I SA/Kr 244/17

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku I.F. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi I.F. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 28 grudnia 2016 r. nr: [...] w przedmiocie podatku akcyzowego z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia pojazdu p o s t a n a w i a wniosek oddalić

I.F., działający przez adwokata M.K., zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie o zwolnienie go od obowiązku uiszczenia opłaty od skargi. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 24 marca 2017 roku skarżącemu, za pośrednictwem jego pełnomocnika, został przesłany formularz wniosku "PPF" celem jego wypełnienia i odesłania do tut. Sądu w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W zakreślonym terminie wpłynęła do tutejszego Sądu uwierzytelniona przez adw. M.K.kserokopia wypełnionego i podpisanego przez skarżącego druku urzędowego formularza "PPF". W związku z tym zarządzeniem Starszego Referendarza Sądowego z dnia 21 kwietnia 2017 roku skarżący za pośrednictwem pełnomocnika, został wezwany do uzupełniania braków formalnych wniosku poprzez: osobiste podpisanie wniosku przez I.F., złożenie oryginału wniosku, ewentualnie podpisanie przez skarżącego kserokopii złożonego wniosku oraz wypełnienie rubryk 3.1, 3.2, 3.3 - informacja o przedmiocie zaskarżenia, 3.4 – nazwa organu, którego akt, czynność, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie sprawy dotyczą, 3.5 – czego dotyczy sprawa, 3.6 – wartość przedmiotu zaskarżenia, 4.1 i 4.2 – zakres żądania, 5 – uzasadnienie wniosku w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania - pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Jednocześnie skarżący został wezwany w trybie art. 255 p.p.s.a., do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedłożenie w terminie 7 dni odpowiednich oświadczeń i dokumentów źródłowych na okoliczność wykazania jego stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych, a to: - oświadczenia, gdzie zamieszkuje i czyją własność stanowi ta nieruchomość; - wyjaśnienia, czy wnioskodawca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, czy też wspólnie z innymi osobami – w drugim przypadku należało wymienić osoby pozostające ze skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym podając ich imiona, nazwiska, stopień pokrewieństwa oraz wykazać stan majątkowy tych osób (nieruchomości, oszczędności, przedmioty wartościowe), a także źródło oraz wysokość ich miesięcznych dochodów; - wykazanie stanu majątkowego skarżącego (nieruchomości, zasoby pieniężne, papiery wartościowe, wierzytelności, przedmioty wartościowe); - wykazanie źródła utrzymania skarżącego oraz wysokości miesięcznego dochodu; - odpisu zeznania podatkowego za 2016 rok lub zaświadczenia właściwego naczelnika urzędu skarbowego o wysokości dochodów skarżącego za rok 2016 jeżeli zeznanie podatkowe za ubiegły rok nie zostało jeszcze złożone; - wykazu wszystkich posiadanych przez stronę rachunków bankowych oraz wyciągów obrazujących ich historię za okres ostatnich trzech miesięcy wraz z aktualnym saldem; - udokumentowanie rachunkami za ostatni okres rozliczeniowy wysokości wydatków związanych z jego koniecznym utrzymaniem (m. in. opłaty za czynsz, prąd, gaz, wodę, odpady itp.), a także określenie wysokości wydatków ponoszonych na wyżywienie, ubranie, ubezpieczenie, podatki, telefon, ewentualne leczenie, itp.; - oświadczenia czy skarżący jest właścicielem / współwłaścicielem pojazdów mechanicznych – jeśli tak, należało podać ich markę i rok produkcji. W wezwaniu pouczono skarżącego, że niezastosowanie się do jego treści w zakresie przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych w zakreślonym terminie może zostać uznane za niewykazanie spełnienia przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy i skutkować oddaleniem wniosku. W odpowiedzi na wezwanie pełnomocnik skarżącego w piśmie z dnia 5 maja 2017 roku podał, że I.F. nie prowadzi działalności gospodarczej i pracuje dorywczo osiągając dochód na poziomie około 500–700 zł miesięcznie. Poinformował ponadto, że skarżący nie posiada majątku i nie jest właścicielem pojazdów mechanicznych. Do pisma załączone zostały: kserokopia formularza "PPF" z podpisami skarżącego na każdej ze stron oraz kopia zeznania PIT-37 I.F. za 2016 rok z wykazanym przychodem 0 zł. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, którego domaga się skarżący, zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718, ze zm. dalej: p.p.s.a.) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego należy rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej wnioskodawcy, iż nie byłby on w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt: II FZ 137/05, niepubl.). Użyte w art. 246 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, zaś słowo "wykazać" oznacza dowieść, udokumentować czy udowodnić, a nie jedynie oznajmić czy poinformować (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 863/11). Aby dokonać rzetelnej, wolnej od wątpliwości oceny możliwości płatniczych strony orzekający musi dysponować dokładnymi informacjami na temat jej sytuacji rodzinnej i majątkowej. Informacje te winien przedstawić wnioskodawca. Brak takich danych lub dane niepełne powodują, że materiał dowodowy w dalszym ciągu jest niekompletny, a zatem niewystarczający do sprawdzenia, czy twierdzenia strony o niemożności poniesienia kosztów postępowania znajdują odzwierciedlenie w rzeczywistości. Konsekwencją procesową takiego stwierdzenia może być nieuwzględnienie wniosku w jego pełnym zakresie, a nawet odmowa przyznania prawa pomocy (zob. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz., Warszawa 2008, str. 613-614 i powołane tam orzecznictwo). W niniejszej sprawie I.F. (reprezentowany przez pełnomocnika) nie przekonał orzekającego o niemożliwości uiszczenia przez niego kosztów sądowych we własnym zakresie. Dane zawarte w urzędowym formularzu "PPF" nie miały cech "dokładności", a wezwania do ich uzupełnienia nie zostało przez stronę w pełni zrealizowane. Orzekający w dalszym ciągu nie dysponuje danymi gdzie skarżący aktualnie zamieszkuje i czyją własność stanowi ta nieruchomość (wobec oświadczenia strony, że nie posiada mieszkania, ani innej nieruchomości), oraz czy prowadzi on jednoosobowe gospodarstwo domowe, czy też wspólnie z innymi osobami. W przypadku bowiem, gdyby wnioskodawca pozostawał we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z innymi członkami rodziny nie można ograniczać się jedynie do oceny sytuacji majątkowej i dochodów skarżącego, ale należy uwzględnić również sytuację majątkową i dochody wszystkich osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe. Dopiero bowiem ustalenie, że ani samodzielnie, ani przy pomocy rodziny wnioskodawca nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, pozwala rozstrzygnąć o możliwości przyznania pomocy z budżetu państwa (por.: postanowienie NSA z dnia 4 stycznia 2011 r. sygn. akt I OZ 979/10). Pomimo wezwania I.F. nie przedłożył wyciągów z posiadanych rachunków bankowych, których analiza pozwoliłaby na ustalenie wielkości środków finansowych pozostających do jego dyspozycji. Nie złożył też oświadczenia, że takich rachunków nie posiada. Orzekający nie dysponuje też żadnymi danymi dotyczącymi wysokości wydatków ponoszonych przez skarżącego na jego bieżące utrzymanie. W rubryce 11 formularza "PPF", w której należało wykazać zobowiązania i stałe wydatki, np. kredyty, pożyczki, raty leasingowe, alimenty, czynsze najmu, dzierżawy, koszty ponoszone na mieszkanie, opłaty za media, koszty leczenia, rehabilitacji, ubezpieczenia majątku, I.F. nie podał żadnych informacji, a jedynie dokonał przekreślenia tej rubryki. Koniecznym było zatem wezwanie strony do wykazania wysokości ponoszonych w miesiącu wydatków i poparcie tych danych stosownymi rachunkami, które pozwoliłyby na ustalenie wysokości oraz terminowości ponoszonych opłat. Skarżący pominął tę kwestię milczeniem, nie podał nawet szacunkowych danych w tym przedmiocie. Wobec szeregu dokumentów, o przedłożenie których skarżący był wzywany załączył jedynie zeznanie PIT-37, z którego wynika, że jego przychody w 2016 roku wyniosły 0 zł. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że dane, którymi dysponował orzekający nie pozwoliły na dokonanie sumarycznego zestawienia uzyskiwanych w miesiącu dochodów i ponoszonych przez wnioskodawcę kosztów, koniecznych do ustalenia czy pozostają mu jakiekolwiek wolne środki finansowe, którymi mógłby pokryć należne w sprawie koszty sądowe. Są to informacje na tyle istotne, że bez ich wyjaśnienia nie jest możliwe uwzględnienie złożonego wniosku nawet w części. Należy podkreślić, że uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie (por. postanowienia NSA z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05). Strona, która nie realizuje obowiązków wynikających z wezwania sądu, nie ma podstaw, by oczekiwać rozstrzygnięcia zgodnego ze złożonym wnioskiem (por. postanowienia NSA z dnia 3 kwietnia 2014 r., sygn. akt II GZ 151/14, z dnia 11 czerwca 2013 r. sygn. II OZ 442/13 oraz z dnia 10 maja 2013 r. sygn. II OZ 347/13). Skoro to do strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy należy wykazanie, że znajduje się ona w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tej instytucji, a skarżący z tego zadania się nie wywiązał w sposób rzetelny, należało orzec jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.