III SA/Po 150/17

Dnia 25 maja 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak (spr.) Sędziowie WSA Szymon Widłak WSA Izabela Paluszyńska Protokolant: Ref. staż. Marta Chocianowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 maja 2017 roku przy udziale sprawy ze skargi Spółki A na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę

Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2016 roku, o nr [...] Dyrektor Izby Celnej w P. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] lipca 2016 r. w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego. W toku postępowania ustalono następujący stan faktyczny. Decyzją z dnia [...] lipca 2016r, o nr [...] określono sp. z o.o O. w P. z siedzibą przy ul. [...] zobowiązanie podatkowe z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego marki [...]. Decyzję doręczono w trybie zastępczym i uznano ją za doręczoną w dniu 26 lipca 2016 roku. W dniu 13 listopada 2016 roku strona otrzymała zawiadomienie o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, a w dniu 9 listopada 2016 członek zarządu spółki M. H. odebrał skan decyzji z dnia [...] lipca 2016r. W dniu 14 listopada 2016 r z aktami sprawy zapoznał się pełnomocnik spółki adwokat P. S. wykonując jednocześnie fotokopie wybranych kart. W dniu 14 listopada 2016 pełnomocnik skarżącej spółki złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania podnosząc, że spółka od 30 grudnia 2015 r. zawiesiła prowadzenie działalności gospodarczej i do momentu złożenia wniosku nie wznowiła działalności. Korespondencję jeden raz odebrała osoba nieuprawniona, a wejście do siedziby spółki zostało okratowane. Zdaniem wnioskodawcy powyższe uprawdopodabnia okoliczność, że ewentualne pozostawianie przez operatora pocztowego zawiadomienia o pozostawieniu przesyłki mogło być nieskuteczne, bo mogło zaginąć. W postanowieniu o odmowie przywrócenia terminu organ wyjaśnił, że strona nie uprawdopodobniła braku zawinienia w uchybieniu terminu. Podniesiono, że korespondencja do strony kierowana była na adres wskazany przez stronę w KRS jako siedziba przedsiębiorstwa. Dalej zdaniem organu zawieszenie działalności gospodarczej nie oznacza jej zaprzestania, a zatem w tym czasie przedsiębiorca pozostaje nadal osobą prowadzącą działalność gospodarczą, choć w zakresie ograniczonym do czynności wskazanych w art.14 a ust.4 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Także w tym okresie przedsiębiorca ma obowiązek właściwego zorganizowania odbioru korespondencji. Załączone do wniosku zdjęcia zakratowanego wejścia do siedziby firmy nie są wystarczającym dowodem na okoliczność zaginięcia zawiadomienia o przechowywaniu korespondencji, bowiem nie dowiodło ono, że wejście było zakratowane w momencie doręczenia korespondencji. Ponadto skoro korespondencja była odbierana bezpośrednio przez członków zarządu, to tym bardziej winni oni być zorientowani, czy spółka ma oddawczą skrzynkę odbiorczą i czy ewentualny jej brak może powodować zakłócenia w odbiorze korespondencji. Strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. W skardze podniosła naruszenie przepisów postępowania tj.art.162 § 1 oraz art.223 § 2 w zw z art.228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej poprzez nieprawidłowe zastosowanie. Zdaniem skarżącej organ winien w pierwszej kolejności rozpoznać kwestię zachowania terminu do wniesienia odwołania i w razie stwierdzenia uchybienia najpierw winien wydać postanowienie stwierdzające to uchybienie, a dopiero po takim stwierdzeniu winien rozpoznać wniosek o przywrócenie terminu . Zarzucono organowi także naruszenie art.162 Ordynacji podatkowej poprzez odmowę przywrócenia terminu pomimo, że zostało uprawdopodobnione, że uchybienie nastąpiło bez winy skarżącej, naruszenia art.122 Ordynacji podatkowej poprzez niepodjęcie przez organ wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia sprawy. W tym zakresie skarżący uznał, że skoro załączona do akt fotografia nie uprawdopodabnia braku winy skarżącej, organ winien przeprowadzić dodatkowe czynności dowodowe w celu ustalenia, czy zawiadomienia o pozostawieniu korespondencji w placówce pocztowej rzeczywiście zostały odebrane. Organ w odpowiedzi na skargę podtrzymał swoje stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2016, poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2016 poz. 718 ze zm.), zwanej w dalszej części "p.p.s.a.", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne, postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.). Oceniając zaskarżone postanowienie organu odwoławczego z punktu widzenia wskazanych powyżej kryteriów, stwierdzić należy, że jest ono prawidłowe. Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest prawidłowość postanowienia wydanego przez Dyrektora Izby Celnej w P., którym odmówiono stronie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w P. z dnia [...] lipca 2016r w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego. Sąd po zapoznaniu się z zarzutami skargi nie znajduje podstaw by przychylić się do argumentacji strony mającej wykazać uchybienie terminu do wniesienia odwołania bez jej winy. Instytucją procesową, mającą na celu ochronę jednostki przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu dla podjęcia określonej czynności procesowej, jest instytucja przywrócenia terminu. Legitymowanym do wystąpienia o przywrócenie terminu jest osoba zainteresowana. Jak to bowiem wynika z treści art. 162 § 1 O.p., w razie uchybienia terminu należy go przywrócić na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Zaś podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, dopełniając jednocześnie czynności, dla której termin był określony (§ 2 powołanego art. 162). W tym miejscu zauważyć trzeba, iż niespornym w sprawie jest to, iż strony dotrzymały 7 dniowego terminu do wniesienia podania o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Przesłanką zastosowania instytucji przywrócenia terminu jest uprawdopodobnienie przez zainteresowaną osobę braku swojej winy. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku procesowego można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie tego obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Innymi słowy, brak winy w uchybieniu terminu można przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. także B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz-Wyd. C.H. Beck, Warszawa 1996 r., str. 295). Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez stronę zalicza się m. in. niemożliwą do przewidzenia nagłą przerwę w komunikacji, nagłą chorobę uniemożliwiającą wyręczenie się inną osobą, powódź czy pożar. Przenosząc powyższe uwagi na grunt omawianej sprawy przypomnieć należy, że jako przyczynę uchybienia terminu do wniesienia odwołania we wniosku o jego przywrócenie wskazano brak wiedzy o toczącym się postępowaniu, w wyniku czego nie brała ona w nim czynnego udziału. To zaś było następstwem zawieszenia działalności gospodarczej i w jej wyniku braku pracowników oraz osób uprawnionych do odbioru korespondencji. Powołane okoliczności nie mogą w ocenie sądu wyłączać zawinienia w uchybieniu terminu. Podkreślić należy, że w skardze do sądu strona podała adres przy ul. [...], który był adresem zawieszonego w grudniu 2015 roku przedsiębiorstwa twierdząc jednocześnie, że firma jest zamknięta, ale korespondencja odbierana jest przez członków zarządu na podstawie zawiadomień o pozostawieniu pism pozostawianych przez operatora pocztowego. Powyższe dowodzi jedynie tego, że strona korespondencję odbierała wybiórczo. I tak: identyczny sposób doręczania tj. doręczenia zastępczego organ zobligowany był zastosować dla pism wcześniejszych tj. z dnia 9 maja 2016 i 8 kwietnia 2016 roku; strona bowiem także nie odebrała korespondencji pomimo dwukrotnego jej awizowania, a na adnotacji doręczyciela nie widnieje informacja, że "adresat wyprowadził się" bądź, że "pod wskazanym adresem jest nieznany". Natomiast pismo o parę dni wcześniejsze tj. z dnia 22 marca 2016 r zostało pod tym samym adresem odebrane osobiście przez osobę uprawnioną. Strona ani w skardze ani w piśmie o przywrócenie terminu nie wskazała, że kraty zamontowane zostały pomiędzy 22 marca, a 8 kwietnia, jak również, aby uniemożliwiły pozostawienie zawiadomienia np. na drzwiach. Zdjęcie jest niewyraźne, nie wskazuje, by grodziło dostęp np. do drzwi. Strona nie wskazała także, że kraty zamontowała po 9 maja 2016, a przed 13 listopada 2016, gdy znów odebrano korespondencję pod wskazanym adresem. Skoro strona wiedziała o toczącym się postępowaniu, skoro wybiórczo korespondencję tę odbierała i nie zgłaszała uwag co do sposobu doręczenia w Urzędzie Pocztowym, to fakt doręczania stronie korespondencji organów podatkowych nie powinien stanowić dla niej okoliczności nagłej i nieprzewidywalnej, a wiedza o toczącym się postępowaniu winna skłonić podatnika do podjęcia wszelkich możliwych działań zabezpieczających go przed ewentualnymi, niekorzystnymi następstwami czynności organów, w szczególności do zapewnienia odbioru korespondencji. Rację ma też organ przywołując treść art. 14a ust.4 ustawy z dnia 22 lipca 2004r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. 2015 poz. 584 ze zm.), z którego wynika, że przedsiębiorca ma prawo do: wykonywania wszelkich czynności, które pozwolą na zachowanie lub zabezpieczenie źródła dochodów; przyjmowania należności, zbywania własnych środków trwałych i wyposażenia, osiągnięcia przychodów finansowych także z okresu sprzed zawieszenia prowadzonej działalności. Ma też obowiązki polegające na regulowaniu zobowiązań, które powstały przed datą zawieszenia działalności, uczestniczenia w postępowaniach sądowych, podatkowych i administracyjnych, związanych z działalnością gospodarczą, poddanie się kontroli na zasadach przewidzianych dla przedsiębiorców prowadzących działalność gospodarczą. W konsekwencji przyjąć należy, że zawieszenie działalności gospodarczej to nadal formalne istnienie przedsiębiorstwa, czyli wypełnianie obowiązków związanych z w/w postępowaniami. W świetle powyższego nie jest więc wystarczającym argument pełnomocnika spółki, że skoro zawieszono działalność 30 grudnia 2015 r., to na zarządzie Spółki nie ciążą żadne obowiązki. W tym zakresie strona jest też niekonsekwentna. Z jednej strony bowiem pełnomocnik twierdzi, że strona nie prowadziła działalności, bo ją zawiesiła, z drugiej zaś dwukrotnie w ciągu tego okresu jest odbierana korespondencja, pomimo rzekomo zakratowanych drzwi. Co więcej- strona odbiera kolejną korespondencję na dzień przed złożeniem wniosku o przywrócenie terminu, w którym to podnosi, że firma nie działa i nie ma pracowników. Nie sposób też uznać za wiarygodne, że korespondencję odbiera osoba nieuprawniona, skoro jednocześnie taka adnotacja widnieje na zwrotnym potwierdzeniu odbioru, a strona nie poinformowała organu, że należy kierować korespondencję pod inny adres bądź, że upoważniono jakąkolwiek inną osobę. Nie obala braku winy twierdzenie, że czasami korespondencję odbierają członkowie zarządu. Żaden z członków zarządu nie poinformował jednak organu, że spółka zawiesiła działalność. W tej sytuacji odbiór korespondencji przez osobę wskazaną jako upoważniona pod dotychczasowym adresem nie dawał organowi żadnych podstaw do badania czy spółka funkcjonuje i czy aktualny jest adres jej siedziby. To strona chcąc brać czynny udział w postępowaniu winna organ poinformować o zmianie statusu, wiedząc że takie postępowanie się toczy i wiedząc, że kierowana jest do spółki korespondencja. Na marginesie bez znaczenia dla oceny zachowania strony jest jej twierdzenie, że obecnie tj. po zawieszeniu strona nie zatrudnia pracowników, którzy mogliby odbierać korespondencję, bowiem z brzmienia art. 14a ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej wynika jednoznacznie, że zawiesić wykonywanie działalności gospodarczej może tylko przedsiębiorca niezatrudniający pracowników. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że organ odwoławczy wydał w tym samym dniu, tj. [...].11.2016 r. dwa postanowienia. Jedno z nich dotyczyło odmowy przywrócenia terminu, zaś drugie stwierdzenia uchybienia terminu. Chociaż oba postanowienia zostały wydane w tym samym dniu i postanowienie stwierdzające uchybienie terminu odwołuje się w swej treści do postanowienia w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu, to analiza tego postanowienia i akt sprawy dowodzi, że organ prawidłowo ustalił stan faktyczny w obu sprawach i w konsekwencji zasadnie uznał, że strona uchybiła terminowi. Obowiązujące przepisy nie pozostawiają bowiem wątpliwości, że uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i do jego stwierdzenia upoważnia zestawienie terminów zdarzeń prawnie znaczących, tj. daty doręczenia decyzji pierwszoinstancyjnej i daty wniesienia środka odwoławczego. Natomiast złożenie wniosku o przywrócenie uchybionego terminu ma to znaczenie, że dopiero uwzględnienie takiego wniosku przez organ pozwala na zniwelowanie skutków spóźnienia, przywracając stan w którym dopuszczalne będzie merytoryczne rozpoznanie środka odwoławczego. Taka sytuacja nie miała jednak miejsca w rozpatrywanej sprawie, albowiem wniosek skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, jak wynika z treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, nie został przez organ odwoławczy uwzględniony, co wyrażono w postanowieniu o stwierdzeniu uchybienia terminu. W ocenie sądu ustalenia Dyrektora Izby Celnej odpowiadają prawu i sąd nie miał podstaw do uznania, by zaskarżone postanowienie naruszało prawo. W sprawie niniejszej nie zaistniały żadne okoliczności, które uprawdopodobniłyby brak winy skarżącego w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Dlatego skarga na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi podlegała oddaleniu.