I SA/Lu 410/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Marcin Małek po rozpoznaniu w dniu 8 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi R. M. na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej członka zarządu za zaległości podatkowe p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy.

Wnioskiem z dnia 23 lipca 2014 r., nadesłanym w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia należnego od wniesionej skargi wpisu sądowego w kwocie 500 zł, skarżący domagał się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata z urzędu. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, utrzymującą się z wynagrodzenia za pracę "na próbę" w kwocie 600 zł brutto. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego do złożenia dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń skarżący nadesłał zaświadczenie o zarejestrowaniu jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych, rachunek za czynsz, wyciąg z rachunku bankowego i faktury za energię elektryczną. Jednocześnie oświadczył, że właścicielem mieszkania w którym przebywa jest jego siostra i to ona wraz z matką pokrywa koszty jego utrzymania. Dodał, że nie korzysta ze wsparcia organów pomocy społecznej i nie posiada samochodu. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Tytułem wstępu wskazać należy, że celem instytucji prawa pomocy jest zagwarantowanie dostępu do sądu podmiotom, których wyjątkowo trudna sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania oraz to, że przyznanie prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie musi być postrzegane jako wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania (por. art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a."). W związku z tym strona występująca na drogę postępowania sądowego powinna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania oraz wyjątkowości zwolnienia z tego obowiązku, czego konsekwencją powinno być wykazanie w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Warunkiem przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym, czyli takim jakiego domaga się skarżący (zgodnie z art. 245 § 2 p.p.s.a. obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) jest natomiast wykazanie przez nią niemożności poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Użyte w powyższym przepisie pojęcie "wykazać" oznacza udowodnić, przedstawić w sposób przekonywujący, pokazać, unaocznić. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). To bowiem na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. Zważywszy na powyższe uznano, że okoliczności niniejszej sprawy nie uzasadniają uwzględnienia zgłoszonego żądania albowiem skarżący nie wyjaśnił wszystkich okoliczności umożliwiających dokonanie oceny całokształtu jego sytuacji finansowej. Przede wszystkim należy podnieść, że oświadczenia zawarte we wniosku skarżącego złożone na urzędowym formularzu, były niewystarczające do oceny, czy jest on w stanie ponieść jakikolwiek ciężar finansowy niniejszego postępowania. Dlatego też niezbędne okazało się wezwanie go do nadesłania dokumentów i złożenia oświadczeń pozwalających na lepszą ocenę jego sytuacji majątkowej. Tymczasem skarżący nie wykonał wezwania w całości, składając jedynie część dokumentów i oświadczeń pozwalających na ocenę jego zdolności płatniczych. W gruncie rzeczy ograniczył się jedynie do przywołania takich okoliczności, które mogłyby świadczyć o tym, że ta jest trudna. Pominął natomiast (i mimo wezwania nie uzupełnił) istotne informacje dotyczące wysokości uzyskiwanych dochodów oraz osób wspólnie z nim zamieszkujących. Jak wynika z akt sprawy, skarżący od 14 stycznia 2013 r. jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku, jednakże treść formularza wniosku wskazuje, że pracuje "na próbę" osiągając 600 zł wynagrodzenia. W związku z powyższym kwestia ta wymagała wyjaśnienia. Jednakże wbrew wyraźnemu wezwaniu skarżący nie przedstawił dokumentu określającego wysokość otrzymywanego wynagrodzenia, ani nie wyjaśnił przedstawionej rozbieżności. Ponadto skarżący nie wskazał osób wspólnie z nim mieszkających, jak natomiast wynika z rachunku za najem mieszkania, zamieszkują tam cztery osoby. Dla oceny zdolności płatniczych wnioskodawcy niezbędna natomiast jest wiedza odnośnie osób prowadzących z nim wspólne gospodarstwo domowe oraz ich dochodów. Powyższe uzasadnia podejrzenie, że stanowi to rezultat celowego działania, mającego na celu ukazanie sytuacji strony w sposób przemawiający na rzecz przyznania jej prawa pomocy. Zgodnie natomiast z jednolitym w tej kwestii orzecznictwem uchylenie się wnioskodawcy od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, czy też nierzetelne ich wykonanie, jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie (por. postanowienie NSA z dnia 27 lutego 2012 r., sygn. akt II FZ 128/12). W tych okolicznościach przyjąć należało, że skarżący nie wykazał w sposób wystarczająco przekonujący jakoby zasługiwał na dofinansowanie z budżetu państwa. Z tych względów, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.