I OZ 740/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Dybowski po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A.L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 września 2025 r. sygn. akt I SA/Wa 850/25 w sprawie ze skargi: A.L., M.L.-Ż., J.L., P.L. i S.L. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 marca 2025 r. nr DNI.rn.625.84.2022 w przedmiocie reformy rolnej postanawia 1. uchylić zaskarżone postanowienie; 2. przywrócić A.L., M.L.-Ż., J.L., P.L. i S.L. termin do uiszczenia wpisu sądowego od skargi; 3. zwrócić A.L. ze środków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie kwotę 100 (sto) zł tytułem wpisu od zażalenia

Postanowieniem z dnia 4 września 2025 r. I SA/Wa 850/25 (dalej postanowienie z 4 września 2025 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi: A.L., M.L.-Ż., J.L., P.L. i S.L. (dalej skarżący) na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 20 marca 2025 r. nr DNI.rn.625.84.2022 w przedmiocie reformy rolnej. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał skarżący nie przedstawili faktów, które uprawdopodobniłyby okoliczności wskazujące na brak ich winy. Powołane we wniosku okoliczności - że w wezwaniu do uzupełnienia braków formalnych i fiskalnych skargi z 5 czerwca 2025 r. nie było żadnej wzmianki o obowiązku dokonania opłaty tytułem wpisu sądowego nie były uzasadnione. Ze znajdującego się w aktach sprawy zwrotnego potwierdzenia odbioru bezspornie wynika, że wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi (odpisy skargi, PESEL) i do uiszczenia wpisu sądowego od skargi A.L., jako skarżący i pełnomocnik pozostałych skarżących, odebrał osobiście 12 czerwca 2025 r. Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru podpisanego osobiście przez A.L., w przesyłce skierowanej do skarżących było - m.in. - wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi i zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi. W takiej sytuacji powoływanie się przez skarżących na fakt, że w wezwaniu do uzupełnienia braków formalnych i fiskalnych skargi z 5 czerwca 2025 r. nie było żadnej wzmianki o obowiązku dokonania opłaty tytułem wpisu sądowego jest bezskuteczne jako okoliczność usprawiedliwiająca brak winy i nie uprawdopodabnia braku winy skarżących w uchybieniu terminu. W konsekwencji, Sąd I instancji uznał, że przedstawione przez skarżących usprawiedliwienie nieuiszczenia wpisu sądowego od skargi w terminie nie zasługiwało na uwzględnienie. Skarżący wraz ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi nie dopełnili czynności, której nie dokonali w terminie, tj. nie uiścili wpisu sądowego od skargi. Dlatego nie można było uznać, by okoliczności przedstawione we wniosku stanowiły podstawę do przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi (k. 1, 2-8, 12, 13-13v, 16-17, 18-18v, 19, 23-24, 33, 36-38 akt sądowych). Zażalenie na postanowienie z 4 września 2025 r. złożyli skarżący, reprezentowani przez A.L., wnosząc o uchylenie postanowienia i wyrażenie zgody na przywrócenie terminu celem usunięcia braków formalnych. W uzasadnieniu A.L. potwierdził, że w aktach jest zwrotne potwierdzenie odbioru osobiście przez niego podpisane. Podważył twierdzenie, że w ramach przesyłki z Sądu - prócz wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi dotyczących wskazania numerów PESEL [i nadesłania 3 odpisów skargi] - otrzymał był wezwanie do uzupełnienia braku fiskalnego skargi przez uiszczenie 200 zł tytułem wpisu od skargi. Nie widzi powodu, dla którego miałby zaniechać przelania na konto Sądu wskazanej kwoty. Podniósł, że nie ponosi winy za zaistniałe uchybienie. Wskazał na swój "wiek starszy" i pogarszający się stan zdrowia (m.in. szereg doznań fizycznych, zawał, stany przedudarowe, dolegliwości umysłowe, w tym początki choroby Alzheimera), nie przedstawiając w tym zakresie dokumentacji medycznej. Zaskarżone postanowienie wywiera negatywne skutki dla skarżących. Wraz z zażaleniem pełnomocnik skarżących uiścił 100 zł tytułem wpisu od zażalenia i 200 zł tytułem wpisu od skargi (k. 44-48 akt sądowych). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 86 § 1 i art. 87 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej ppsa), sąd na wniosek strony postanowi o przywróceniu terminu, jeżeli strona bez swojej winy nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym. We wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (czemu skarżący sprostali). Brak winy w uchybieniu terminu winien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012, s. 270, uw. 5; M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod redakcją R. Hausera, M. Wierzbowskiego, C.H.Beck 2023, s. 625, nb 4; postanowienie NSA z 12.6.2008 r., II OZ 580/08, cbosa). W niniejszej sprawie brak jest podstaw do uznania, że skarżący A.L., będący pełnomocnikiem pozostałych skarżących, w ramach korespondencji z Sądu nie otrzymał wraz z wezwaniem do usunięcia braków formalnych wezwania do usunięcia braku fiskalnego skargi. Taki stan rzeczy wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, które własnoręcznie podpisał skarżący. W treści potwierdzenia wymieniono dokumenty składające się na przesyłkę: "wezwanie do usunięcia braków skargi (PESEL, odpisy skargi) + pouczenie art. 46,47, 70 par. 1 i 2, 210 par. 1 ppsa + zarz. o wezw . do uiszczenia wpisu" (k. 18v). Jeżeli przesyłka nie zawierała któregoś z pism wymienionych na zwrotnym potwierdzeniu odbioru, adresat nie powinien był podpisywać potwierdzenia, zwracając na ten brak uwagę urzędnikowi pocztowemu albo podpisać wraz z uwagą o niekompletnej przesyłce. Podpisując zwrotne potwierdzenie odbioru bez odpowiedniej wzmianki i odbierając przesyłkę, skarżący przyjął na siebie odpowiedzialność za zawartość przesyłki. Zwrotne potwierdzenie odbioru, jako dokument urzędowy, korzysta z domniemania, że przesyłka zawiera wymienione w nim dokumenty, zaś podpisane przez adresata zwrotne potwierdzenie odbioru świadczy nadto o prawidłowości doręczenia wszystkich wymienionych w nim dokumentów. Innymi słowy, adresat przyznaje w ten sposób, że doręczono mu wskazane pisma, w tym wezwania. Z formalnego punktu widzenia skarżący wykazał się niedbalstwem świadczącym o winie w uchybieniu terminu do opłacenia skargi, co trafnie zdiagnozował Sąd I instancji. Niemniej, Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że zasadne było uwzględnienie wniosku z 6 sierpnia 2025 r. (k. 33-34) i przywrócenie skarżącym terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Za takim rozstrzygnięciem przemawiały względy osobiste wnoszącego zażalenie. Jest on w podeszłym wieku (77 lat) i jest schorowany. W zażaleniu zwrócił uwagę na pogarszający się stan jego zdrowia (m.in. szereg doznań fizycznych, zawał, stany przedudarowe, dolegliwości umysłowe, w tym początki choroby Alzheimera). Naczelny Sąd Administracyjny dał wiarę wyjaśnieniom skarżącego, mimo że nie przedstawił on odpowiedniej dokumentacji medycznej. Zaznaczyć trzeba, że - co do zasady - jeżeli strona powołuje okoliczności związane z jej stanem zdrowia, winna przedstawić odpowiednie dokumenty medyczne na poparcie własnych twierdzeń. Negatywne skutki procesowe, które wiążą się z odmową przywrócenia terminu, jak i fakt, że wraz z zażaleniem skarżący uiścił wpis sądowy od skargi (k. 48, 53), sanując tym samym sytuację prawną skarżących, stanowiły dostateczną podstawę dla uwzględnienia zażalenia i wniosku o przywrócenie terminu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, niedochowanie terminu do opłacenia skargi z powodu stanu zdrowia skarżącego, jego podeszłego wieku i uiszczenia wpisu na etapie postępowania zażaleniowego ekskulpują skarżącego w zakresie stwierdzonego uchybienia. Skarżący mogą rozważyć, czy nie ustanowić pełnomocnika z wyboru (może być jeden dla wszystkich) lub czy nie wystąpić do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o ustanowienie dlań pełnomocnika z urzędu z uwagi na skomplikowany charakter sprawy, jak i ze względu na stan zdrowia dotychczasowego pełnomocnika, niebędącego profesjonalistą. Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 1 i 2 oraz art. 86 § 1 ppsa, uchylił zaskarżone postanowienie i przywrócił skarżącym termin do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. O zwrocie A.L. kwoty 100 zł tytułem wpisu od zażalenia orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 2 ppsa (Dz.U. z 2025 r. poz. 1427).