I SA/Lu 85/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Kazubińska-Kręcisz (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Niezgoda Asesor sądowy Jakub Polanowski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 kwietnia 2026 r. sprawy ze skargi T. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z dnia 10 grudnia 2025 r. nr 0601-IEW-1.4261.40.2025.2 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku - oddala skargę.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 10 grudnia 2025 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie, po rozpatrzeniu zażalenia T. K. (strona, skarżący) na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Rykach z 6 października 2025 r. o odmowie przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku z 30 czerwca 2025 r., utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że skarżący wystąpił w dniu 30 czerwca 2025 r. z wnioskiem o umorzenie zobowiązań podatkowych ponad kwotę 500.000 zł oraz odsetek od zaległości w całości; rozłożenie tak powstałej należności na raty płatne w wysokości 10.000 zł miesięcznie. Pismem z 9 lipca 2025 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Rykach wezwał skarżącego do uzupełnienia wniosku - na podstawie art. 169 § 1 O.p. - poprzez jednoznaczne sprecyzowanie treści żądania, w terminie 7 dni od otrzymania wezwania, tj. wskazanie jakich zaległości podatkowych, za jaki okres i w jakiej wysokości dotyczy wniosek o umorzenie oraz odsetki od jakich zaległości podatkowych, za jaki okres oraz w jakiej wysokości winny być przedmiotem wniosku o umorzenie; jakich zaległości podatkowych, za jaki okres oraz w jakiej wysokości dotyczy wniosek o rozłożenie na raty. Skarżący odebrał wezwanie w dniu 18 lipca 2025 r., ale w okresie do 25 lipca 2025 r. nie uzupełnił wskazanych braków formalnych wniosku. W związku z tym, Naczelnik Urzędu Skarbowego w Rykach postanowieniem z 4 września 2025 r. pozostawił wniosek z 30 czerwca 2025 r. bez rozpatrzenia. W dniu 22 września 2025 r. skarżący złożył zażalenie na to postanowienie. Ponadto, w dniu 25 września 2025 r. złożył wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku o ulgę. Po rozpatrzeniu wniosku, Naczelnik Urzędu Skarbowego w Rykach postanowieniem z dnia 6 października 2025 r. odmówił przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku o ulgę. Na postanowienie to skarżący złożył zażalenie. Wyjaśnił, że w czasie, gdy biegł termin do uzupełnienia wniosku, składał jeszcze inne pisma do postępowań podatkowych. Z uwagi na ich liczbę pomylił korespondencję odnoszącą się do kwestii ulgi w spłacie zobowiązań z korespondencją w pozostałych sprawach. W rozpoznaniu zażalenia Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie wskazał, że dla przywrócenia terminu konieczne jest kumulatywne spełnienie czterech przesłanek: uchybienie terminu, złożenie przez zainteresowanego w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu wniosku o przywrócenie terminu, uprawdopodobnienie braku winy wnioskującego w uchybieniu terminu oraz dokonanie czynności, dla której termin jest przewidziany. Przywrócenie uchybionego terminu uzasadniają wyłącznie takie obiektywne, występujące bez woli strony, okoliczności i zdarzenia, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw, udaremniły dokonanie czynności we właściwym czasie. Zainteresowany powinien stosowną argumentacją uwiarygodnić swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niego niezależna i istniała cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Zdaniem organu, skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu. Wystąpienie pozostałych przesłanek z art. 162 § 1 i § 2 O.p. nie budziło natomiast wątpliwości i pozostawało poza sporem. Organ podkreślił, że to podatnik, prowadząc swoje sprawy, ma obowiązek organizować je w sposób zapewniający pełne i terminowe wywiązywanie się z ciążących na nim obowiązków. Na stronie spoczywa odpowiedzialność za nadzór nad korespondencją, pilnowanie terminów oraz prawidłowe formułowanie kierowanych do organu żądań. Mylenie pism, składanie nieprecyzyjnych wniosków czy ignorowanie wyznaczonych terminów stanowi wyłącznie zaniedbanie po stronie podatnika i nie może być usprawiedliwiane, ani przerzucane na organ. Skarżący jako były przedsiębiorca powinien dochować podwyższonego standardu staranności w kontaktach z organami podatkowymi. Dlatego też, w ocenie organu, wniosek strony nie uprawdopodobnił braku zawinienia w uchybieniu terminowi. Organ zwrócił też uwagę, że analogiczna sytuacja dotyczyła poprzednio złożonego przez skarżącego wniosku o udzielenie ulgi, co wpływa na ocenę zasadności obecnego rozstrzygnięcia. Organ podkreślił, że postępowanie w sprawie przywrócenia terminu nie służy do weryfikowania prawidłowości określenia podatku, czy kwestionowania jego wysokości, ani badania zasadności dokonanych przez organ ustaleń w sprawach podatkowych. W skardze na powyższe postanowienie T. K. wniósł o jego uchylenie i o przywrócenie uchybionego terminu. Zarzucił naruszenie: - art. 191 O.p. i 187 O.p. w związku z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. przez wadliwą, niepełną ocenę materiałów sprawy, brak uwzględnienia przesłanek wynikających ze sprawy dających podstawę do zgłoszenia wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postaci wniosku o ulgę w spłacie zobowiązań podatkowych; - art. 239 O.p. oraz art. 233 § 1 O.p. poprzez niezasadne utrzymanie w mocy postanowienia organu pierwszej instancji o nieuwzględnieniu wniosku o przywrócenie terminu na uzupełnienie wniosku o ulgę w spłacie zobowiązań podatkowych; - art. 67a § 1 i 2 O.p. poprzez niezasadną odmowę przywrócenia terminu na uzupełnienie wniosku o ulgę w spłacie zobowiązań i brak rozpoznania merytorycznie wniosku skarżącego o przyznanie ulgi; - art. 217 § 1 O.p. oraz art. 124 § 2 k.p.a. przez brak należytego uzasadnienia rozstrzygnięcia organu, brak odniesienia się do stanowiska zaprezentowanego przez skarżącego w jego wniosku, niewykazanie, że powołane przez skarżącego przesłanki nie są adekwatne w okolicznościach sprawy jako podstawa do przywrócenia terminu. Skarżący powtórzył, że w czasie kiedy biegł termin do uzupełnienia wniosku składał jeszcze inne pisma do postępowań podatkowych. Z uwagi na ich liczbę, pomyli korespondencję. Spraw, w których obecnie występuje starając się podważyć nieuzasadnione decyzje podatkowe, jest kilkanaście. Prowadzone są one przez różne urzędy, co sprawia istotny kłopot dla skarżącego. Nie powinny go obciążać negatywne skutki zasady rejonizacji urzędów. Skarżący nie posiada wykształcenia prawniczego, ani doświadczenia prawniczego. Dlatego nie zdołał, nie ze swojej winy, dochować terminu czynności, jednak natychmiast z chwilą spostrzeżenia błędu starał się uzupełnić stanowisko. Nie miało więc miejsca niedbalstwo, niestaranność lub niezapoznawanie się z pismami urzędu. Ponadto, skarżący wskazał, że pismo zawierające wniosek o udzielenie ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych był należycie sformułowany i umotywowany, nie było więc uzasadnionej podstawy do wezwania organu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, popierając stanowisko prezentowane w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, bowiem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Przedmiotem kontroli sądowej jest postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku o udzielenie ulg w zapłacie zaległości podatkowych. Istota sporu sprowadza się do ustalenia, czy strona uprawdopodobniła brak winy w uchybieniu terminu do wykonania tej czynności, a tym samym, czy zachodziły przesłanki uzasadniające przywrócenie terminu na podstawie art. 162 § 1 O.p. Zdaniem organu, o ile wniosek strony został złożony w terminie wynikającym z art. 162 § 2 O.p., a czynność, której termin nie został dochowany została przez stronę dokonana, to jednak równocześnie skarżący nie wykazał, że nie ponosi winy w uchybieniu terminu. W ocenie skarżącego, złożony przez niego wniosek o ulgę nie był obarczony brakami formalnymi, a jeśli nawet – to nie mógł on w terminie ich uzupełnić, bowiem pozostaje równocześnie zaangażowany w wiele spraw podatkowych, co spowodowało, że pomylił je ze sobą. Nie sposób w tych okolicznościach, jego zdaniem, przypisać mu zawinienia. Zgodnie z art. 162 O.p., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Z powyższego przepisu wynika, że organ podatkowy przywróci termin do dopełnienia czynności, dla której termin był określony, gdy kumulatywnie spełnione zostaną cztery przesłanki, tj., gdy zainteresowany: złoży wniosek o przywrócenie terminu z podaniem przyczyn naruszenia terminu; uprawdopodobni (przedstawi wiarygodne okoliczności), że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy; złoży podanie (wniosek) o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu; równocześnie (jednocześnie) z wnioskiem dopełni czynności, dla której był ustanowiony przywracany termin. Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, uniknięcie negatywnych skutków dokonania czynności postępowania po upływie terminu zakreślonego do jej wykonania wymaga uprawdopodobnienia nie tylko braku winy umyślnej, ale także lżejszej jej postaci - niedbalstwa rozumianego jako niedołożenie należytej staranności, jakiej można wymagać od każdej osoby dbającej o swoje interesy. Zatem każdorazowo w takich sprawach wymaga rozstrzygnięcia, czy strona we wniosku uprawdopodobniła zachowanie reguł starannego działania. Z uwagi na fakt, że przepisy Ordynacji podatkowej nie wskazują, jaki stopień prawdopodobieństwa jest dostateczny do uznania, że określony fakt miał miejsce w rzeczywistości, należy sięgnąć przy jego ocenie do obiektywnych mierników staranności (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 marca 2020, sygn. akt II FSK 1257/18). Podkreśla się również, że brak winy - jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu - wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych i można mówić o niej tylko wówczas, gdy dopełnienie czynności w terminie stało się niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody niezależnej od samej strony. Nadto, przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 sierpnia 2017 r., sygn. akt II GZ 599/17; wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 kwietnia 2014 r., sygn. akt I GSK 1580/12 oraz z 19 marca 2013 r., sygn. akt I GSK 1347/11). Wykluczenie winy w uchybieniu terminu wymaga wykazania, że mimo dołożenia wszelkich możliwych w danych warunkach starań, strona nie mogła przezwyciężyć przeszkody uniemożliwiającej jej dokonanie czynności postępowania w terminie wyznaczonym. W niniejszej sprawie skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku o udzielnie ulg w zapłacie zaległości podatkowych i odsetek od nich w terminie. Wniosek ten nadał bowiem w dniu 25 września 2025 r., podczas gdy postanowienie o pozostawieniu jego wniosku o ulgę bez rozpatrzenia odebrał w dniu 19 września 2025 r. (z tą datą skarżący dowiedział się, że uchybił terminowi do uzupełnienia braków wniosku o ulgę). Skarżący wskazał też kwotę jego zobowiązania podatkowego w VAT, której dotyczyć ma wnioskowana ulga (788.267 zł). Powołane natomiast przez skarżącego okoliczności, które spowodowały niewywiązanie się z terminowego wykonania zobowiązania procesowego, nie mogły być – w ocenie Sądu - uznane za uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia podania, o których mowa w art. 162 § 1 O.p. Wbrew zarzutom skargi, organ poczynił prawidłowe ustalenia faktyczne i wyciągnął zasadne wnioski w kontekście powołanego przepisu. Skarżący wskazał, że nie dopełnił nałożonego na niego obowiązku z uwagi na wielość równolegle toczących się spraw podatkowych, w które jest zaangażowany, a które spowodowały, że doszło do pomylenia przez niego spraw i organów je prowadzących. Równocześnie jednak skarżący nie wskazał, iżby odpowiedź na wezwanie organu w niniejszej sprawie złożył w wyznaczonym przez organ terminie do innej instytucji (innego organu) prowadzącego postępowanie z jego udziałem. Trudno więc uznać, że doszło do jakiejkolwiek pomyłki, bowiem skarżący nie przejawił w kontekście wezwania organu żadnej aktywności. Mało tego, skarżący był w pełni świadomy deficytów wniosku już na etapie jego złożenia, bowiem z takim samym żądaniem wystąpił wcześniej, w dniu 19 maja 2025 r. i w sprawie tej organ także wezwał go do uzupełnienia wniosku, a w konsekwencji jego bierności – pozostawił ten wniosek bez rozpatrzenia. Nie sposób racjonalnie uznać, że uczestnictwo skarżącego w innych sprawach podatkowych, przed innymi organami, mogło stanowić obiektywną przeszkodę w wypełnieniu obowiązku, bowiem skarżący – w ramach należytej staranności - powinien zabezpieczyć obsługę tych spraw. To, że posiada on wiele toczących się postępowań nie zwalnia go ze staranności i uważności w ich prowadzeniu, w tym identyfikacji kierowanych do niego pism, szczególnie, gdy zawierają one określone zobowiązania o charakterze terminowym. Wykonanie zobowiązania organu nie wymagało też od skarżącego praktyki i wiedzy prawniczej. Wezwanie zostało sformułowane w jasny i precyzyjny sposób, zaś skarżący został pouczony o terminie i sposobie (a nawet trzech alternatywnych sposobach) jego wykonania. Znał też konsekwencje braku współdziałania z organem w omawianej kwestii. Nie tylko nie zareagował on w ogóle na wezwanie, ale zakwestionował istnienie podstawy do wystosowania do niego wezwania. Takie stanowisko jest wewnętrznie sprzeczne z wnioskiem o przywrócenie terminu. Skoro bowiem skarżący uważa, że nie było podstawy do uzupełniania wniosku, a tym samym do kształtowania jego obowiązków w określonym terminie, to tym samym uznaje on, że terminowi temu nie można było uchybić. Niezależnie od powyższego wskazać należy, że istnienie podstawy do sformułowania wezwania organu do uzupełnienia braków wniosku była przedmiotem odrębnego postępowania, wywołanego zażaleniem skarżącego na postanowienie organu o pozostawieniu wniosku o udzielenie ulgi bez rozpatrzenia (postępowanie sądowe w tym przedmiocie toczy się w sprawie sygn. akt I SA/Lu 84/26). W postępowaniu tym oceniono, że wniosek skarżącego wymagał doprecyzowania, co dało podstawę do wystąpienia organu z żądaniem wobec skarżącego. Należy zatem zgodzić się z organem, że skarżący nie dochował należytej staranności przy prowadzeniu swoich spraw, jakiej w danych okolicznościach można było od niego oczekiwać co powoduje, że uchybienie terminu nie nastąpiło z wyłączeniem jego winy (w formie choćby niedbalstwa). Niezasadne są zarzuty naruszenia art. 187 § 1 O.p. i art. 191 O.p. Organ prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy i poddał go ocenie w świetle art. 162 O.p., co znalazło swój wyraz w treści zaskarżonego rozstrzygnięcia. Wbrew stanowisku skarżącego, organ odniósł się do jego argumentacji i uznał, że nie wykazuje ona w sposób przekonujący, iż skarżący nie dopełnił terminowo obowiązku nie ze swej winy. Zasada przekonywania, na którą powołuje się skarżący (art.124 O.p.), nie polega na życzeniowym rozstrzygnięciu sprawy, ale na należytym przedstawieniu motywów, jakimi kierował się organ. Uzasadnienie zaskarżonego postanowienia bez wątpliwości spełnia ten standard. Zarzut naruszenia art. 67a O.p. pozostaje z kolei nieadekwatny do przedmiotu sprawy, która dotyczy zagadnienia formalnego, tj. przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej, nie zaś udzielenia ulgi. Podobnie nieadekwatne są przywołane w skardze przepisy ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego, bowiem organ przepisów tych nie stosował w rozstrzygnięciu sprawy (nie mógł ich zatem naruszyć). Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w wyroku.