I SA/Gl 1434/17

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z. T. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] ([...]) w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym postanawia 1) umorzyć postępowanie z wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych; 2) ustanowić dla skarżącego adwokata.

Przedmiotem skargi Z. T. skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach jest decyzja wydana przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie odmowy umorzenia należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne. W ramach urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 9 kwietnia 2018 r. skarżący zwrócił się do Sądu o zwolnienie od kosztów sądowych i o ustanowienie adwokata. W motywach wniosku nawiązał do merytorycznych aspektów jego skargi. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach zeznał, że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z żoną i dwójką synów. Skarżący nie posiada żadnego majątku, a jedynym źródłem jego dochodu jest zasiłek z pomocy społecznej. W tym miejscu odnotował nadto, że w jego związku małżeńskim sądownie wyłączono wspólność majątkową. Na podstawie zgromadzonych w tej sprawie dokumentów źródłowych (nadesłanych w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 16 kwietnia 2018 r.) oraz w oparciu o oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach (patrz druk PPF), ustalono, co następuje. Skarżący mieszka samotnie. Taki stan rzeczy wynika z treści decyzji Prezydenta Miasta B. oraz z rozliczenia wody na dzień 31 grudnia 2017 r. oraz informacji o wysokości opłat od 1 marca 2018 r. Jest osobą bezrobotną o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Do 30 kwietnia 2018 r. skarżący korzystał ze wsparcia pomocy społecznej, tj. z zasiłku okresowego w kwocie 252,27 zł. Pomoc ta jest mu obecnie udzielana w formie gorącego posiłku (do 30 września 2018 r.). Skarżący uzyskuje nadto wsparcie w postaci dodatku mieszkaniowego do 31 lipca 2018 r. Po rozpoznaniu wniosku zważono, co następuje: Stosownie do treści art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej w skrócie: P.p.s.a."), stronie na jej wniosek może zostać przyznane prawo pomocy. Prawo to może być przyznane w zakresie częściowym lub całkowitym (art. 245 § 1 P.p.s.a.). Skarżący ubiega się w tej sprawie o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, a zatem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Przyszło w tym miejscu podkreślić, iż skarga w niniejszej sprawie, złożona została na decyzję o odmowie umorzenia należności wobec ZUS, a zatem postępowanie zakończone tą decyzją prowadzono w sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych. Z kolei zgodnie z treścią art. 239 § 1 pkt 1 lit. e) P.p.s.a., nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca, której przedmiotem skargi jest działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych. Należało zatem stwierdzić, że takim zwolnieniem z mocy samej ustawy objęty jest w tej sprawie Z. T. Oznacza to – mając na uwadze treść art. 241 P.p.s.a. – że skarżący zwolniony jest od obowiązku ponoszenia zarówno opłat sądowych, w tym wpisów sądowych, jak i ponoszenia wydatków. Z tych względów wniosek, w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych, stał się zbędny, a postępowanie z tego wniosku podlega umorzeniu, o czym orzeczono w pkt 1 sentencji, działając na podstawie art. 249a w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a. W tym stanie rzeczy merytoryczne rozstrzygnięcie wniosku o przyznanie prawa pomocy sprowadziło się do zbadania przesłanki przyznania prawa pomocy w kontekście ustanowienia pełnomocnika. Stosownie do treści art. 245 § 3 P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w tym zakresie, gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Analiza dokumentacji źródłowej, uzupełniona aktualnymi oświadczeniami skarżącego, pozwoliła stwierdzić, że skarżący nie będzie w stanie ponieść kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru. W toku rozpoznania wniosku zwrócono przede wszystkim uwagę, że budżet domowy pozostający do dyspozycji skarżącego w całości jest zasilany z szeroko pojmowanej pomocy społecznej. Skarżący jest osobą niepełnosprawną, co może mu utrudniać podjęcie zatrudnienia. Dostrzeżono wprawdzie mankament dowodowy wniosku, tj. brak wyciągów z rachunku bankowego skarżącego, który musi posiadać z uwagi na przyznane mu świadczenie, co zresztą potwierdza decyzja Prezydenta Miasta B. z [...] r. Kwestię tą rozstrzygnięto jednakowoż na korzyść skarżącego w świetle pozostałych okoliczności faktycznych. W wyniku poczynionych wyżej ustaleń orzeczono w kwestii wniosku o ustanowienie pełnomocnika w pkt 2 części dyspozytywnej postanowienia, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w zw. z 258 § 2 pkt 7 tej ustawy.