I OZ 699/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk po rozpoznaniu w dniu 25 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 17 maja 2018 r. sygn. akt III SA/Gd 382/17 odmawiające uzupełnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 14 czerwca 2017 r. sygn. akt III SA/Gd 382/17 w sprawie ze skargi A. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności zażalenia w sprawie podjęcia zawieszonego postępowania dotyczącego ustalenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego postanawia: 1. sprostować z urzędu oczywistą omyłkę zawartą w komparycji zaskarżonego postanowienia w ten sposób, że w miejsce słów: "na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G." wpisać słowa: "na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G."; 2. oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 17 maja 2018 r. sygn. akt III SA/Gd 382/17 na podstawie art. 157 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017, poz. 1369 ze zm., dalej: p.p.s.a.) odmówił A. M. uzupełnienia wyroku z dnia 14 czerwca 2017 r. oddalającego jego skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności zażalenia w sprawie podjęcia zawieszonego postępowania dotyczącego ustalenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu wskazano, że skarżący zażądał uzupełnienia zapadłego w sprawie wyroku w zakresie podjęcia przez Sąd orzeczenia w przedmiocie: wynagrodzenia szkody za niezgodne z prawem działanie Sądu, przyznania od organu na jego rzecz należnych kosztów postępowania zażaleniowego poniesionych w wyniku wydania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowienia z dnia 10 lutego 2017 r. odrzucającego jego skargę (które to postanowienie zostało następnie uchylone przez NSA) oraz orzeczenia, czy skarga została oddalona w całości lub w części. W ocenie Sądu I instancji w sprawie nie zachodzi sytuacja, o jakiej mowa w art. 157 § 1 p.p.s.a., która obligowałaby Sąd do uzupełnienia wyroku oddalającego skargę na podstawie art. 151 tej ustawy. Odnosząc się do pierwszego z żądań skarżącego, Sąd wskazał, że orzekanie o odszkodowaniu za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie (zaniechanie) władzy publicznej pozostaje poza zakresem kognicji sądów administracyjnych, a co za tym idzie, żądanie uzupełnienia w tym zakresie wyroku nie znajduje podstawy prawnej. Ustosunkowując się do żądania uzupełnienia wyroku w zakresie przyznania skarżącemu należnych kosztów postępowania zażaleniowego poniesionych w wyniku wydania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowienia z dnia 10 lutego 2017 r., Sąd stwierdził, że zapadły w sprawie wyroku nie był wyrokiem uwzględniającym, lecz oddalającym skargę, co - w świetle art. 209 p.p.s.a. - nie pozwala na przyznanie skarżącemu kosztów postępowania, w tym kosztów postępowania zażaleniowego. Sąd I instancji stwierdził ponadto, że wyrokiem z dnia 14 czerwca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił w całości skargę A. M. Stanął na stanowisku, że sformułowanie zawarte w art. 151 p.p.s.a. nie oznacza bezwzględnego nakazu zamieszczania przez sąd w sentencji wyroku czy postanowienia słów "w całości" czy "w części", zaś w każdym przypadku, w którym sąd administracyjny oddala skargę, nie precyzując zakresu jej oddalenia, należy uznać, że skarga jest oddalona w całości. Zażalenie na to postanowienie złożył A. M., wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Podniósł, że zaskarżone postanowienie w jego ocenie rażąco narusza art. 157 § 1 p.p.s.a. oraz art. 77 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, prawo materialne, interes społeczny i obywatelski, a także powoduje utratę zaufania do władzy publicznej i jest nielogiczne. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 157 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: p.p.s.a.) strona może w ciągu czternastu dni od doręczenia wyroku z urzędu - a gdy wyroku nie doręcza się stronie od dnia ogłoszenia - zgłosić wniosek o uzupełnienie wyroku, jeżeli sąd nie orzekł o całości skargi albo nie zamieścił w wyroku dodatkowego orzeczenia, które według przepisów ustawy powinien był zamieścić z urzędu. Podkreślić należy, że strona może domagać się uzupełnienia wyroku w dwóch przypadkach: po pierwsze, jeżeli sąd nie orzekł o całości skargi i po drugie, jeżeli nie zamieścił w wyroku dodatkowego orzeczenia, które według przepisów ustawy powinien był zamieścić z urzędu. W tym pierwszym przypadku, mimo że sąd nie jest związany granicami skargi, wyrok może zostać uzupełniony tylko o te akty lub czynności, które były objęte przedmiotem skargi. W drugim przypadku sytuacja jest nieco inna. Strona może żądać uzupełnienia wyroku o zamieszczenie dodatkowego orzeczenia, które według przepisów ustawy sąd powinien był zamieścić z urzędu, mimo że takie żądanie nie było objęte zakresem skargi. Przykładowo, strona może w przedstawionych okolicznościach żądać uzupełnienia wyroku o rozstrzygnięcie, oparte na przepisie art. 152 p.p.s.a., że zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane (por. np. B. Dauter [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2016, komentarz do art. 157, pkt 3). W niniejszej sprawie Sąd I instancji prawidłowo ocenił wyrok z dnia 14 czerwca 2017 r. sygn. akt III SA/Gd 382/17 oddalający skargę A. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności zażalenia w sprawie podjęcia zawieszonego postępowania dotyczącego ustalenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego jako kompletny. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego kwestionowany wyrok zawiera wszystkie wymagane prawem elementy. Orzeczono w nim o całości żądania skargi. Niezasadne są zarzuty skarżącego dotyczące niezamieszczenia w wyroku orzeczenia odnoszącego się do zwrotu na jego rzecz kosztów postępowania zażaleniowego. Wskazać trzeba, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (art. 199 p.p.s.a.). Podstawowy przepis rządzący zwrotem kosztów postępowania między stronami przed sądem pierwszej instancji, będący wyjątkiem od zasady przyjętej w art. 199 p.p.s.a., został zawarty w art. 200 p.p.s.a., zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Przepis ten jest wyrazem tzw. zasady rezultatu, czyli odpowiedzialności finansowej za wynik postępowania. Tym samym, skoro wynik postępowania okazał się negatywny dla skarżącego (oddalono jego skargę), to nie przysługuje mu zwrot kosztów od organu. Jest on obowiązany samodzielnie ponieść koszty związane ze swoim udziałem w sprawie, w tym również koszty postępowania wpadkowego, jakim jest postępowanie zażaleniowe. Nie ma w tym przypadku znaczenia okoliczność, na którą powołuje się żalący, że skarga została pierwotnie odrzucona, jednak - po rozpoznaniu jego zażalenia - NSA uchylił postanowienie w tym przedmiocie, a dopiero w dalszej kolejności Sąd I instancji rozpoznał merytorycznie skargę. Kluczowe znaczenie ma bowiem ostateczny wynik postępowania, który był dla żalącego negatywny. Odnosząc się do żądania skarżącego w zakresie "wynagrodzenia szkody za niezgodne z prawem działanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku" podzielić należy stanowisko Sądu I instancji co do tego, że orzekanie o odszkodowaniu za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie (zaniechanie) władzy publicznej pozostaje poza zakresem kognicji sądów administracyjnych, a co za tym idzie, żądanie uzupełnienia w tym zakresie wyroku sądu administracyjnego nie znajduje podstawy prawnej. Warto zwrócić uwagę, że tożsame stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 6 września 2017 r. sygn. akt I OZ 1283/17. W uzasadnieniu tego postanowienia powołano się na treść art. 3 § 1, 2, 2a i 3 oraz art. 4 p.p.s.a. i wskazano, że żaden przepis p.p.s.a. nie pozwala na zawarcie w wyroku sądu administracyjnego takiego rozstrzygnięcia. Wyjaśniono, że kognicja sądów administracyjnych nie obejmuje rozstrzygania spraw cywilnych, a takimi są sprawy o odszkodowanie. Postępowanie sądowe w tych sprawach unormowane jest w art. 1 Kodeksu postępowania cywilnego. Zgodnie zaś z art. 2 tego Kodeksu do rozpoznania spraw cywilnych powołane są sądy powszechne, o ile sprawy te nie należą do właściwości sądów szczególnych oraz Sąd Najwyższy. Nie ulega wątpliwości, że również w niniejszej sprawie brak było podstaw do uzupełnienia wyroku z dnia 14 czerwca 2017 roku w zakresie przyznania na rzecz skarżącego odszkodowania za niezgodne z prawem działanie WSA w Gdańsku. Nie mógł również odnieść zamierzonego skutku zarzut żalącego dotyczący naruszenia art. 151 p.p.s.a. polegającego na niepodaniu w sentencji wyroku, czy Sąd oddalił skargę w całości czy w części. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego sentencja wyroku w powiązaniu z jednoznacznym żądaniem podniesionym w skardze oraz z uzasadnieniem wyroku doręczonym skarżącemu w dniu 31 sierpnia 2017 roku (k. 100), jest całkowicie zrozumiała co do zakresu oddalenia przedmiotowej skargi, tj. oddalenia jej w całości. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zarzuty podniesione przez żalącego są niezasadne, a zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Tym samym zażalenie podlega oddaleniu na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. Prostując na podstawie art. 156 § 3 w zw. z art. 166 p.p.s.a. oczywistą omyłkę zawartą w komparycji zaskarżonego postanowienia, Naczelny Sąd Administracyjny miał na względzie, że z akt sprawy jednoznacznie wynika, że kwestionowanym w niniejszej sprawie aktem organu administracji publicznej było postanowienie, a nie decyzja.