jak i wydania zaskarżonej decyzji, spełniał przesłanki pozytywne oraz warunki z art. 24 ust. 2a ustawy. Kolegium nie wykazało, że istniały obiektywne podstawy do odstąpienia od nakazu przyznania prawa z mocą za okres wsteczny. Skarżący wykazał, że nie tylko procedował przed właściwymi organami orzekającymi o niepełnosprawności małoletniej ale, że po wydaniu orzeczenia o jej niepełnosprawości zachował termin do złożenia wniosku. Wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego złożył bowiem w wymaganym okresie trzymiesięcznym, co wynika z prostego zestawienia dat wydania orzeczenia przez Wojewódzki Zespół do spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] (tj. 6 sierpnia 2025 r.) i złożenia wniosku o świadczenie pielęgnacyjne (tj. 11 września 2025 r.). Zaznaczyć w tym miejscu należy, że termin trzymiesięczny rozpoczął swój bieg - w ocenie Sądu - od daty wydania drugoinstacyjnego orzeczenia o niepełnosprawności przez Wojewódzki Zespół do spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] (tj. od dnia 6 sierpnia 2025 r.). Przesłanką przyznania zasiłku pielęgnacyjnego jest bowiem, w przypadku osoby w wieku do 18 roku życia, orzeczenie o jej niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji (por. art. 17 ust. 1 in fine ustawy). Takich wskazań nie zawierało pierwszoinstacyjne orzeczenie Powiatowego Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w B. z dnia 9 kwietnia 2025 r. Dopiero w wyniku rozpoznania odwołania Wojewódzki Zespół do spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] uchylił w części orzeczenie pierwszoinstancyjne (m.in. jego pkt 7.) i orzekł, że małoletnia wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego opiekuna na co dzień w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji. Sąd w tym miejscu zwraca uwagę, że Kolegium nie ustaliło w jakiej dacie wpłynął do zespołu orzekającego o niepełnosprawności wniosek o ustalenie niepełnosprawności małoletniej. Z akt sprawy wynika tylko tyle, że był on opatrzony datą 27 lutego 2025 r., na którą to datę wskazał zespół orzekający w podstawie orzeczenia o niepełnosprawności małoletniej (k. 7 akt admin. Wójta). Brak tych ustaleń wynikał z przyjętej przez Kolegium wadliwej wykładni prawa materialnego, w świetle której ustalenie to było zbyteczne. Kwestia ta będzie zatem wymagała ustalenia i oceny przy ponownym rozpoznaniu sprawy. W zakresie terminu końcowego okresu zasiłkowego Sąd zważył: Zasadniczo świadczenie pielęgnacyjne ustala się na czas nieokreślony. Ustawodawca wprowadził ograniczenie tej reguły obejmujące sytuacje, w których orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności osoby wymagającej opieki zostały wydane na czas określony. Wówczas, stosownie do art. 24 ust. 4 zd. 2 ustawy, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia. W takim przypadku powstaje konieczność ustalenia daty końcowej przysługiwania świadczenia odpowiadającej dacie wynikającej ze stosownego orzeczenia. Okres, na jaki strona może ubiegać się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie jest więc determinowany wyłącznie datą wpływu wniosku o to oświadczenie, ale uzależniony jest od "ważności" orzeczenia lekarskiego o niepełnosprawności, ewentualnie od terminu przysługiwania dotychczasowego zbieżnego uprawnienia w sytuacji, gdy wniosek o świadczenie pielęgnacyjne nie jest wnioskiem pierwszorazowym. Utrzymane w mocy orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w B. z dnia 9 kwietnia 2025 r. jest terminowe. Zawiera w pkt. IV termin ważności, tj. do dnia 7 listopada 2028 r. Prawo do świadczenia pielęgnacyjnego winno być zatem przyznane, zgodnie z cytowaną regulacją art. 24 ust. 4 zd. 2 ustawy, na okres do ostatniego dnia miesiąca listopada 2028 r., a nie jak uczyniło Kolegium, utrzymując w mocy decyzję Wójta, do dnia 7 listopada 2028 r. Rekapitulując przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji administracyjnej Kolegium wykazała zatem, że skarga jest zasadna, gdyż narusza ona normy prawa materialnego i procesowego w stopniu skutkującym koniecznością jej uchylenia. W świetle bowiem przytoczonych unormowań Sąd doszedł do wniosku, że w wyniku wadliwej wykładni przepisów prawa materialnego art. 3 pkt 14, art. 17 ust. 1 pkt 3 i art. 24 ust. 2, 2a i 4 ustawy, doszło do naruszenia art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu uzasadniającym jej uchylenie, co obligowało Sąd do wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Dysponując przedłożonymi przez skarżącego dowodami Kolegium nie oceniło ich zgodnie z wymogami art. 80 k.p.a. w powiązaniu z przywołanymi wyżej przepisami prawa materialnego. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, a na podstawie art. 135 p.p.s.a. także utrzymaną nią w mocy decyzję Wójta, o czym orzeczono w pkt. 1. sentencji wyroku. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z treści uzasadnienia niniejszego wyroku. Rzeczą organu przy ponownym rozpatrywaniu sprawy będzie uwzględnienie przedstawionej oceny prawnej i usunięcie dostrzeżonych naruszeń prawa, zgodnie z dyspozycją art. 153 p.p.s.a. Skarżący był zwolniony od kosztów sądowych na podstawie art. 239 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 5 marca 2026
- Symbol z opisem
- 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
- Hasła tematyczne
- Pomoc społeczna
- Skarżony organ
- Samorządowe Kolegium Odwoławcze
- Sędziowie
- Elżbieta Kmiecik Tomasz Judecki /przewodniczący sprawozdawca/ Tomasz Porczyński
Powołane przepisy
- Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
art. 134 par. 1, art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1-3, art. 153, art. 239 par. 1 pkt 1 lit. a · Dz.U. 2026 poz. 143
- Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)
art. 3 pkt 14, art. 17 ust. 1 pkt 3, art. 24 ust. 2, ust. 2a, ust. 4 · Dz.U. 2025 poz. 1208
- Ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym
art. 43 · Dz.U. 2023 poz. 1429
- Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
art. 7, art. 77 par. 1, art. 107 par. 3 · Dz.U. 2025 poz. 1691
Powiązane dokumenty
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny