I SA/Gl 754/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Kornacki (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 października 2024 r. sprawy ze skargi G. Sp. z o.o. w B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 15 marca 2023 r., nr 2401-IOV2.4103.313.2021/IB UNP: 2401-23-060823 w przedmiocie podatku od towarów i usług za lipiec 2016 r. postanawia odrzucić skargę.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach zaskarżoną decyzją z dnia 15 marca 2023 r., nr 2401-IOV2.4103.313.2021/IB UNP: 2401-23-060823 utrzymał w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B. z dnia 15 kwietnia 2021 r., nr [...] określającą G. Sp. z o.o. w B.(dalej: "skarżąca") wysokość zobowiązania w podatku od towarów i usług za lipiec 2016 r. Na podstawie zarządzenia Zastępcy Przewodniczącego Wydziału I w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach z dnia 30 maja 2023 r. skarżąca została wezwana do uiszczenia wpisu od skargi. W odpowiedzi skarżąca złożyła wniosek z dnia 14 lipca 2023 r. o zwolnienie od kosztów sądowych, niemniej jednak to jej żądanie referendarz sądowy załatwił odmownie postanowieniem z dnia 28 listopada 2023 r. (I SPP/Gl 202/23), które zostało utrzymane w mocy przez Sąd postanowieniem z dnia 23 stycznia 2024 r. (I SPP/Gl 202/23). Z tego względu Zastępca Przewodniczącego Wydziału I wydał w dniu 23 stycznia 2024 r. zarządzenie o wezwaniu skarżącej do wykonania prawomocnego zarządzenia z dnia 30 maja 2023 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi. W wezwaniu tym wskazano na konieczność jego wykonania w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia skargi. Wyjaśniono też, że w związku z prawomocnym zakończeniem postępowania w przedmiocie prawa pomocy złożenie kolejnego wniosku w tym przedmiocie nie wstrzymuje biegu terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Powyższe wezwanie skarżąca odebrała w dniu 20 lutego 2024 r. Wpis od skargi nie został uiszczony. W dniu 4 marca 2024 r. skarżąca wystąpiła o ustanowienie adwokata. Natomiast w złożonym następnie urzędowym formularzu tego wniosku zaznaczyła, że domaga się ustanowienia doradcy podatkowego i zwolnienia od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 3 lipca 2024 r. (I SPP/Gl 85/24) referendarz sądowy zwolnił skarżącą od kosztów sądowych i ustanowił dla niej doradcę podatkowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu jako nieopłacona. Odnotować bowiem należy, że w myśl art. 230 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. - Dz. U. z 2024 r., poz. 935), następnie powoływanej jako: p.p.s.a., od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji, w tym od skargi, pobiera się wpis. Z kolei na podstawie art. 220 § 1 p.p.s.a. sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku przewodniczący wzywa jednak wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania (a jeżeli pismem tym jest skarga – jej odrzucenia) uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. Odniesienie powyższego do niniejszej sprawy prowadzi do konkluzji, że skoro w dniu 20 lutego 2024 r. skarżąca odebrała wezwanie do wykonania w terminie siedmiu dni zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi, to kwotę należną tym tytułem powinna była uregulować najpóźniej we wtorek 27 lutego 2024 r., co wszak nie nastąpiło. W konsekwencji w rozpatrywanym przypadku należało zastosować art. 220 § 3 p.p.s.a., który stanowi, że skarga, od której pomimo wezwania nie został uiszczony wpis, podlega odrzuceniu przez sąd. Zarazem podkreślenia wymaga, że bez wpływu na prawidłowość tej kwalifikacji pozostawało to, że w dniu 4 marca 2024 r. skarżąca uruchomiła postępowanie w przedmiocie prawa pomocy, które zakończyło się zwolnieniem jej od kosztów sądowych i ustanowieniem dla niej doradcy podatkowego. Nie mogło to bowiem uchronić jej przed negatywnymi konsekwencjami niewykonania prawomocnego zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi. Wyjaśnienie motywów tej kwalifikacji należy rozpocząć od przypomnienia, że w niniejszej sprawie skarżąca uprzednio składała już wniosek o przyznanie prawa pomocy, a to jej żądanie referendarz sądowy załatwił odmownie postanowieniem z dnia 28 listopada 2023 r. (I SPP/Gl 202/23), które zostało utrzymane w mocy przez Sąd postanowieniem z dnia 23 stycznia 2024 r. (I SPP/Gl 202/23). Kwestia zasadności przyznania skarżącej prawa pomocy stanowiła więc przedmiot orzekania i choć wydane w tym przedmiocie postanowienie nie korzysta z powagi rzeczy osądzonej, gdyż dotyczy rozstrzygnięcia kwestii wpadkowej, a nie istoty sprawy, to jednak posiada w pełni przymiot prawomocności i – w rezultacie – moc wiążącą między innymi wobec Sądu, który je wydał. Z powyższego wypływa obowiązek uiszczenia wymaganego wpisu i faktu tego nie zmienia obowiązek ponownego wezwania strony do uiszczenia opłaty ze wskazaniem kwoty oraz skutków jej nieuiszczenia. Złożenie kolejnego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, nawet dokonane w terminie określonym w ponownym wezwaniu, nie może natomiast uchylić skutków prawomocności wydanego wcześniej rozstrzygnięcia i tym samym nie ma wpływu na bieg terminu określonego w art. 220 p.p.s.a. Jedynie wydanie i uprawomocnienie się postanowienia odmiennej treści w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych powoduje utratę mocy pierwszego postanowienia, nie wpływa jednak na skutki niezastosowania się strony do treści postanowienia prawomocnego. Dlatego po bezskutecznym upływie siedmiodniowego terminu do uiszczenia wpisu od skargi, określonego w zarządzeniu przewodniczącego wydanym po uprawomocnieniu się postanowienia o odmowie przyznania stronie prawa pomocy, Sąd pierwszej instancji powinien odrzucić skargę na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a. (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 kwietnia 1999 r., sygn. akt I CKN 1461/98, OSNC 1999/11/96, wydane na podstawie analogicznych przepisów Kodeksu postępowania cywilnego i ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych). Zasada ta znajduje zastosowanie nawet w przypadku zajścia "zmiany okoliczności sprawy" (a więc przesłanki z art. 165 p.p.s.a.) po wydaniu pierwotnego postanowienia oddalającego wniosek o przyznanie prawa pomocy. Inna interpretacja wspomnianego przepisu mogłaby bowiem pozwolić stronom na nieograniczone przewlekanie postępowania sądowoadministracyjnego poprzez składanie kolejnych wniosków o przyznanie prawa pomocy (por. np. następujące postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 20 grudnia 2021 r., sygn. akt III FZ 733/21, z dnia 19 kwietnia 2021 r., sygn. akt III OZ 252/21, z dnia 2 września 2015 r., sygn. akt I FSK 1439/15, z dnia 18 czerwca 2014 r., sygn. akt II FZ 764/14, z dnia 20 maja 2014 r., sygn. akt II FZ 564/14, z dnia 12 grudnia 2013 r., sygn. akt II FSK 3379/13 czy z dnia 23 marca 2009 r., sygn. akt I FZ 60/09). Uwzględnienie powyższego w niniejszej sprawie skutkować musiało uznaniem, że złożenie przez skarżącą w dniu 4 marca 2024 r. kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy i późniejsze uwzględnienie tego żądania pozostawało bez wpływu na konieczność odrzucenia skargi z powodu niewykonania wezwania do wykonania prawomocnego zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi, gdyż termin do wykonania tego wezwania bezskutecznie upłynął skarżącej już z dniem 27 lutego 2024 r. Z tych względów wydanie niniejszego orzeczenia stało się konieczne.