Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

I SA/Bd 43/26

I SA/Bd 43/26 - Wyrok WSA w Bydgoszczy z 2026-04-21

Wynik

oddalono skargę

Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia
21 kwietnia 2026
Prawomocne
nie

Treść rozstrzygnięcia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz Sędziowie: Sędzia WSA Urszula Wiśniewska Asesor WSA Joanna Ziołek (sprawozdawca) Protokolant: Sekretarz Sądowy Anna Szymanowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 kwietnia 2026 r. sprawy ze skargi N. [...] w B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia wysokości dotacji pobranej w nadmiernej wysokości w latach 2023 - 2024 oraz zobowiązania do jej zwrotu oddala skargę

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Prezydent M. B. wydał decyzję z dnia [...] września 2025 r., w której określił Skarżącej należność z tytułu dotacji pobranej w nadmiernej wysokości przypadającej do zwrotu do budżetu M. B. w latach 2023-2024 na kwotę [...]zł oraz zobowiązał ją do zwrotu ww. kwoty do budżetu M. B. na wskazany rachunek, w ciągu 15 dni od daty uzyskania przez tę decyzję przymiotu ostateczności wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, naliczanymi począwszy od dnia następującego po upływie terminu zwrotu tej należności tj. od dnia [...].08.2025 r. do dnia zapłaty. Nie zgadzając się z podjętą decyzją Skarżąca złożyła odwołanie, w którym zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego oraz przepisów prawa proceduralnego. Po rozpatrzeniu odwołania Inne (dalej także jako: "Kolegium", "SKO") decyzją z dnia [...] grudnia 2025 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu Kolegium podało, że [...] Szkoła Podstawowa nr [...] sp. z o.o. (dalej także jako: "Skarżąca", "Spółka", "Szkoła") w latach 2023-2024 była organem prowadzącym [...] Szkołę Podstawową nr [...] w B.. W latach 2023-2024 [...] Szkoła Podstawowa nr [...] sp. z o.o. otrzymała z M. B. dotację oświatową w łącznej wysokości: [...] zł (w tym [...] zł w 2023 r., [...] zł w 2024 r.). W dniach od [...] marca 2025 r. do [...] kwietnia 2025 r. w Szkole została przeprowadzona kontrola, przez upoważnionych pracowników Urzędu M. B., która obejmowała prawidłowość podawania liczby uczniów do systemu Obsługi Dotacji Placówek Niepublicznych (dalej także jako: "ODPN"), na których organ dotujący przekazywał w okresie od [...] stycznia 2023 r. do [...] grudnia 2024 r. dotacje oświatowe oraz prawidłowość wykorzystania dotacji w okresie od [...] stycznia 2023 r. do [...] grudnia 2024 r. Protokół z kontroli z dnia [...] maja 2025 r. został przekazany Skarżącej. Zawiadomieniem z dnia [...] sierpnia 2025 r. Prezydent M. B. poinformował Skarżącą o wszczęciu postępowania administracyjnego z urzędu w sprawie określenia kwoty dotacji oświatowej podlegającej zwrotowi do budżetu M. B.. Kolegium podało, że trafnie stwierdził Prezydent M. B. dotacja stanowi środki publiczne, a Skarżąca jest obowiązana do ich prawidłowego pobrania i wykorzystania w sposób zgodny z przeznaczeniem. W przeciwnym wypadku Szkoła musi liczyć się z możliwością zobowiązania do zwrotu dotacji i ewentualną późniejszą windykacją, w razie braku dobrowolnego zwrotu kwoty wynikającej z decyzji o charakterze ostatecznym. Kolegium przyznało rację Prezydentowi M. B., że dotacja oświatowa powinna w sposób oczywisty odpowiadać faktycznej liczbie uczniów placówki, którymi nie są osoby już do niej nieuczęszczające, wobec których umowy o realizację procesu dydaktyczno wychowawczego uległy rozwiązaniu, przy uwzględnieniu obowiązującego w zawartych umowach okresu wypowiedzenia. SKO wskazało, że w myśl art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (Dz.U. z 2025 r. poz. 439 ze zm. - w brzmieniu obowiązującym w latach 2023-2024; dalej także jako: "u.f.z.o."), niepubliczne szkoły, w których jest realizowany obowiązek szkolny lub obowiązek nauki, otrzymują na każdego ucznia dotację z budżetu jednostki samorządu terytorialnego będącej dla tych szkół organem rejestrującym, w wysokości równej kwocie przewidzianej na takiego ucznia w części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostki samorządu terytorialnego. Zdaniem Kolegium, znajdujące zastosowanie przepisy prawa, w tym w szczególności art. 26 ust. 1 u.f.z.o. wskazują jednoznacznie, że przyznanie dotacji następuje na każdego ucznia, w odniesieniu do którego może być realizowany cel dotacji w zakresie dofinansowania zadań z kształcenia, wychowania i opieki. W ocenie Kolegium, Prezydent M. B. zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy w sprawie oraz dokonał jego wnikliwej analizy. Ustalenia organu I instancji zostały zawarte na stronach 8-54 decyzji w odniesieniu do dotacji pobranej w nadmiernej wysokości na 94 dzieci. Organ I instancji podał stan faktyczny utrwalony w aktach sprawy: imię i nazwisko dziecka, numer PESEL, numer wpisany w Księgę uczniów, zawartą przez rodziców dziecka urnowe o realizacji procesu dydaktyczno-wychowawczego w [...] Szkole Podstawowej nr [...] w B., klasy w danym roku szkolnym, datę wypowiedzenia przez rodziców dziecka umowy (ze skutkiem na jaki dzień). Na podstawie tych ustaleń organ I instancji każdorazowo ocenił, że dane dziecko, zgodnie z wolą rodziców na konkretne miesiące w latach 2023-2024 nie było już uczennicą/uczniem [...] Szkoły Podstawowej nr [...] w B., zatem jak wywiódł organ Szkole nie przysługiwała dotacja za wyszczególnione miesiące. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności organ I instancji dokonał każdorazowo obliczeń matematycznych, w jakich miesiącach dotacja stanowi dotację pobraną w nadmiernej wysokości (tj. stawka x ilość miesięcy). W odniesieniu do każdego ucznia/uczennicy organ I instancji przywołał dowody potwierdzające ustalony stan faktyczny: wyciągi z raportu z systemu ODPN z zaznaczeniem ww. nieprawidłowości, fotokopie umów, fotokopie wyciągów z księgi uczniów, fotokopie rezygnacji (w odniesieniu do każdego dowodu organ przywołał konkretne załączniki akt sprawy). Kolegium w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie powieliło zawartych w decyzji szczegółowych ustaleń jednak je zaakceptowało i uznało za słuszne stanowisko organu I instancji wynikające z ustalonych okoliczności. SKO nie uznało za zasadne zarzutów odwołania w zakresie naruszenia przepisów prawa materialnego. W ocenie Kolegium, skoro wysokość dotacji jest zależna od liczby uczniów to w sprawie nie dokonano błędnej wykładni przepisów prawa materialnego. Kolegium podkreśliło, że w ramach kontroli wydatkowania środków publicznych, trafiających do szkół w postaci dotacji oświatowych - niezbędne jest badanie czy dotacja zasadnie została przyznana w określonej wysokości. Odnosząc się do stanowiska Skarżącej dotyczącego umów cywilnoprawnych zawartych przez opiekunów prawnych uczniów Szkoły i realizacji w Szkole obowiązku szkolnego, Kolegium zauważyło, że należy przyznać rację Skarżącej, iż mamy dwa stosunki: administracyjnoprawny i cywilnoprawny. Jednocześnie, organ I instancji nie podważa istnienia obu tych stosunków i ich wzajemnej korelacji. Istotą sprawy nie jest jednakże, jak próbuje to wywieść Skarżąca, czasokres podlegania obowiązkowi szkolnemu, lecz prawo do pobierania dotacji oświatowych za lipiec i sierpień przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności poddawanego analizie stanu faktycznego i jego specyfiki, w tym przy wzięciu pod uwagę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. SKO wskazało, że organ I instancji nie zanegował możliwości realizacji obowiązku szkolnego w szkole niepublicznej ani też dopuszczalności określenia warunków przyjęcia do takiej Szkoły w jej Statucie. Nie oznacza to jednak, by brak określenia w Statucie jako podstawy skreślenia z listy uczniów rozwiązania umowy cywilnoprawnej mógł powodować, że dotacja będzie przysługiwała na daną osobę tak długo, jak długo nie zostanie wydana formalna decyzja o jej skreśleniu z listy uczniów, która to procedura może być bez żadnej podstawy przedłużana. Zdaniem Kolegium, w sprawie istotne znaczenie mają okoliczności: - fakt formalnego wypowiedzenia umowy przez opiekunów prawnych dzieci, - fakt wypowiedzenia umów z zachowaniem przewidzianych w nich okresów wypowiedzenia, - wyrażenie przez opiekunów prawnych bezpośredniej i jednoznacznej deklaracji, że dzieci w określonej dacie przestają być uczniami placówki. Kolegium zaaprobowało tok rozumowania organu I instancji, który trafnie przykładowo wskazał w piśmie przewodnim z dnia [...] października 2025 r., że gdyby rodzic zakreślił tę datę na 31 marca, a dziecko przestało faktycznie uczęszczać do placówki, to dotacja nie przysługiwałaby na to dziecko już od kwietnia danego roku. Zatem, w sprawie nie chodzi jedynie o datę zakończenia roku szkolnego, na co wskazuje Szkoła. W przedmiotowej sprawie wymienione w decyzji osoby zachowały status ucznia [...] Szkoły Podstawowej nr [...] w B. do końca czerwca 2024 r. Tym samym taki status nie przysługiwał im już na dzień [...] lipca 2024 r., a zatem Szkole nie przysługiwała za ten miesiąc na dane dzieci dotacja oświatowa. W skardze do tut. Sądu Szkoła wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Zarzuciła: 1. naruszenie prawa materialnego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 252 ust. 1 oraz ust. 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1530 ze zm. - w brzmieniu obowiązującym w latach 2023-2024; dalej także jako: "u.f.p.") poprzez jego błędną wykładnie polegającą na przyjęciu przez organ, iż dotacja oświatowa pobrana przez Szkołę w okresie przerwy wakacyjnej tj. lipcu i sierpniu 2023 r. i 2024 r. stanowi dotację pobraną w nadmiernej wysokości, albowiem na skutek złożenia przez rodziców oświadczeń o wypowiedzeniu umów o świadczenie usług edukacyjnych, dzieci wskazane w informacji o faktycznej liczbie uczniów w lipcu i sierpniu 2023 r. i 2024 r. nie były uczniami uczęszczającymi do Szkoły, podczas gdy wypowiedzenie umów o świadczenie usług edukacyjnych skutkowały wyłącznie rozwiązaniem umów cywilnoprawnych na dzień zakończenia zajęć dydaktyczno wychowawczych w Szkole i doprowadziło do zakończenia stosunku cywilnoprawnego pomiędzy stronami stanowiącego formę dofinansowania działalności Szkoły i nie może być oceniane jako tożsame z wnioskiem rodziców o skreślenie ucznia z listy uczniów w tej dacie. Przyjęta przez organ wykładnia stoi w sprzeczności z realizacją nieprzerwanego obowiązku szkolnego, o którym mowa w art. 35 ust. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz.U. z 2025 r. poz. 1043 ze zm. - w brzmieniu obowiązującym w latach 2023-2024; dalej także jako: "Pr.ośw."), a przesadza o tym fakt, że Szkoła wobec tych uczniów zrealizowała w całości cele i zadania o których mowa w art. 14 ust. 3 Pr.ośw., jak również wydatki i koszty, które zostały opłacone z pobranej dotacji zostały przeznaczone wyłącznie na zadania opisane w art. 35 ust. 1 u.f.z.o. i związane były z zakończeniem roku szkolnego 2022/2023 i 2023/2024; - art. 26 ust. 1 oraz art. 35 ust. 1 u.f.z.o. poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że dotacja oświatowa nie przysługuje na uczniów w miesiącach wakacyjnych, jako że Szkoła w tym okresie nie realizowała celów i zadań określonych w art. 35 ust. 1 u.f.z.o. ze względu na brak prowadzenia w tym okresie zajęć dydaktycznych podczas gdy, dotacja oświatowa należna jest za miesiące wakacyjne bez względu czy uczniowie w tym czasie uczęszczają do placówki oświatowej czy tez nie, albowiem ma ona charakter mieszany tj. podmiotowo-celowy - przysługuje na każdego ucznia i przeznaczona jest na dofinansowanie konkretnych zadań szkoły (kształcenie, wychowanie, opieka, w tym profilaktyka społeczna), które realizowane są w okresie całego roku szkolnego, który kończy się w dniu 31 sierpnia każdego roku; - art. 94 Pr.ośw. poprzez jego pominięcie i w konsekwencji błędną wykładnię art. 34 ust. 1 u.f.z.o., podczas gdy dotacja oświatowa ma charakter świadczenia rocznego wypłacanego w 12 miesięcznych ratach, który służy realizacji celów i zadań szkoły prowadzonych w okresie całego roku szkolnego tj. również w okresie letniej przerwy wakacyjnej; II. naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy tj.: - art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572; dalej także jako: "k.p.a.") poprzez niewyjaśnienie w sposób wyczerpujący stanu faktycznego oraz pominięcie istotnych okoliczności sprawy; - art. 107 § 3 k.p.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia decyzji w sposób pozorny i nienależyte odniesienie się do zarzutów odwołania oraz bezkrytyczne utrzymywanie w mocy decyzji organu I instancji bez samodzielnej oceny materiału dowodowego. W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje. Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143; dalej także jako: "p.p.s.a.") wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Przeprowadzona przez Sąd kontrola zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] grudnia 2025 r. utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta M. B. z dnia [...] września 2025 r. w przedmiocie określenia wysokości dotacji pobranej w nadmiernej wysokości w latach 2023-2024, oraz zobowiązania do jej zwrotu, pod kątem kryterium legalności, wykazała, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Należy także wskazać, że stosownie do art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie materialnoprawną podstawę działania organu stanowiły przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1530 ze zm. - w brzmieniu obowiązującym w latach 2023-2024; dalej także jako: "u.f.p.") oraz ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (Dz.U. z 2025 r. poz. 439 ze zm. - w brzmieniu obowiązującym w latach 2023-2024; dalej także jako: "u.f.z.o."). Zgodnie z art. 252 ust. 1 u.f.p. dotacje udzielone z budżetu jednostki samorządu terytorialnego: 1) wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem, 2) pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości - podlegają zwrotowi do budżetu wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, w ciągu 15 dni od dnia stwierdzenia okoliczności, o których mowa w pkt 1 lub pkt 2. Zgodnie z art. 252 ust. 3 u.f.p. powołanego przepisu przewiduje, że dotacjami pobranymi w nadmiernej wysokości są dotacje otrzymane z budżetu jednostki samorządu terytorialnego w wysokości wyższej niż określona w odrębnych przepisach, umowie lub wyższej niż niezbędna na dofinansowanie lub finansowanie dotowanego zadania. Stosownie do art. 252 ust. 5 u.f.p. zwrotowi do budżetu jednostki samorządu terytorialnego podlega ta część dotacji, która została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem, nienależnie udzielona lub pobrana w nadmiernej wysokości. Z kolei art. 252 ust. 6 u.f.p. reguluje kwestię odsetek w ten sposób, że odsetki od dotacji podlegających zwrotowi do budżetu jednostki samorządu terytorialnego nalicza się począwszy od dnia: 1) przekazania z budżetu jednostki samorządu terytorialnego dotacji wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem; 2) następującego po upływie terminów zwrotu określonych w ust. 1 i 2 w odniesieniu do dotacji pobranej nienależnie lub w nadmiernej wysokości. Należy przy tym zwrócić uwagę, że do odsetek mają również zastosowanie przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2023 r. poz. 2383 z późn. zm.; dalej także jako: "O.p."), tj. jej art. 53 w zw. z art. art. 60 pkt 1 i art. 67 ust. 1 u.f.p. Stosownie do art. 126 u.f.p. dotacje są to podlegające szczególnym zasadom rozliczania środki z budżetu państwa, budżetu jednostek samorządu terytorialnego oraz z państwowych funduszy celowych przeznaczone na podstawie niniejszej ustawy, odrębnych ustaw lub umów międzynarodowych, na finansowanie lub dofinansowanie realizacji zadań publicznych. Z kolei w odniesieniu do tzw. dotacji oświatowej cele i reguły jej dysponowania przez beneficjanta wyznacza art. 35 ust. 1-5 u.f.z.o. Stąd generalnie dotacje, o których mowa w art. 15-21, art. 25, art. 26, art. 28-31a i art. 32, są przeznaczone na dofinansowanie realizacji zadań placówek wychowania przedszkolnego, szkół lub placówek w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym kształcenia specjalnego i profilaktyki społecznej. Natomiast w art. 36 ust. 1-3 u.f.z.o. ustawodawca stanowi, że organ dotujący, o którym mowa w art. 15-21, art. 25, art. 26, art. 28-30 i art. 32, może kontrolować prawidłowość pobrania i wykorzystania dotacji udzielonych zgodnie z art. 15-21, art. 25, art. 26, art. 28-30 i art. 32 (art. 36 ust. 1 u.f.z.o.). Osoby upoważnione do przeprowadzenia kontroli mają prawo wstępu do przedszkoli, innych form wychowania przedszkolnego, szkół i placówek oraz wglądu do prowadzonej przez nie dokumentacji organizacyjnej, finansowej i dokumentacji przebiegu nauczania w związku z przekazaną dotacją, a w przypadku szkół, o których mowa w art. 26 ust. 2 - także do wglądu do list obecności, o których mowa w art. 26 ust. 3, oraz ich weryfikacji (art. 36 ust. 2 u.f.z.o.). Dalej w powołanym przepisie mowa jest o tym, że przedszkole, inna forma wychowania przedszkolnego, szkoła i placówka udostępnia dokumentację, o której mowa w ust. 2, oraz listy obecności, o których mowa w art. 26 ust. 3, w terminie 14 dni od dnia zwrócenia się przez osobę upoważnioną do przeprowadzenia kontroli o udostępnienie tej dokumentacji (art. 36 ust. 3 u.f.z.o.). W niniejszej sprawie Skarżąca prowadzi [...] Szkołę Podstawową nr [...] w B.. Zgodnie z art. 26 ust. 1 u.f.z.o. [...] szkoły, w których jest realizowany obowiązek szkolny lub obowiązek nauki, otrzymują na każdego ucznia dotację z budżetu jednostki samorządu terytorialnego będącej dla tych szkół organem rejestrującym, w wysokości równej przewidzianej kwocie potrzeb oświatowych na takiego ucznia dla jednostki samorządu terytorialnego. Warunki przekazania dotacji zostały określone w art. 33 u.f.z.o. Stąd dotacje, o których mowa w art. 15-21, art. 25, art. 26 i art. 28-32 u.f.z.o., są przekazywane pod warunkiem, że: 1) organ prowadzący przedszkole, inną formę wychowania przedszkolnego, szkołę oraz placówkę, o której mowa w art. 2 pkt 6-8 ustawy - Prawo oświatowe, przekaże organowi dotującemu informację o planowanej liczbie odpowiednio dzieci objętych wczesnym wspomaganiem rozwoju, uczniów, wychowanków, uczestników zajęć rewalidacyjno-wychowawczych lub słuchaczy kwalifikacyjnych kursów zawodowych, nie później niż do dnia 30 września roku bazowego - w przypadku dotacji, o których mowa w art. 15, art. 17, art. 19, art. 21, art. 26 ust. 1, 2, 5 i 8, art. 29, art. 30, art. 31 ust. 1 i 1a oraz art. 31a ust. 1; 2) przedszkole, inna forma wychowania przedszkolnego, szkoła oraz placówka, o której mowa w art. 2 pkt 6-8 ustawy - Prawo oświatowe, przekaże dane do systemu informacji oświatowej według stanu na dzień 30 września roku bazowego - w przypadku dotacji, o których mowa w art. 15-21, art. 25, art. 26, art. 28-31a i art. 32. W orzecznictwie przyjmuje się, że dotacja oświatowa jest dotacją roczną i z tego powodu nie stanowi świadczenia okresowego, lecz jednorazowe (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 22 maja 2014 r., sygn. akt IV CSK 531/13; z dnia 26 marca 2015 r., sygn. akt V CSK 376/14), choć "zaliczkowo" wypłacane w 12 częściach, w terminie do ostatniego dnia każdego miesiąca. Zaliczki nie mają charakteru samodzielnego świadczenia, lecz są częścią jednego większego świadczenia. Wysokość tego świadczenia określona jest bez odwoływania się do elementu czasu, zaś jego zaliczkowe wypłacanie w dwunastu częściach, jest tylko sposobem spełnia tego świadczenia, który ma służyć zapewnieniu bieżących środków na funkcjonowanie placówek (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 maja 2014 r., sygn. akt IV CSK 531/13). Co więcej "dotacje są przekazywane w przeliczeniu na faktyczną, a nie planowaną liczbę uczniów. Liczba uczniów (odpowiednio wychowanków, dzieci, słuchaczy kursów, uczestników zajęć), o której mowa w art. 33 ust. 1 pkt 1 u.f.z.o. służy jedynie zaplanowaniu wydatków budżetowych jednostek samorządu terytorialnego na udzielenie dotacji. Przepis ten stanowi novum w stosunku do ustawy o systemie oświaty. Zasadę, iż dotacja przysługuje na ucznia rzeczywistego, do tej pory wywodzono z orzecznictwa, które wskazywało na potrzebę uwzględnienia liczby uczniów uczęszczających do placówki oświatowej przy obliczaniu wysokości poszczególnych rat dotacji (wyrok WSA we Wrocławiu z 13.03.2018 r., III SA/Wr 1/18, LEX nr 2483444). Wysokość dotacji powinna odpowiadać faktycznej, rzeczywistej liczbie uczniów w chwili przekazywania dotacji. Dotacja nie będzie odpowiadać faktycznej liczbie uczniów, gdy będzie ona obejmować osoby, które wprawdzie są do szkoły (przedszkola) zapisane, lecz do niej nie uczęszczają (wyrok NSA z 14.03.2019 r., I GSK 869/18, LEX nr 2655372)" (zob. K. Tusiński [w:] Finansowanie zadań oświatowych. Komentarz, red. M. Pilich, Warszawa 2020, art. 34). Stosownie do art. 38 ust. 1 u.f.z.o. organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego, w drodze uchwały, ustala tryb udzielania i rozliczania dotacji, o których mowa w art. 15-21, art. 25, art. 26, art. 28-31a i art. 32, oraz tryb przeprowadzania kontroli prawidłowości ich pobrania i wykorzystania, w tym zakres danych, które powinny być zawarte we wniosku o udzielenie dotacji i w rozliczeniu jej wykorzystania, termin przekazania informacji o liczbie odpowiednio dzieci objętych wczesnym wspomaganiem rozwoju, uczniów, wychowanków, uczestników zajęć rewalidacyjno-wychowawczych lub słuchaczy kwalifikacyjnych kursów zawodowych, o których mowa w art. 34 ust. 2, oraz termin i sposób rozliczenia wykorzystania dotacji. Wskazać należy, że w orzecznictwie wielokrotnie wypowiedziano pogląd, że zobowiązanie podmiotu prowadzącego niepubliczną szkołę lub placówkę do złożenia informacji o miesięcznej liczbie uczniów według stanu na dany dzień miesiąca, wskazanie terminu jej złożenia nie narusza granic upoważnienia zawartego w ustawie, ani też samej ustawy. Wysokość dotacji (przekazywanej miesięcznie) uzależniona jest bowiem od rzeczywistej liczby uczniów niepublicznej szkoły lub placówki. Stąd też jednostka samorządu terytorialnego, aby mogła realizować zadania oświatowe, musi mieć wiedzę odnośnie do faktycznego stanu liczbowego uczniów. Źródłem tej wiedzy jest informacja od podmiotu prowadzącego niepubliczną szkołę lub placówkę (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 czerwca 2024 r., sygn. akt I GSK 1659/20; z dnia 8 lutego 2023 r., sygn. akt I GSK 1795/21; z dnia 30 stycznia 2020 r., sygn. akt I GSK 201/18; z dnia 1 września 2015 r., sygn. akt II GSK 1594/14). Jak już wyżej wskazano dotacja pobrana w nadmiernej wysokości to dotacja otrzymana z budżetu w wysokości wyższej niż określona w odrębnych przepisach, umowie lub wyższej niż niezbędna do dofinansowania lub sfinansowania dotowanego zadania. Należy przy tym nadmienić, że samo stwierdzenie okoliczności pobrania dotacji w nadmiernej wysokości, tożsame z obowiązkiem zwrotu dotacji, powstaje co do zasady w fazie rozliczania dotacji albo w wyniku czynności kontrolnych prowadzonych wobec beneficjenta (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 6 lipca 2017 r., sygn. akt III SA/Wr 79/17). W niniejszej sprawie do ustalenia pobrania dotacji nienależnej doszło na skutek najpierw przeprowadzenia czynności kontrolnych a potem w następstwie stosownego postepowania administracyjnego. Należy przy tym podkreślić, że ustalenie pobrania dotacji w nadmiernej wysokości miało związek z wykazaniem przez Skarżącą dzieci, które uczęszczały do [...] Szkoły Podstawowej nr [...] w B., jednak zakończyły edukację z końcem czerwca 2023 r. (S. K.) lub z końcem czerwca 2024 r. ([...]). W świetle obowiązujących przepisów prawa nie budzi wątpliwości, że dotacja jest udzielana na ucznia. Art. 26 u.f.z.o. wyraźnie posługuje się sformułowaniem "na każdego ucznia". Również art. 34 ust. 2 u.f.z.o. wyraźnie stanowi, że dotacje są przekazywane na każdego ucznia, będącego w danym miesiącu roku budżetowego uczniem. Istotne jest więc, że po pierwsze chodzi tu o osobę, która formalnie jest zapisana do szkoły, a po drugie, która faktycznie do niej uczęszcza w danym miesiącu. Co więcej dotacja ma zapewnić wykonywanie zadań oświatowych w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym kształcenia specjalnego i profilaktyki społecznej. Tak więc sama dotacja ma charakter celowy i nieodłącznie związana jest z wykonywaniem konkretnych zadań. Nie budzi wątpliwości, że w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej mogą być realizowane wyłącznie w stosunku do dzieci, które uczęszczają do placówki - stąd obowiązek składania comiesięcznych informacji o aktualnej liczbie uczniów uczęszczających do niepublicznej placówki. Trafnie więc w orzecznictwie przyjmuje się, że dotacja może być przeznaczona wyłącznie na dofinansowanie zadania w odniesieniu do dziecka będącego uczniem, przedszkolakiem albo wychowankiem. Przymiot taki nie przysługuje dziecku, które nie uczęszcza do szkoły, przedszkola albo ośrodka, gdy nieuczęszczanie to nie jest związane ze zdarzeniem losowym (np. choroba) czy z kalendarzem zajęć w placówce (np. ferie, wakacje), ale z decyzją podjętą przez rodziców o nieuczęszczaniu dziecka do placówki (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach: z dnia 14czerwca 2016 r., sygn. akt I SA/Gl 273/16; z dnia 6 września 2023 r., sygn. akt III SA/Gl 233/23; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 marca 2017 r., sygn. akt II GSK 4795/16). W niniejszej sprawie organy prawidłowo ustaliły liczbę dzieci, których umowy dotyczące kształcenia w [...] Szkole Podstawowej nr [...] w B. zostały zakończone z końcem czerwca 2023 r. albo z końcem czerwca 2024 r. W aktach administracyjnych zostały zgromadzone dokumenty potwierdzające rezygnację przez rodziców ww. dzieci z pobierania przez nie nauki w [...] Szkole Podstawowej nr [...] w B.. Wprawdzie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej także jako: "NSA") pojawił się pogląd, że okresowa nieobecność dziecka, spowodowana choćby przerwą wakacyjną czy chorobą, nie powoduje utraty statusu ucznia przez to dziecko, zatem przedszkole, które nie skreśliło przecież tego dziecka z listy uczniów, zachowuje prawo do dotacji także za okres takiej krótkotrwałej, przemijającej nieobecności – por. wyrok NSA z dnia 2 marca 2022 r., sygn. akt I GSK 1711/21 – tym niemniej NSA w tymże wyroku odwołał się do dwóch wyroków NSA. W pierwszym z 22 listopada 2016 r., sygn. II GSK 1182/15, NSA wyraźnie zwrócił uwagę, że dotacja może być przeznaczona wyłącznie na dofinansowanie zadania w odniesieniu do dziecka będącego uczniem/przedszkolakiem/wychowankiem. Przymiot taki zapewne nie przysługuje dziecku, które nie uczęszcza do szkoły/przedszkola/ośrodka. Wymaga przy tym podkreślenia, że nieuczęszczanie to nie jest związane czy to ze zdarzeniem losowym (np. choroba) czy z kalendarzem zajęć w placówce (np. ferie, wakacje), ale wynika z decyzji podjętej przez rodziców o nieuczęszczaniu dziecka do przedszkola. Z kolei drugie ze wskazanych orzeczeń - wyrok z 8 maja 2013 r., sygn. akt II GSK 299/12, odnosi się tylko do krótkotrwałej choroby, a nie wspomina o przerwie wakacyjnej. Należy podkreślić, że w kontrolowanej sprawie nastąpiła wyraźna deklaracja ze strony rodziców dzieci co do kwestii nieuczęszczania tych dzieci do [...] Szkoły Podstawowej nr [...] w B., a jednocześnie rezygnacje te były zgłaszane z wyprzedzeniem. Rozwiązanie umów pomiędzy Szkołą i rodzicami następowało z zachowaniem okresu wypowiedzenia. Wobec powyższego, jeżeli nastąpiła rezygnacja z usług edukacyjnych Szkoły przez rodziców dzieci, tak jak to nastąpiło w kontrolowanej sprawie, to dotacja oświatowa na te dzieci nie przysługuje, gdyż przyznanie jej naruszałoby zasadę celowości dotacji. Pobraniem dotacji oświatowej w nadmiernej wysokości będzie więc jej pobranie w wysokości wyższej niż niezbędna na dofinansowanie lub finansowanie dotowanego zadania w sytuacji, gdy uczeń szkoły jest w niej nieobecny co najmniej w okresie od pierwszego do ostatniego dnia danego miesiąca, a więc w miesiącu kalendarzowym. Taka sytuacja miała miejsce w kontrolowanej sprawie odnośnie do 1 ucznia w okresie lipiec - sierpień 2023 r. oraz odnośnie do 93 uczniów w okresie lipiec - sierpień 2024 r. Reasumując, mając na uwadze fakt, że Skarżąca zgłaszała do dotacji dzieci, które faktycznie nie uczęszczały do [...] Szkoły Podstawowej nr [...] w B. (bowiem rodzice podjęli decyzję o rezygnacji z tej placówki) i ją otrzymała, to - jak słusznie uznały organy - doszło do pobrania dotacji w nadmiernej wysokości, gdyż została ona pobrana w wysokości wyższej niż niezbędna na finansowanie dotowanego zadania. Sąd nie podzielił zarzutów Skarżącej dotyczących wadliwości przeprowadzonego postępowania administracyjnego w sprawie. W odniesieniu do podnoszonego naruszenia przepisów prawa proceduralnego, a mianowicie art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. wskazać należy, że organy bardzo dokładnie zebrały cały materiał dowodowy - w aktach administracyjnych znajdują się m.in. oświadczenia rodziców dotyczące rozwiązania umów dotyczących edukacji w [...] Szkole Podstawowej nr [...] w B.. Następnie organy dokonały swobodnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego. Zebrany materiał dowodowy prawidłowo oceniony przez organy umożliwił precyzyjne ustalenie, że Skarżąca pobrała oświatową w nadmiernej wysokości. Sąd nie dopatrzył się jakichkolwiek wadliwości w zakresie postępowania przeprowadzonego przez organy. W ocenie Sądu organ odwoławczy ponownie rozpoznał i rozstrzygnął sprawę będącą przedmiotem orzekania przez organ I instancji, a to ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie doprowadziło go do identycznych wniosków wyrażonych przez organ I instancji. Zdaniem Sądu uzasadnienie decyzji organu II instancji jest prawidłowe i nie narusza art. 107 § 3 k.p.a. Kolegium odniosło się w sposób wystarczający do ustaleń organu I instancji przywołując główne tezy zawarte w decyzji Prezydenta M. B.. SKO w sposób pełny odniosło się zdaniem Sądu do zarzutów odwołania. W tym stanie rzeczy Sąd stwierdził, że zarzuty skargi okazały się niezasadne. Równocześnie dokonując kontroli decyzji SKO z urzędu Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. W związku z powyższym Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę. Orzeczenia, których sygnatury przywołano w uzasadnieniu dostępne są na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: [...] J. Ziołek H. Adamczewska-Wasilewicz U. Wiśniewska

Informacje o sprawie

Data wpływu
29 stycznia 2026
Symbol z opisem
6531 Dotacje oraz subwencje z budżetu państwa, w tym dla jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne
Oświata
Skarżony organ
Inne
Sędziowie
Halina Adamczewska-Wasilewicz /przewodniczący/ Joanna Ziołek /sprawozdawca/ Urszula Wiśniewska

Powołane przepisy

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny