I OZ 859/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 14 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J.G. na postanowienie zawarte w punkcie 3. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 czerwca 2014 r., sygn. akt II SAB/Wa 739/13 zasądzające od Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Warszawie na rzecz J.G. kwotę 130 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania w sprawie ze skargi J. G. na bezczynność Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Warszawie w przedmiocie rozpatrzenia odwołania od orzeczenia komisji lekarskiej postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 23 czerwca 2014 r., sygn. akt II SAB/Wa 739/13 w sprawie ze skargi J. G.na bezczynność Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Warszawie w przedmiocie rozpatrzenia odwołania od orzeczenia komisji lekarskiej: 1. stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 2. w pozostałym zakresie umorzył postępowanie, 3. zasądził od Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Warszawie na rzecz skarżącego J. G. kwotę 130 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Od postanowienia zawartego w punkcie trzecim tego wyroku skarżący złożył zażalenie. Wskazał, że sąd uwzględnił tylko jeden z kosztów celowych, tj. zwrot kosztów przejazdu w wysokości 130 zł, pominął zaś 110 zł należną tytułem utraconych zarobków, co skarżący zgłosił na rozprawie. Koszty dzielimy na koszty sądowe i celowe strony działającej osobiście Kosztów sadowych w sprawie tejże brak, natomiast kosztami celowymi są m.in. koszty podróży i utraconych zarobków. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, choć zaskarżone postanowienie, a zwłaszcza jego uzasadnienie, nie jest wolne od wad. Zgodnie z art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Zgodnie natomiast z art. 201 § 1 p.p.s.a. zwrot kosztów przysługuje skarżącemu od organu także w razie umorzenia postępowania z przyczyny określonej w art. 54 § 3, tzn. uwzględnienie skargi przez organ do dnia rozpoczęcia rozprawy. Wskazać należy, że pomimo nie sprecyzowania w art. 201 p.p.s.a. charakteru kosztów stanowiących przedmiot zwrotu względy natury systemowej oraz celowościowej przemawiają za przyjęciem, że przepis ten, tak jak art. 200 p.p.s.a., dotyczy kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, a nie tylko kosztów sądowych (por. M. Wierzbowski, Komentarz do art. 201 p.p.s.a. [w:] R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wyd. 2, Warszawa 2013, Legalis). Do takich niezbędnych kosztów w przypadku osobistego występowania w sprawie przez stronę należą koszty sądowe oraz koszt przejazdów oraz zwrot równowartości zarobku bądź dochodu strony w związku ze stawiennictwem (art. 205 § 1 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 205 § 3 p.p.s.a. przysługujące stronie należności z tytułu kosztów przejazdów oraz utraconego zarobku lub dochodu ustala się i wypłaca według zasad określonych w przepisach działu 2 tytułu III ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (tj. z dnia 27 maja 2014 r. (Dz.U. z 2014 r. poz. 1025). Zgodnie z art. 85 ust. 1 ww. ustawy świadkowi przysługuje zwrot kosztów podróży - z miejsca jego zamieszkania do miejsca wykonywania czynności sądowej na wezwanie sądu - w wysokości rzeczywiście poniesionych, racjonalnych i celowych kosztów przejazdu własnym samochodem lub innym odpowiednim środkiem transportu. Zgodnie natomiast z art. 91 ww. ustawy w wypadku gdy obowiązujące przepisy przewidują przyznanie stronie należności w związku z jej udziałem w postępowaniu sądowym, należności te przyznaje się stronie w wysokości przewidzianej dla świadków. Stosownie natomiast do art. 85 ust. 4 ww. ustawy wysokość kosztów, o których mowa w ust. 1 (zwrot kosztów podróży) i 3, świadek powinien należycie wykazać. W rozpatrywanej sprawie ma miejsce sytuacja uregulowana w art. 201 p.p.s.a. Skarżący zwolniony jest z mocy prawa (art. 239 pkt 1c) p.p.s.a.) od uiszczania kosztów sądowych w sprawie, a więc nie może być też mowy o zasądzeniu ich zwrotu, gdyż nie zostały one poniesione. Na rozprawie skarżący przedstawił bilet kolejowy na przejazd z miejsca zamieszkania do siedziby sądu oraz kserokopię biletu powrotnego z siedziby sądu do miejsca zamieszkania (oba opiewające na 65 zł). Tym samym należycie wykazał, że poniósł koszty podróży w związku z uczestnictwem w rozprawie oraz udokumentował ich wysokość. Dlatego też, sąd trafnie zasądził na jego rzecz zwrot kwoty 130 zł. Sąd co prawda wskazał, że podstawą orzeczenia co do kosztów postępowania jest art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a., lecz norma ta nie mogła mieć w sprawie zastosowania z dwóch powodów. Po pierwsze nie jest ona pełna co do określenia sytuacji, w której skarżącemu należy się zwrot kosztów postępowania – mowa o niej w art. 201 p.p.s.a. W sytuacji zwrotu kosztów przejazdu stosuje się również odpowiednio ustawę o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, która nie jest w uzasadnieniu uwidoczniona. Po drugie natomiast art. 205 § 2 p.p.s.a. nie mógł mieć zastosowania, gdyż strona nie była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, nastąpiła zatem najprawdopodobniej omyłka pisarska, gdyż sądowi mogło chodzić o art. 205 § 1 p.p.s.a. Te wady rozstrzygnięcia nie przekreślają natomiast jego ostatecznego kształtu i pozwalają na utrzymanie orzeczenia w mocy. Wskazać bowiem trzeba, że zgodnie z art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddala zażalenie, jeżeli nie ma usprawiedliwionych podstaw albo jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. Zgodnie bowiem z art. 86 ww. ustawy: 1. świadkowi przysługuje zwrot zarobku lub dochodu utraconego z powodu stawiennictwa na wezwanie sądu; 2. wynagrodzenie za utracony zarobek lub dochód za każdy dzień udziału w czynnościach sądowych przyznaje się świadkowi w wysokości jego przeciętnego dziennego zarobku lub dochodu. W przypadku świadka pozostającego w stosunku pracy przeciętny dzienny utracony zarobek oblicza się według zasad obowiązujących przy ustalaniu należnego pracownikowi ekwiwalentu pieniężnego za urlop; 3. górną granicę należności, o których mowa w ust. 2, stanowi równowartość 4,6% kwoty bazowej dla osób zajmujących kierownicze stanowiska państwowe, której wysokość, ustaloną według odrębnych zasad, określa ustawa budżetowa. W przypadku gdy ogłoszenie ustawy budżetowej nastąpi po dniu 1 stycznia roku, którego dotyczy ustawa budżetowa, podstawę obliczenia należności za okres od 1 stycznia do dnia ogłoszenia ustawy budżetowej stanowi kwota bazowa w wysokości obowiązującej w grudniu roku poprzedniego. 4. utratę zarobku lub dochodu, o których mowa w ust. 1, oraz ich wysokość świadek powinien należycie wykazać. W tym przypadku również zastosowanie znajduje art. 91 ww. ustawy, który pozwala na stosowanie tej regulacji także do skarżącego. W rozpatrywanej sprawie sąd słusznie nie znalazł podstaw do zastosowania ww. regulacji. Skarżący nie przedstawił bowiem żadnego dokumentu, który potwierdzałby fakt jego zatrudnienia, utraty zarobków w dniu rozprawy w związku z uczestnictwem w niej, ani wysokości tych zarobków. Skarżący przedstawił jedynie pismo, w którym wylicza, że poniesione przez niego koszty to koszt biletów (130 zł) oraz koszt utraconego dochodu (110 zł), jednak nie popiera tego żadnym dokumentem świadczącym o rzeczywistej utracie dochodu w związku z czynnościami sądowymi. Poniesienie tych kosztów nie zostało zatem należycie wykazane i nie mógł zostać zasadzony ich zwrot. Prawidłowo zatem sad przyznał skarżącemu zwrot kosztów obejmujących tylko przejazd w wysokości 130 zł. Warto również zwrócić uwagę na to, że sąd wadliwie sporządził uzasadnienie do postanowienia zawartego w zaskarżonym punkcie ww. wyroku. Trudno bowiem uznać za prawidłowe zdawkowe przywołanie przepisów prawa mogących mieć w sprawie znaczenie, bez chociażby krótkiego ich omówienia. Nie chodzi przy tym o ich parafrazę, lecz wypowiedź świadczącą o tym, że w danej kwestii faktycznie prawo zastosowano, a zwłaszcza dokonano subsumpcji. Jest to szczególnie istotne zwłaszcza wtedy, gdy dochodzi do kontroli danego orzeczenia, co ujawniło się w rozpatrywanej sprawie. Sąd bowiem – i tak już ograniczając się tylko do wskazania jednostek redakcyjnych aktu prawnego – przytoczył podstawę prawną rozstrzygnięcia wadliwie. NSA nie posiada zatem materiału do tego, aby móc odtworzyć rozumowanie sądu i zweryfikować czy jest ono trafne. Co jeszcze bardziej istotne, NSA nie jest w takiej sytuacji jednoznacznie stwierdzić, czy doszło do omyłki pisarskiej czy też sąd błędnie zastosował prawo, a w konsekwencji jaka była intencja sądu wydającego określone rozstrzygnięcie. Pragmatyzm sądów przejawiający się w szablonowym uzasadnianiu postanowień o mniejszym ciężarze gatunkowym działa w takich sytuacjach w sposób przeciwny do zamierzonego, gdyż choć w zamyśle miał przyspieszyć procedowanie, w istocie je wydłuża i czyni mniej efektywnym (szczególnie wtedy, gdy wskutek wad uzasadnienia niemożność przeprowadzenia kontroli skutkuje uchyleniem rozstrzygnięcia), co może ograniczać stronie przyznane jej prawo do sądu. Dlatego też, uzasadnienie orzeczenia zawierające samo wskazanie jednostek redakcyjnych aktu prawnego, bez wskazania w jaki sposób znajdują one w sprawie zastosowanie, jest nieprawidłowe, zwłaszcza wówczas, gdy orzeczenie to może polegać kontroli sądowej. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.