I OZ 800/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wiesław Morys po rozpoznaniu w dniu 23 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 30 lipca 2014 r., sygn. akt III SA/Kr 546/14 przyznające A. K. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata i odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia [...] grudnia 2013 r. Nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 30 lipca 2014 r., sygn. akt III SA/Kr 546/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (pkt 1), oraz przyznał A. K. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata (pkt 2). W jego uzasadnieniu wskazał, że A. K. w dniu 7 kwietnia 2014 r. (data wpływu) złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego z urzędu. Postanowieniem z dnia 20 czerwca 2014r., referendarz sądowy oddalił wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowił dla niego adwokata. Od wskazanego wyżej postanowienia A. K. wniósł sprzeciw w przewidzianym prawem terminie, zarzucając mu błędne i niepełne ustalenie stanu faktycznego. Z treści złożonego na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną. Na majątek skarżącego składa się dom o powierzchni ok. 120 m2, działka o powierzchni 12 arów, na której ten dom stoi, oraz samochód VW Golf z 2005 r. Skarżący nie posiada zasobów pieniężnych. Miesięczne dochody swojego gospodarstwa domowego skarżący oszacował na ok. 2520 zł wyjaśniając, że wchodzą w nie jego renta w wysokości ok. 920 zł netto oraz wynagrodzenia małżonki za pracę w wysokości ok. 1600 zł netto. Uzasadniając swoje starania skarżący wskazał, że nie zna się na prawie, ma wykształcenie zawodowe i nie stać go na adwokata ani na pokrycie kosztów sądowych, jest schorowany i na leki przeznacza ok. 400 zł miesięcznie. Ponadto jego żona pomaga córce, która jest na urlopie macierzyńskim i ma dwoje dzieci. Wezwany do uzupełnienia braków złożonego wniosku skarżący wyjaśnił, że miesięczne obciążenia związane z opłatami za dom kształtują się w graniach ok. 650-900 zł w tym: śmieci, gaz, podatek, opał (ponad 2000 zł rocznie), telefon, ubezpieczenie i przegląd auta. Oprócz tego zażywa leki, których koszt wynosi miesięcznie ok. 200 zł. Do wyjaśnień skarżący dołączył paragon za paliwo na 99 zł, paragon za węgiel na 2408,70 zł, kopię informacji o wysokości opłat za śmieci 90 zł/kwartał, kopie blankietów opłat za prąd po 213,18 zł, kopie faktur za gaz na kwoty 156,27 zł, 93,58 zł, 95,77 zł, faktury za leki na kwoty 72,52 zł, 47,97 zł, 55,67 zł oraz kopię ubezpieczenia samochodu na 265 zł. Ponadto skarżący wyjaśnił, iż z kwoty ok. 1400 zł, która mu pozostaje, wydaje ok. 1000 zł na żywność, a pozostałe 400 zł przeznacza na środki czystości, leki na pospolite choroby (np. grypę), dentystę i sporadyczne wizyty prywatne u specjalisty, ubrania, obuwia, paliwo, naprawy samochodu i domu, zakupy ręczników, pościeli, wyposażenia domu (np. sprzęt agd, naczynia), kominiarza i inne wydatki, których nie potrafi udokumentować. Skarżący stwierdził, że nie jest w stanie nic zaoszczędzić, gdyż co miesiąc wydaje wszystkie środki pieniężne jakimi dysponuje. Sąd I instancji analizując warunki majątkowe wnioskodawcy uznał, iż nie znajduje się on w tak wyjątkowo trudnej sytuacji, że pomimo największych wysiłków poczynionych w celu zgromadzenia odpowiednich środków nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Sąd wyjaśnił, iż prawo pomocy w zakresie całkowitym przeznaczone jest dla osób ubogich, którym brak środków finansowych bądź też minimalna ich ilość uniemożliwia dostęp do sądu. Natomiast skarżący wraz z małżonką dysponują stałym miesięcznym dochodem w wysokości 2520 zł netto, na który składa się renta skarżącego w wysokości 920 zł netto oraz wynagrodzenie jego żony w wysokości 1600 zł netto. Do tego skarżący posiada dom o powierzchni 120 m2 oraz działkę, na której ten dom stoi o powierzchni 12 arów. Nie można zatem uznać, że skarżący jest osobą ubogą i że nie jest w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów sądowych. Pomimo bowiem tego, że część dochodów rodziny skarżącego przeznaczana jest na zakup leków, a także na utrzymanie mieszkania oraz na zaspokajanie bieżących wydatków związanych z zakupem żywności, środków czystości itp., to jednak należy przyjąć, że pozostała część dochodu w rodzinie skarżącego pozwala na opłacenie kosztów sądowych w całości. Zdaniem Sądu I instancji zasoby finansowe skarżącego nie są jednakże wystarczające, by mógł on opłacić wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika. Dlatego też Sąd ustanowił dla skarżącego adwokata z urzędu, natomiast odmówił zwolnienia od kosztów sądowych. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący wniósł o jego zmianę w punkcie 1, poprzez zwolnienie z kosztów sądowych w całości, podnosząc, iż nie jest w stanie poczynić żadnych oszczędności, ponieważ cały dochód przeznaczany jest potrzeby życia codziennego. Tak więc nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez poważnego uszczerbku dla utrzymania swojego i swojej rodziny. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej: P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Prawo pomocy w zakresie całkowitym w myśl art. 245 § 2 P.p.s.a. obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Z konstrukcji powołanego powyżej przepisu art. 246 § 1 P.p.s.a. wynika, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji, oceniając sytuację majątkową A. K. uznał, że pomimo iż nie uzasadnia ona przyznania mu prawa pomocy w zakresie całkowitym, to jednak zostały spełnione przesłanki z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., motywujące przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata z urzędu. Naczelny Sąd Administracyjny podziela wskazane wyżej stanowisko Sądu I instancji. Skarżący nie wskazał bowiem takich okoliczności faktycznych, które pozwalałyby na podważenie ustaleń przyjętych w zaskarżonym postanowieniu, a które skutkowałyby stwierdzeniem, iż zaistniały podstawy do przyznania prawa pomocy w większym zakresie niż określony w skarżonym postanowieniu. Uzyskiwany przez skarżącego i jego żonę łączny dochód w wysokości 2520 zł (z tytułu renty skarżącego i wynagrodzenia za pracę jego żony), przy uwzględnieniu ponoszonych wydatków, uzasadnia przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu, nie pozwala jednakże stwierdzić, że skarżący nie jest w stanie wygospodarować środków finansowych na pokrycie kosztów swojego udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Tym samym nie zaistniały warunki dla odmiennej, niż uczynił to Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, oceny sytuacji materialnej skarżącego. Ponadto należy stwierdzić, iż na obecnym etapie postępowania koszty sądowe wynoszą 200 zł z tytułu wpisu od skargi, co przy uwzględnieniu posiadanych przez skarżącego środków finansowych nie jest wydatkiem, którego skarżący nie jest w stanie ponieść bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wniesione zażalenie na mocy art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. jako pozbawione uzasadnionych podstaw.