I OZ 1654/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 31 lipca 2017 r., sygn. akt III SA/Gd 382/17 oddalające wniosek A. M. o wyłączenie sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego Jacka Hyli od orzekania w sprawie o sygn. akt III SA/Gd 382/17 w sprawie ze skargi A. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia [...] września 2016 r., nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności zażalenia w sprawie podjęcia zawieszonego postępowania dotyczącego ustalenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 31 lipca 2017 r., sygn. akt III SA/Gd 382/17, oddalił wniosek A. M. o wyłączenie sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego Jacka Hyli od orzekania w sprawie o sygn. akt III SA/Gd 382/17w sprawie ze skargi A. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia [...] września 2016 r., nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności zażalenia w sprawie podjęcia zawieszonego postępowania dotyczącego ustalenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu w/w postanowienia Sąd wskazał, że w dniu 11 lipca 2017 r. skarżący złożył wniosek o wyłączenie sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego Jacka Hyli (sprawozdawcy) ze sprawy o sygnaturze III SA/Gd 382/17. Wniosek został uzasadniony wskazaniem, że wymieniony sędzia brał udział w wydaniu wyroku z dnia 9 kwietnia 2015 r. w sprawie o sygn. akt III SA/Gd 184/15. W ocenie skarżącego w sprawie rozstrzygniętej w roku 2015 (powiązanej ze sprawą aktualnie prowadzoną w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gdańsku) skład orzekający (a zatem również i sędzia, którego wniosek o wyłączenie dotyczy) ustalając błędny stan faktyczny doprowadził do wyrządzenia skarżącemu szkody. Zdaniem skarżącego dopiero definitywne zakończenie sprawy w przedmiocie ustalenia stopnia niepełnosprawności otwiera możliwość wydania decyzji administracyjnej w przedmiocie prawa do świadczenia, które uzależnione jest od stopnia niepełnosprawności. Skarżący wywiódł, że uprzednie orzekanie sędziego we wskazanej powyżej sprawie stanowi okoliczność uzasadniającą wątpliwości co do tego sędziego. Sąd podkreślił, że obowiązek uprawdopodobnienia przyczyn wyłączenia spoczywa na stronie wnioskującej o wyłączenie sędziego, natomiast przesłanką do takiego wyłączenia nie może być wyłącznie subiektywne odczucie skarżącego co do celowości złożonego wniosku, uzasadnione przekonaniem, że w sprawie skarżącego, rozpoznanej z udziałem tego sędziego, rozstrzygnięcie i uzasadnienie wyroku nie odpowiadało oczekiwaniom skarżącego. Sąd wskazał, że w aktach sprawy znajduje się oświadczenie sędziego złożone na podstawie art. 22 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 – dalej "p.p.s.a."). Zgodnie zaś z utrwalonym poglądem judykatury, jeżeli sędzia, którego dotyczy wniosek o wyłączenie złoży oświadczenie, że nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 i art. 19 tej ustawy, dające podstawę do jego wyłączenia od rozpoznawania sprawy i prawdziwość tego oświadczenia nie budzi żadnych wątpliwości – a tak jest w rozpatrywanym przypadku – to wniosek o wyłączenie sędziego nie zasługuje na uwzględnienie. Na powyższe postanowienie skarżący złożył zażalenie, w którym podtrzymał swoje zdanie co do wyłączenia w/w sędziego. Wskazano, że w sentencji zaskarżonego postanowienia nie sprecyzowano, czy wniosek oddalono w całości, czy w części. Podniesiono także, iż w wydaniu zaskarżonego postanowienia z dnia 31 lipca 2017r. brał udział sędzia Paweł Mierzejewski, o którego wyłączenie skarżący wnosił pismem złożonym bezpośrednio w siedzibie Sądu w dniu 28 lipca 2017 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Gd 1040/16. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 18 § 1 p.p.s.a., sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: 1) w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki; 2) swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do drugiego stopnia; 3) osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli; 4) w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron; 5) w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą; 6) w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator; 6a) dotyczących skargi na decyzję albo postanowienie, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu w sprawie brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie; 7) w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej. Niezależnie jednak od przyczyn wymienionych powyżej, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli między nim a jedną ze stron lub jej przedstawicielem zachodzi stosunek osobisty tego rodzaju, że mógłby wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego, o czym stanowi art. 19 p.p.s.a. Instytucja wyłączenia sędziego, zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony, jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli określonych wcześniej związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. Zaznaczyć przy tym należy, że podstawą wyłączenia sędziego nie mogą być jedynie gołosłowne twierdzenia i subiektywne odczucia strony skarżącej. Konieczne jest wskazanie konkretnych okoliczności, czy to wymienionych enumeratywnie w art. 18 p.p.s.a., czy też innych, z których wynika, że istnieją uzasadnione wątpliwości co do bezstronności tego sędziego zgodnie z treścią art. 19 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko wyrażone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w zaskarżonym postanowieniu, że w niniejszej sprawie brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego o wyłączenie sędziego Jacka Hyli. Skarżący bowiem, ani we wniosku o wyłączenie sędziego, ani też w zażaleniu nie przedstawił przesłanek, które uzasadniałyby wyłączenie tego sędziego. Przesłanką taką nie może być wyłącznie subiektywne odczucie skarżącego co do celowości złożonego wniosku, uzasadnione przekonaniem, że w sprawie skarżącego, rozpoznanej z udziałem tego sędziego, rozstrzygnięcie i uzasadnienie wyroku nie odpowiadało oczekiwaniom skarżącego. Wskazać ponadto należy, że sędzia, którego dotyczył wniosek o wyłączenie, w postępowaniu przed Sądem I instancji złożył oświadczenie o braku okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w sprawie III SA/Gd 382/17. Natomiast w świetle utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych, autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza jego prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które podważałyby wiarygodność oświadczenia sędziego (postanowienie NSA z: 12.3.2012 r. I FZ 147/12; 9.10.2013 r. II OZ 851/13; 24.9. 2014 r. I OZ 754/14, cbosa). Mając na uwadze podniesione okoliczności oraz treść oświadczenia złożonego przez sędziego, którego wyłączenia żądał skarżący, uznać należy, że Sąd I instancji w sposób właściwy ocenił, iż w sprawie nie zachodzą wymienione w art. 18 i art. 19 p.p.s.a. okoliczności, które uzasadniałyby uwzględnienie wniosku o wyłączenie tego sędziego. Odnosząc się do argumentu zażalenia, że w wydaniu zaskarżonego postanowienia z dnia 31 lipca 2017 r. brał udział sędzia Paweł Mierzejewski, o którego wyłączenie skarżący wnosił w sprawie III SA/Gd 1040/16 pismem z dnia 28 lipca 2017r., wskazać należy, że okoliczność, iż skarżący wnosił o wyłączenie w/w sędziego w sprawie o innej niż niniejsza sygnaturze akt nie czyni tego wniosku skutecznym także w sprawie niniejszej. Nie jest także zasadny zarzut, że w zaskarżonym postanowieniu nie wskazano, czy wniosek o wyłączenie sędziego został oddalony w całości, czy w części. Zarówno bowiem z sentencji zaskarżonego postanowienia, jak i z jego uzasadnienia jasno wynika, że wniosek został oddalony w całości. Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.