I OZ 739/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Banasiewicz po rozpoznaniu w dniu 17 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Z. R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 30 czerwca 2014 r., sygn. akt IV SO/Gl 44/13 odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata w sprawie z wniosku Z. R. o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu od orzekania w sprawie o sygn. akt IV SA/Wr 254/13 postanawia: oddalić zażalenie.

W dniu 7 kwietnia 2014 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wpłynął wniosek o przyznanie prawa pomocy w którym Z. R. zażądał zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Wojewódzki Sad Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 30 czerwca 2014 r., sygn. akt IV SO/Gl 44/13, na podstawie 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., odmówił przyznania prawa pomocy wskazując, że Z. R. korzysta w niniejszej sprawie ze zwolnienia od kosztów sądowych z mocy prawa co wynika z art. 239 pkt 1 lit. a p.p.s.a., zatem jego wniosek podlega rozpoznaniu jedynie w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata. Sąd wskazał, że chociaż Z. R. w swoim wniosku powołał się na trudną sytuację materialną, która mogłyby uzasadniać przyznanie mu prawa pomocy, to jednak pomimo stosownego wezwania nie uzupełnił swoich oświadczeń w sposób umożliwiający pełną i precyzyjną ocenę tej sytuacji. Nie udzielił bowiem odpowiedzi na zawarte w zarządzeniu referendarza z dnia 17 kwietnia 2014 r. wezwanie. Nie podał danych dotyczących wysokości obciążających go kosztów utrzymania, a równocześnie nie wyjaśnił, skąd czerpie środki na pokrycie tych należności. Jednocześnie nie przedstawił jakichkolwiek dokumentów, które mogłyby potwierdzać, że jego zobowiązania przekraczają ponoszone wydatki i jest on zadłużony. W konsekwencji Sąd uznał, że takie zaniechanie strony uniemożliwia pełną ocenę jego sytuacji majątkowej w aspekcie spełnienia przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy. Na to postanowienie Z. R. złożył kolejny formularz PPF zatytułowany "zażalenie + wniosek o przywrócenie terminu". Skarżący wniósł o przywrócenie terminu, aby umożliwić sobie wniesienie skargi do NSA o stwierdzenie niezgodności z prawem zarządzenia Sądu o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziów . Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie na postanowienie z dnia 30 czerwca 2014 r. nie zasługiwało na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Brzmienie wskazanych wyżej przepisów oznacza, że instytucja zwolnienia od kosztów sądowych ma charakter wyjątkowy, stosowana jest jedynie w przypadkach, gdy skarżący znajduje się w trudnej sytuacji materialnej i stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację nie mogą uiścić kosztów sądowych, bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania, przy czym ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Prawo pomocy będące instytucją stanowiącą wyjątek od wskazanej w art. 199 p.p.s.a. zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania, którego udzielenie jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa może mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. To strona, składając wniosek o przyznanie prawa pomocy zobowiązana jest przedstawić wszelkie okoliczności dowodzące, iż mimo podjęcia wszelkich starań, nie jest w stanie, ze względu na swoją sytuację majątkową i rodzinną, ponieść jakichkolwiek, czy też pełnych kosztów postępowania. Zgodzić się należy z Sądem pierwszej instancji, iż w niniejszej sprawie we wniosku o przyznanie prawa pomocy nie zostało wykazane, aby zostały spełnione przesłanki do jego przyznania. Natomiast wezwany do złożenia dodatkowego oświadczenia dotyczącego sytuacji materialnej Z. R. nie udzielił odpowiedzi na wezwanie Sądu. Dodatkowych okoliczności przedstawiających swoją sytuację majątkową skarżący nie wykazał również w niniejszym zażaleniu. Wobec tego uznać należy, że zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów obowiązującego prawa. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.