I SA/Gd 1197/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 13 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. Ł. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 rok postanawia: odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy.

Wnioskiem z dnia 5 czerwca 2014 r. (data stempla pocztowego), skarżący R. Ł. zwrócił się przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych, w tym wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w kwocie 1.000 zł. W złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że w jego małżeństwie istnieje ustrój rozdzielności majątkowej, obecnie prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe jedynie z małoletnim synem, który pozostaje na jego utrzymaniu, wnioskodawca nie osiąga dochodów z umów o pracę ani też innych o podobnym charakterze, uzyskuje jedynie nieregularne dochody kapitałowe z obrotu instrumentami pochodnymi, jest właścicielem mieszkania o powierzchni 50 m2, nieruchomości rolnej o powierzchni 1,7 ha oraz innej o powierzchni 2,5 ha, posiada zasoby pieniężne o łącznej wartości 5.015.000 zł (udziały w spółce z o.o.), z ww. składników majątku nie uzyskuje dochodów, posiada zadłużenie z tytułu udzielonych kredytów i pożyczek w kwocie 11.000 euro i 22.000 zł. Do wniosku dołączono odpisy: (-) zeznań podatkowych wnioskodawcy za 2013 r. (PIT-37 i PIT-38), w których zadeklarował on odpowiednio dochód ze stosunku pracy wysokości 2.943,75 zł oraz stratę z tytułu obrotu papierami wartościowym w wysokości 1.396,49 zł (wykazując przychód w wysokości 89.925,32 zł i koszty jego uzyskania w łącznej wysokości 91.321,81 zł), (-) informacji o wysokości dochodów z zagranicy i zapłaconym podatku w 2013 r. (PIT/ZG), w których zadeklarował ujemy dochód z kapitałów w łącznej wysokości 11.128,82 zł oraz (-) potwierdzeń zameldowania żony wnioskodawcy i jego małoletniej córki na pobyt czasowy od dnia 21 maja 2014 r. do dnia 21 maja 2015 r. [...] (jako stały adres zameldowania wskazano adres wnioskodawcy – [...]). Przedmiotowy wniosek jest kolejnym wnioskiem skarżącego o przyznanie mu prawa pomocy w niniejszej sprawie. Poprzednie żądanie skarżącego zostało rozpoznane odmownie postanowieniem WSA w Gdańsku z dnia 4 lutego 2014 r. Po analizie danych zawartych w oświadczeniu wnioskodawcy złożonym na druku PPF, w dodatkowych oświadczeniach oraz dokumentach źródłowych Sąd doszedł do przekonania, że wnioskodawca – pomimo że nie pracuje – ma realne możliwości poniesienia kosztów sądowych; posiada bowiem znaczny majątek, w tym środki zainwestowane w instrumenty finansowe, przed których wycofaniem powstrzymują go jedynie dodatkowe kary i opłaty; może także skorzystać z pomocy finansowej małżonki a udzielona mu pomoc – zdaniem Sądu – nie wywoła uszczerbku w koniecznym utrzymaniu czteroosobowej rodziny (ustalono bowiem, że miesięcznie dysponowała ona środkami w wysokości 20.690,08 zł). Sąd przyjął bowiem, że wnioskodawca, pomimo istniejącego w jego małżeństwie ustroju rozdzielności majątkowej, prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, z którą wówczas zamieszkiwał pod tym samym adresem, a małżonkowie wspólnie wychowywali dwoje małoletnich dzieci i wspomagali się finansowo. Skarżący nie skorzystał z prawa zaskarżenia ww. postanowienia i nie wniósł sprzeciwu; w dniu 19 lutego 2014 r. wnioskodawca (za pośrednictwem rachunku bankowego żony) uiścił należny wpis sądowy od skargi w kwocie 2.000 zł. Porównując dane zawarte w przedmiotowym wniosku i załączonych do niego dokumentach oraz zawarte w poprzednim wniosku z dnia 20 września 2013 r. i wynikające z przedłożonego do niego materiału dowodowego, referendarz sądowy uznał oświadczenie skarżącego zawarte w przedmiotowym wniosku za budzące wątpliwości i za niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego i – na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) – zarządzeniem z dnia 16 czerwca 2014 r. wezwał wnioskodawcę (przez pełnomocnika) do przedłożenia w terminie 7 dni następujących dokumentów: 1/ wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych dotychczas przez wnioskodawcę rachunków bankowych (rachunków osobistych, rachunków lokat oraz kont i lokat dewizowych, w tym podlegających zajęciu egzekucyjnemu) i innych, na których gromadził on środki pieniężne (rachunków maklerskich, inwestycyjnych), obrazujących historię (przelewy, wpłaty, wypłaty) i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, bądź też dokumentów potwierdzających ich zamknięcie; 2/ w związku z zadeklarowanym brakiem dochodów i zasobów finansowych – jasnego wskazania przez wnioskodawcę, z jakich środków ponosi on konieczne koszty utrzymania swojego i małoletniego syna (jak chociażby wyżywienie, opłaty za mieszkanie) oraz koszty zastępstwa procesowego z wyboru w sprawach zawisłych przez tut. Sądem; 3/ oświadczenia, czy wobec braku źródeł utrzymania wnioskodawca korzysta obecnie z jakichkolwiek form pomocy społecznej; jeżeli tak – przedłożenia kopii dokumentów potwierdzających charakter przyznanej pomocy oraz jej wysokość; 4/ oświadczenia, czy wnioskodawca otrzymuje środki na utrzymanie małoletniego syna od matki dziecka; jeżeli tak – przedłożenia dokumentu potwierdzającego tę okoliczność oraz przekazywane kwoty (np. oświadczenia matki dziecka, potwierdzenia przelewów; odpisu umowy bądź wyroku sądu w przedmiocie alimentów); 5/ oświadczenia, czy wnioskodawca jest zobowiązany do przekazywania środków na utrzymanie swojej małoletniej córki zamieszkującej z matką; jeżeli tak – przedłożenia dokumentu potwierdzającego tę okoliczność oraz przekazywane kwoty (np. oświadczenia matki dziecka, potwierdzenia przelewów; odpisu umowy bądź wyroku sądu w przedmiocie alimentów); 6/ dokumentów obrazujących aktualną wysokość poniesionych przez wnioskodawcę miesięcznych w okresie ostatnich trzech miesięcy wydatków związanych z kosztami utrzymania (opłat czynszowych, za gaz, energię elektryczną, wodę, telefon, inne); 7/ oświadczenia w przedmiocie aktualnego stanu zadłużenia wnioskodawcy z tytułu zobowiązań podatkowych oraz aktualnie prowadzonej egzekucji (zastosowanych środkach egzekucyjnych); 8/ wobec udokumentowanej okoliczności zmiany miejsca zameldowania żony wnioskodawcy oraz jego małoletniej córki oświadczenia, czy małżonkowie wystąpili do sądu z wnioskiem o separację bądź rozwód; jeżeli tak – przedłożenia dokumentu potwierdzającego tę okoliczność. Jednocześnie wnioskodawca został poinformowany, że jest zobowiązany do przedstawienia danych i dokumentów odnoszących się do sytuacji majątkowej i finansowej jego żony (obrazujących: źródło i wysokość dochodów osiągniętych przez nią w 2013 r. oraz uzyskanych w okresie ostatnich trzech miesięcy, stan środków i operacje księgowane na jej rachunkach bankowych w okresie ostatnich trzech miesięcy, składniki posiadanego majątku, w szczególności nieruchomości, pojazdy mechaniczne i przedmioty o wartości powyżej 3.000 euro) w sytuacji, gdy nie zostanie przez niego udokumentowana okoliczność zainicjowania przez małżonków postępowania w sprawie separacji/rozwodu poprzez przedłożenie dokumentu wymienionego w punkcie I.8 zarządzenia, bądź też orzeczenia sądu w sprawie separacji/rozwodu. Wskazano przy tym, że istniejący w małżeństwie wnioskodawcy ustrój rozdzielności majątkowej nie zwalnia go z wykonania niniejszego zobowiązania. Wyjaśniono również, że niezastosowanie się do treści wezwania będzie skutkować rozpoznaniem wniosku w oparciu o posiadane dokumenty. Powyższe wezwanie doręczono pełnomocnikowi wnioskodawcy w dniu 23 czerwca 2014 r. (dowód: potwierdzenie odbioru – t. II, k. 215). Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przywołane przepisy regulujące instytucję prawa pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem – co wymaga podkreślenia – to rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Wnioskodawca nie wykonał obowiązku nałożonego na niego zarządzeniem referendarza sądowego. Tym samym uniemożliwił on, poprzez nieprzedstawienie żądanych dokumentów, dokonanie pełnej i rzetelnej oceny jego sytuacji rodzinnej i finansowej. Zaniechanie wnioskodawcy w tym zakresie skutkuje zaś niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistych możliwości płatniczych. Podkreślenia wymaga, że wnioskodawca już z samego faktu nałożenia na niego zobowiązania w trybie art. 255 p.p.s.a., tj. przedłożenia dodatkowych dokumentów celem usunięcia wątpliwości co do określonych we wniosku o przyznanie prawa pomocy jego możliwości płatniczych oraz wskazaniu, że niezastosowanie się do treści wezwania będzie skutkować rozpoznaniem wniosku w oparciu o posiadane dokumenty mógł wywieść, że złożone przez niego we wniosku oświadczenie uznano za niewystarczające oraz że zostanie obciążony negatywnymi skutkami związanymi z nieprzedłożeniem wymaganych dokumentów. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntował się pogląd, w świetle którego uchylenie się przez wnioskodawcę od obowiązków nałożonych w trybie art. 255 p.p.s.a. stanowi przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznania mu prawa pomocy w żądanym zakresie. Zważyć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak jest możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Dokonywana jest jedynie ocena w świetle art. 246 § 1 p.p.s.a. tych okoliczności, które wskazała strona. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym prawidłową ocenę jego kondycji finansowej, jest unormowanie zawarte w art. 255 p.p.s.a., zgodnie z którym odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam skarżący (postanowienie NSA z dnia 1 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 235/06, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, postanowienie NSA z dnia 24 marca 2005 r., sygn. akt I OZ 128/05, niepubl.). Z tych względów uznano, że wnioskodawca nie wykazał, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.