I SA/Lu 796/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie: Przewodniczący: sędzia WSA Halina Chitrosz-Roicka po rozpoznaniu w dniu 26 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z. W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...], nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym - w zakresie wniosku o przywrócenie terminu postanawia: - odmówić skarżącemu przywrócenia terminu do złożenia zażalenia na postanowienie z dnia 1 czerwca 2018 r. w przedmiocie odrzucenia skargi kasacyjnej.

Postanowieniem z dnia 1 czerwca 2018 r. Sąd odrzucił skargę kasacyjną skarżącego. Odpis postanowienia wraz z uzasadnieniem został doręczony pełnomocnikowi skarżącego w sposób prawem przewidziany w dniu 8 czerwca 2018 r. W dniu 25 czerwca 2018 r. (koperta k.124 akt sądowych) pełnomocnik skarżącego złożyła zażalenie na powyższe postanowienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik podała, że nie mogła dokonać czynności w terminie (termin na złożenie zażalenia upływał z dniem 15 czerwca 2018 r. ), gdyż korespondencję z postanowieniem o odrzuceniu skargi kasacyjnej odebrał członek rodziny nie zainteresowany sprawą, a o pełnomocnik w okresie od 7 czerwca do 18 czerwca br przebywała na urlopie w kraju i za granicą. Pełnomocnik uzasadniała, że zapoznała się z treścią postanowienia z dnia 1 czerwca 2018 r. w dniu 19 czerwca 2018 r., co wskazuje, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy pełnomocnika. Pełnomocnik dodała, że bezpośredni kontakt z mocodawcą, który jest osoba starszą i inwalidą II grupy, a w dodatku wspólnie z żoną opiekuje się swoją 93 letnią matka poza miejscem zamieszkania nastąpił w dniu 21 czerwca 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje. Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302) – dalej "P.p.s.a", jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismoz wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 P.p.s.a.). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 P.p.s.a). Ponadto zgodnie z art. 87 § 2 P.p.s.a. w piśmie zawierającym wniosek o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Zarówno orzecznictwo, jak i piśmiennictwo są zgodne, że uprawdopodobnienie istnienia tej przesłanki (brak winy) jest środkiem zastępczym dowodu w ścisłym tego słowa znaczeniu i nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Natomiast pojęcie uprawdopodobnienia sprowadza się do postępowania zmierzającego do stwierdzenia istnienia lub nieistnienia określonego zdarzenia, czynności podjętej w ramach postępowania, wyniku tego postępowania bądź wreszcie do zastępczego środka dowodowego. Najogólniej rzecz ujmując, brak winy jest warunkiem sine qua non zasadności wniosku o przywrócenie terminu i polega na dołożeniu szczególnej oraz należytej staranności przy dokonywaniu czynności, do której strona jest zobowiązana i można o nim mówić jedynie wówczas, gdy przeszkody powstałej w jego dochowaniu nie można było przezwyciężyć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przy ocenie zawinienia, bądź też jego braku, sąd bierze pod uwagę czynnik obiektywny, rozpatrując czy strona dołożyła staranności, jakiej wymagać można od osoby dbającej w sposób należyty o swój interes prawny, czy też - przeciwnie - wykazała się niedbalstwem (zob. wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2012 r. w sprawie sygn. akt II FZ 477/12, LEX nr 1333338). W przypadku, gdy strona jest reprezentowana przez pełnomocnika, w orzecznictwie podkreśla się dodatkowo, że przy ustalaniu jej winy w niezachowaniu terminu należy mieć na uwadze działania pełnomocnika oraz to, że zaniedbania osób, którymi on się posługuje, obciążają jego samego, a zatem nie uwalniają one strony od winy w niezachowaniu terminu (zob. także postanowienie NSA z dnia 23 września 2014 r., sygn. akt II GZ 523/14, SIP LEX nr 1530539) (zob. np. postanowienie NSA z dnia 10 października 2014 r., sygn. akt I FZ 394/14, LEX nr 1517812). Podnieść przy tym należy, że w sprawach, w których stronę reprezentuje profesjonalny pełnomocnik, kryterium braku winy w uchybieniu terminu należy oceniać z uwzględnieniem podwyższonego miernika staranności, jakiej można wymagać od profesjonalnych uczestników obrotu prawnego. Kryterium należytej staranności jest podwyższone z tej racji, że profesjonalni pełnomocnicy posiadają stosowne przygotowanie i znajomość procedur sądowo-administracyjnych zapewniające prawidłowe prowadzenie sprawy (zob. postanowienia NSA z dnia 23 września 2014 r., sygn. akt II GZ 523/14, z dnia 13 stycznia 2011 r. sygn. akt II GZ 439/10 – dostępne na stronie internetowej orzezczenia.nsa.gov.pl - CBOSA). Odnosząc te rozważania do okoliczności rozpoznawanej sprawy, należy stwierdzić, że pełnomocnik skarżącego nie wykazała obiektywnie niezależnych przyczyn, które uniemożliwiły jej wniesienie zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej w ustawowym terminie. Z całą pewnością urlop nie ma charakteru zdarzenia nagłego, lecz przewidzianego i zaplanowanego. Pojęcie braku winy postrzegane jest jako obejmujące istnienie przeszkody nie do pokonania czyli siły wyższej. Tym samym każdy, a już tym bardziej profesjonalny pełnomocnik powinien ten fakt (zaplanowany urlop) uwzględnić przy prowadzeniu swoich czy zleconych mu spraw. Należy zauważyć, że na profesjonalnym pełnomocniku ciąży obowiązek takiego zorganizowania prowadzonej działalności zawodowej, aby jego niedyspozycja, spowodowana czy to urlopem, czy nawet zdarzeniami losowymi (np. chorobą), nie tamowała terminowego wykonywania czynności związanych z tokiem prowadzonego z jego udziałem postępowania. Pełnomocnik powinien wykonywać swe obowiązki z uwzględnieniem należytej staranności. Takie zdarzenia jak urlop, czy nawet choroba nie wykluczają możliwości ustanowienia w sprawie substytuta. Pełnomocnik nie wykazała, że nie istniała możliwość skorzystania z pomocy innych osób (np. aplikanta, czy innego zawodowego pełnomocnika) w dokonaniu czynności. Dlatego też, w ocenie Sądu, uchybienie terminowi w niniejszej sprawie wynikało nie z braku winy ale z niedołożenia należytej staranności, a ta okoliczność, zgodnie z ugruntowanym poglądem sądownictwa administracyjnego, wyklucza brak zawinienia w rozumieniu art. 86 § 1 i art. 87 § 2 P.p.s.a. (zob. postanowienie NSA z dnia 19 lipca 2018 r., sygn. akt II FZ 347/18 – dostępne CBOSA). Konkludując, nie można zapominać, że obowiązkiem strony (jej pełnomocnika) jest działać w terminie, a przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy, tzn. uprawdopodobni, że jego uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona (pełnomocnik) nie mogła usunąć, ze względu na okoliczności od niej niezależne, którym pomimo dołożenia należytej staranności nie była w stanie przeciwdziałać. Skoro w okolicznościach analizowanej sprawy tak się nie stało, to na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.