I SA/Ol 97/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Katarzyna Górska Sędziowie sędzia WSA Przemysław Krzykowski (sprawozdawca) asesor WSA Anna Janowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 czerwca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T. N. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia 29 grudnia 2022r., nr 2801-IEE.711.141.2022 w przedmiocie uchybienia terminowi do wniesienia zażalenia na postanowienie w sprawie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości oddala skargę.

Postanowieniem z dnia 29 grudnia 2022 r., Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie (dalej jako: "Dyrektor") stwierdził uchybienie przez M.N. i T.N. (dalej jako: "małżonkowie") terminu do wniesienia zażaleń. Z akt sprawy i uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. prowadzi wobec T. N. postępowanie egzekucyjne m. in. na podstawie własnego tytułu wykonawczego z 26.11.2020 r. o nr [...], obejmującego zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za okres 04-06.2018 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. (dalej jako: "Naczelnik") zawiadomieniem z 21.10.2021 r., na podstawie kolejnego tytułu wykonawczego o numerze [...], dokonał zajęcia prawa własności nieruchomości (wchodzącej w skład majątku wspólnego zobowiązanego i jego małżonki), dla której Sąd Rejonowy w S. prowadzi księgę wieczystą nr [...]. Wypełniając dyspozycję art. 110c ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r., poz. 479 ze zm.; dalej jako: "u.p.e.a."), organ egzekucyjny wezwał do zapłaty egzekwowanej kwoty, tj. 56.786,96 zł (należności głównej, odsetek, kosztów egzekucyjnych oraz kosztów upomnienia) w terminie 14 dni od daty doręczenia wezwania pod rygorem przystąpienia do opisu i oszacowania nieruchomości. Powyższe zawiadomienie zostało doręczone małżonkom 10.11.2021 r. Jednocześnie Naczelnik przesłał 21.10.2021 r. do Sądu Rejonowego w S. elektroniczny wniosek o dokonanie w księdze wieczystej wpisu o wszczęciu egzekucji z nieruchomości (wpis dokonany 28.06.2022 r.). Zawiadomieniami z 26.07.2022 r., Naczelnik poinformował małżonków, że 2.09.2022 r. zostanie ukończony opis i oszacowanie wartości nieruchomości. Zawiadomienia oraz kopia obwieszczenia o opisie i oszacowaniu wartości nieruchomości, wraz z pouczeniem o terminie zgłoszenia zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości, zostały przez małżonków odebrane 12.08.2022 r. Sporządzony 2.09.2022 r. protokół opisu i oszacowania wartości nieruchomości został zaś doręczony małżonkom 21.09.2022 r. Pismami z 30.09.2022 r. małżonkowie zgłosili zarzuty do opisu i oszacowania wartości nieruchomości wnosząc jednocześnie o przywrócenie terminu do ich złożenia. Postanowieniami z 20.10.2022 r., Naczelnik odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Powyższe rozstrzygnięcie zostało przez M. N. odebrane 7.11.2022 r., natomiast T. N. doręczono je w tym samym dniu, w trybie art. 43 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm., dalej jako: "k.p.a."). Pismami z 14.11.2022 r. (nadanymi w placówce pocztowej 16.11.2022 r.), małżonkowie złożyli zażalenia na powyższe postanowienia organu egzekucyjnego. W świetle zgromadzonego materiału dowodowego Dyrektor stwierdził, że zażalenia są bezskuteczne, ponieważ zostały wniesione z uchybieniem ustawowego terminu. W pierwszej kolejności wyjaśniając, że na podstawie art. 62 k.p.a., zaszły warunki umożliwiające rozpatrzenie zażaleń w jednym postanowieniu. Dyrektor wskazał, że zaskarżone postanowienia z 20.10.2022 r., zawierały pouczenie o przysługującym małżonkom prawie, terminie oraz sposobie wniesienia zażalenia, odpowiadające treści obowiązujących przepisów prawa. Postanowienia zostały doręczone przesyłką poleconą 7.11.2022 r., co wynika ze znajdujących się w aktach sprawy zwrotnych potwierdzeń odbioru. Potwierdzenia odbioru zawierały wszystkie elementy niezbędne do uznania ich za prawidłowe, tj. oznaczenie doręczanego pisma, wskazanie jego adresata, oraz datę odbioru korespondencji. Pismami z 14.11.2022 r. (nadanymi w placówce pocztowej 16.11.2022 r.) małżonkowie złożyli zażalenia na postanowienia organu egzekucyjnego. Na postanowienia przysługiwały małżonkom zażalenia, które należało wnieść w terminie 7 dni od dnia doręczenia skarżonych postanowień, tj. najpóźniej 14.11.2022 r., stosownie do brzmienia art. 57 § 1 k.p.a., mającego odpowiednie zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym w administracji na mocy art. 18 u.p.e.a. Organ podkreślił, że czynność procesowa, w postaci złożenia środka zaskarżenia po upływie ustawowego terminu przewidzianego do jego wniesienia, jest bezskuteczna i nie wywołuje skutków prawnych. Termin ten może jednak zostać przywrócony pod warunkiem równoczesnego spełnienia przesłanek określonych w art. 58 § 1 k.p.a. Powyższy przepis ma zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym poprzez odesłanie zawarte w art. 18 u.p.e.a. Z okoliczności faktycznych sprawy wynika jednoznacznie, że zażalenia małżonków z 14.11.2022 r. zostały nadane w placówce pocztowej 16.11.2022 r., a więc po upływie ustawowego terminu. Z treści przedmiotowych zażaleń nie wynika, aby małżonkowie wnieśli o przywrócenie terminu do złożenia zażaleń. Wobec powyższego, Dyrektor stwierdził, że uchybienie ustawowego terminu do złożenia zażaleń, powoduje ich bezskuteczność, co skutkuje koniecznością pozostawienia zażaleń bez merytorycznego rozpatrzenia, gdyż rozpatrzenie zażalenia wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowiłoby rażące naruszenie prawa. Powyższe postanowienie zaskarżył do sądu T. N. (dalej jako: "skarżący") wskazując, że wnosi skargę na postanowienie Dyrektora z dnia 29 grudnia 2022r. znak: 2801-IEE.711.141.2022. W uzasadnieniu wskazał, że postanowieniem z dnia 2 września 2022 r. został poinformowany o spisaniu i o treści protokołu opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Postanowienie to otrzymał w dniu 21 września 2022 r. z jednoczesnym pouczeniem o 14 dniowym terminie do wniesienia zarzutu do opisu i oszacowania, co tez uczynił. Termin do wniesienia skargi kończył się w dniu 5 października 2022 r. natomiast on złożył pismo w dniu 4 października 2022 r., a data 7 października 2022 r. to termin wpływu wniosku do tut. organu egzekucyjnego a nie data złożenia wniosku. Stąd jego skarga o odrzucenie wniosku z powodu niedotrzymania terminu. W odpowiedzi na skargę Dyrektor podtrzymał swoje stanowisko oraz przedstawioną w jego uzasadnieniu argumentację i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259, dalej jako: "p.p.s.a."). Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Zgodnie z treścią art. 3 § 1 p.p.s.a., sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosuje środki określone w ustawie. Natomiast stosownie do zapisu art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492), kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Tylko zatem stwierdzenie, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować jego uchyleniem przez Sąd (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) – c) p.p.s.a.). W ocenie Sądu nie zaistniała żadna z wyżej wymienionych przesłanek do uchylenia zaskarżonego postanowienia. Przy czym podkreślić należy, że stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Powołany przepis określa granice rozpoznania sprawy przez Sąd administracyjny I instancji, zaś granice danej sprawy wyznacza jej przedmiot wynikający z treści zaskarżonego działania organu administracji publicznej. Oznacza to, że o naruszeniu normy wynikającej z powyższego przepisu można byłoby mówić wówczas, gdyby Sąd wykroczył poza granice sprawy, w której została wniesiona skarga, albo mimo wynikającego z tego przepisu obowiązku nie wyszedł poza zarzuty i wnioski skargi, np. nie zauważając naruszeń prawa, które nie były powołane przez skarżącego, a które Sąd I instancji zobowiązany był uwzględnić z urzędu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21.02.2023 r., sygn. akt III OSK 2154/21). Przedmiotem skargi wniesionej przez skarżącego i przedmiotem rozstrzygania sądu w niniejszym przypadku jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 29 grudnia 2022 r. znak: 2801-IEE.711.141.2022, stwierdzające uchybienie przez T.N. terminu do wniesienia zażalenia w sprawie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości. W skardze bowiem skarżący wyraźnie wskazał w sposób jednoznaczny, że wnosi skargę "na postanowienie z dnia 29 grudnia 2022r. o sygn. akt 2801-IEE.711.141.2022". Tymczasem przedstawiona argumentacja w uzasadnieniu skargi odnosi się do terminowości zgłoszenia zarzutów do opisu i oszacowania wartości zajętej nieruchomości, które nie mogą podlegać ocenie w prowadzonym w niniejszej sprawie postępowaniu przed sądem. Zakres kontroli w ramach postępowania sądowego w niniejszej sprawie ogranicza się bowiem do zbadania legalności zaskarżonego postanowienia z dnia 29 grudnia 2022r. o sygn. akt 2801-IEE.711.141.2022 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia. W związku z tym postępowaniem nie było kompetencją Sądu rozstrzyganie w przedmiocie kwestii podniesionych w skardze, dotyczących terminowości zgłoszenia zarzutów do opisu i oszacowania wartości zajętej nieruchomości. Oceniając zaskarżone postanowienie Sąd podziela stanowisko Dyrektora, że warunkiem skuteczności czynności procesowej, w niniejszym przypadku wniesienia zażalenia, jest zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania. Dlatego organ odwoławczy w pierwszej kolejności zobowiązany był zbadać, czy zażalenie zostało wniesione w przewidzianym przepisami terminie. Jak prawidłowo ocenił Dyrektor zaskarżone postanowienie z 20.10.2022 r., wydane w stosunku do T. N. zawierało prawidłowe pouczenie o przysługującym prawie, terminie oraz sposobie wniesienia zażalenia (k. 111-112 akt administracyjnych). Postanowienie zostało doręczone przesyłką poleconą 7.11.2022r. w trybie art. 43 k.p.a. tj. dorosłemu domownikowi – żonie, jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy zwrotnego potwierdzenia odbioru (k. 111 akt administracyjnych). Potwierdzenie odbioru zawierało wszystkie elementy niezbędne do uznania go za prawidłowe, tj. oznaczenie doręczanego pisma, wskazanie jego adresata, oraz datę odbioru korespondencji. Na postanowienie przysługiwało zażalenie, które należało wnieść w terminie 7 dni od dnia doręczenia skarżonego postanowienia, tj. do 14.11.2022 r. Tymczasem skarżący pismem z 14.11.2022 r. ale nadanym w placówce pocztowej dopiero 16.11.2022 r. - data stempla pocztowego, k. 120 akt administracyjnych) złożył zażalenie na postanowienie organu egzekucyjnego w sprawie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Stosownie do brzmienia art. 57 § 1 k.p.a., mającego odpowiednie zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym w administracji na mocy art. 18 u.p.e.a., jeżeli początkiem terminu określonego w dniach jest pewne zdarzenie, przy obliczaniu tego terminu nie uwzględnia się dnia, w którym zdarzenie nastąpiło. Upływ ostatniego z wyznaczonej liczby dni uważa się za koniec terminu. Termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało wysłane w formie dokumentu elektronicznego do organu administracji publicznej, a nadawca otrzymał urzędowe poświadczenie odbioru lub nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe albo placówce pocztowej operatora świadczącego pocztowe usługi powszechne w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej albo państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stronie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym. Czynność procesowa, w postaci złożenia środka zaskarżenia po upływie ustawowego terminu przewidzianego do jego wniesienia, jest bezskuteczna i nie wywołuje skutków prawnych. Podkreślić jednakże należy, że omawiany termin może jednak zostać przywrócony pod warunkiem równoczesnego spełnienia przesłanek określonych w art. 58 § 1 k.p.a. W razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Z okoliczności faktycznych sprawy wynika, że zażalenie skarżący nadał w placówce pocztowej 16.11.2022 r., a więc po upływie ustawowego terminu. Z treści zażalenia nie wynikało przy tym, aby skarżący wniósł o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia. Mając na uwadze powyższe, zdaniem Sądu, w niniejszym przypadku bezsporne jest, czego nie kwestionuje sam skarżący, że przedmiotowe zażalenie zostało wniesione po upływie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia skarżącemu. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie nie doszło do naruszenia art. 134 k.p.a.. Przepis ten nakłada na organy administracji obowiązek przeprowadzenia kontroli danego środka odwoławczego pod względem formalnym. Inaczej mówiąc pierwszą czynnością jaką winien podjąć organ po otrzymaniu odwołania lub zażalenia jest sprawdzenie, czy wniesiony środek zaskarżenia jest dopuszczalny i czy został wniesiony w przepisanym terminie. Stwierdzenie przez organ odwoławczy, iż przysługujący stronie środek zaskarżenia został wniesiony z uchybieniem terminu, powoduje bezskuteczność odwołania czego następstwem jest ostateczność decyzji wykluczająca merytoryczną kognicję organu odwoławczego. Wskazać również należy, że kategoryczne określenie "organ odwoławczy stwierdza" oznacza obowiązek organu odwoławczego stwierdzenia uchybienia terminu w sytuacji, gdy odwołanie zostało wniesione po jego upływie. Nie jest to zależne od swobodnego uznania organu, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej. Uchybienie terminu stanowi więc okoliczność o charakterze obiektywnym i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia o uchybieniu terminowi. Terminy wnoszenia środków zaskarżenia są terminami ustawowymi, a więc nie mogą być przedłużane ani skracane przez organ administracji publicznej, są też terminami procesowymi obliczanymi według przepisów k.p.a., których upływ organ odwoławczy uwzględnia z urzędu (por. wyrok NSA z 15 marca 2023 r. , sygn. akt II OSK 239/22; wyrok NSA z 14 stycznia 1999 r., sygn. akt SA/Sz 306/98; wyrok NSA z 23 lipca 1999 r., sygn. akt I SA 350/98, LEX nr 48579; wyrok NSA z 31 maja 2000 r., SA/Sz 565/00, Pal. 2001, nr 11–12, s. 217). W tym stanie rzeczy oraz w świetle poczynionych wyżej rozważań należało stwierdzić, że zarzuty skarżącego okazały się niezasadne a zaskarżone do Sądu postanowienie Dyrektora z dnia 29 grudnia 2022r. znak: 2801-IEE.711.141.2022, stwierdzające uchybienie terminu, nie narusza obowiązującego prawa. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.