I OZ 66/23

Dnia 29 marca 2023 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka po rozpoznaniu w dniu 29 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 25 października 2022 r., sygn. akt III SA/Kr 1444/22 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi M. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 4 kwietnia 2022 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania postanawia oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 25 października 2022 r. – orzekając na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej jako "p.p.s.a.") - odrzucił skargę M. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 4 kwietnia 2022 r., nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Burmistrza [...] z dnia 17 lutego 2022 r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie rozgraniczenia nieruchomości. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że ww. postanowienie Kolegium z dnia 4 kwietnia 2022 r. wraz z pouczeniem o terminie oraz sposobie zaskarżenia zostało doręczone M.S. w dniu 7 kwietnia 2022 r. W dniu 22 kwietnia 2022 r. skarżąca zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Postanowieniem z dnia 30 maja 2022 r. referendarz sądowy w punkcie 1 oddalił wniosek skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych, w punkcie 2 ustanowił adwokata z urzędu dla skarżącej. W dniu 20 lipca 2022 r. do Sądu wpłynęło zarządzenie Dziekana Okręgowej Rady Adwokackiej o ustanowieniu dla M. S. pełnomocnika w osobie adw. M.B. Postanowieniem z dnia 25 lipca 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprzeciwu wniesionego przez M. S. zmienił punkt 1 postanowienia referendarza sądowego w ten sposób, że zwolnił skarżącą od kosztów sądowych. W dniu 22 sierpnia 2022 r. (data nadania przesyłki w placówce pocztowej) adw. M.B. wniósł w imieniu M.S.skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 4 kwietnia 2022 r. Mając na uwadze powyższe ustalenia, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdził, że skarżąca złożyła skargę po upływie ustawowego 30 - dniowego terminu do jej złożenia, który upływał w dniu 9 maja 2022 r. (z uwagi na fakt, że 7 maja 2022 r. przypadał w sobotę, termin - stosownie do art. 83 § 2 p.p.s.a. uległ przedłużeniu do poniedziałku) co oznacza, że 30-dniowy termin do złożenia skargi wynikający z brzmienia przepisu 54 § 1 p.p.s.a. nie został zachowany. W skardze nie został zawarty wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności. Ponadto Sąd zauważył, że wystąpienie przez stronę przed wszczęciem postępowania sądowoadministracyjnego z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy nie wstrzymuje biegu terminu do wniesienia środka zaskarżenia. Z tych przyczyn Sąd odrzucił skargę jako spóźnioną. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła M.S. reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika podnosząc zarzut naruszenia przepisów postępowania, a to (cyt.): "art. 57 § 1 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i art. 58 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 2 i art. 31 ust 1 Konstytucji poprzez jego wadliwe zastosowanie i odrzucenie skargi, poprzez przyjęcie, iż skargą skarżącej było dopiero pismo pełnomocnika M.S.ustanowionego dla niej przez Dziekana ORA w [...] (data nadania 22.08.2022 r.), podczas gdy z samego pisma M.S. z dnia 22 kwietnia 2022 r. wynikały elementy skargi, o których mowa w art. 57 § 1 p.p.s.a., a nawet jeśli nie wynikały wprost, to - zgodnie z zasadami demokratycznego państwa prawnego, jak również przez wzgląd na zasadę proporcjonalności wynikającą z Konstytucji RP - zważywszy na podjęcie przez stronę - w wymaganym terminie aktywności skierowanej na zaskarżenie aktu administracyjnego, WSA w Krakowie, bądź inny organ (SKO w Tarnowie) winien był wezwać stronę do uzupełnienia braków formalnych, a to poprzez sprecyzowanie, czy wniesione przez stronę pismo należy traktować jako skargę, czy też nie." Autor zażalenia wnosił w związku z tym zarzutem o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. W myśl art. 53 § 1 p.p.s.a. (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 259) skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 p.p.s.a.). Stosownie zaś do art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a., sąd odrzuca skargę wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia. Sąd Wojewódzki prawidłowo stwierdził, iż w niniejszej sprawie uchybiono terminowi do wniesienia skargi, co skutkowało jej odrzuceniem. Przede wszystkim nie można zgodzić się z autorem zażalenia, że Sąd I instancji winien mieć jakiekolwiek wątpliwości, co do tego, które z pism złożonych przez skarżącą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie było w rzeczywistości skargą na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z 4 kwietnia 2022 r (czy pismo wniesione przez M.S. z dnia 22 kwietnia 2022 r., czy dopiero pismo wniesione przez pełnomocnika M. S.ustanowionego dla niej z urzędu z dnia 22 sierpnia 2022 r.). Autor zażalenia będący profesjonalnym pełnomocnikiem zdaje się bowiem nie dostrzegać, że owe pismo z dnia 22 kwietnia 2022 r. jest wnioskiem strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy mającym formę urzędowego formularza (druku PPF) złożonym przed wszczęciem postępowania sądowoadministracyjnego. Zauważyć w tym miejscu trzeba, że w myśl art. 243 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony nie tylko w toku postępowania, ale również przed wszczęciem postępowania, czyli jeszcze zanim złożona zostanie skarga. Podmiot domagający się od sądu administracyjnego ochrony prawnej może dążyć do tego, aby jego skargę sporządził profesjonalny prawnik i w tym celu w terminie otwartym na wniesienie tej skargi zwrócić się do sądu administracyjnego o przyznanie mu prawa pomocy w tym zakresie. Wniesiony zatem w tym trybie przez M.S. wniosek został zarejestrowany pod sygn. III SPP/Kr 91/22 a następnie rozpoznany przez referendarza sądowego. W wyniku zaś rozpoznania tego wniosku, postanowieniem z dnia 30 maja 2022 r. referendarz sądowy ustanowił dla niej adwokata z urzędu. Powyższy wniosek nie mógł zatem - jak twierdzi autor zażalenia - stanowić jednocześnie skargi. W szczególności wskazanie w formularzu przez wnioskującą o przyznanie prawa pomocy nazwy organu oraz daty i numeru aktu, który zamierzała uczynić przedmiotem skargi po ustanowieniu dla niej profesjonalnego pełnomocnika z urzędu, w żadnym razie nie kwalifikuje tego pisma jako skargę, a stanowi jedynie o poprawności formalnej wypełnienia formularza, co było niezbędne do merytorycznego rozpoznania wniosku przez referendarza sądowego. Wobec powyższego nie ulega żadnej wątpliwości, że skargą na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 4 kwietnia 2022 r. było pismo z 22 sierpnia 2022 r. sporządzone i wniesione przez reprezentującego skarżącą pełnomocnika ustanowionego w ramach prawa pomocy. Mając zatem na względzie, że 30 - dniowy termin do złożenia skargi na to postanowienie upływał 9 maja 2022 r., to wniesienie skargi w dniu 22 sierpnia 2022 r. (data nadania w UP) uznać należało za dokonane z uchybieniem terminu. Na marginesie podnieść należy, że wprawdzie – jak słusznie wskazał Sąd I instancji - wniosek strony o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika profesjonalnego, złożony zgodnie z treścią art. 243 § 1 p.p.s.a. przed wszczęciem postępowania, nie wstrzymuje biegu terminu przewidzianego na złożenie skargi do sądu administracyjnego, jednakże może stanowić okoliczność, którą Sąd mógłby ewentualnie wziąć pod uwagę przy badaniu podstaw do przywrócenia terminu do dokonania uchybionej czynności procesowej. W skardze nie został jednak zawarty stosowny wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. oddalił zażalenie.