I OZ 546/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Karol Kiczka po rozpoznaniu w dniu 19 września 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 maja 2024 r., sygn. akt I SA/Wa 915/24 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 27 lutego 2024 r. nr KOC/7698/Op/23 w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt w domu opieki społecznej postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 20 maja 2024 r., sygn. akt I SA/Wa 915/24, działając na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej p.p.s.a.) po rozpoznaniu wniosku [...] odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 27 lutego 2024 r. nr KOC/7698/Op/23 w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt w domu opieki społecznej. Uzasadniając postanowienie Sąd wskazał, że Skarżąca podniosła we wniosku, że jest ciężko chora, cierpi na schizofrenie i orzeczeniem Sądu musi przebywać w Domu Pomocy Społecznej. Podkreśliła ponadto, że zmiana decyzji pierwotnej i nałożenie większej odpłatności zagraża jej zdrowiu i jest sprzeczne z interesem społecznym. Zdaniem Sądu podnoszone okoliczności nie mogą być uznane jako zdarzenia, które powodują niepowetowaną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki, a tym samym nie wypełniają one przesłanek z art. 61 § 3 ppsa. Na powyższe postanowienie zażalenie złożyła [...] zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego tj.: 1. art. 61 § 3 ppsa poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że sformułowanie "sąd może" oznacza, że Sąd "może ale nie musi" wstrzymać wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, nawet jeżeli stwierdzi, że w danej sprawie występują przesłanki określone w ww. art. 61 § 3 PPSA (str. 1 uzasadnienia Postanowienia) podczas gdy sformułowanie "sąd może" nie oznacza dowolności w stosowaniu przepisów a jedynie stwarza uprawnienie po stronie Sądu do wstrzymania wykonania decyzji z którego to uprawnienia Sąd powinien korzystać na podstawie jasnych i czytelnych kryteriów - co wynika z zasady równości wobec prawa (i w konsekwencji Sąd musi skorzystać z uprawnienia w sytuacji wystąpienia przesłanek). 2. art. 61 § 3 ppsa poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że w przepisie tym chodzi tylko o szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona poprzez późniejszy zwrot świadczenia ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu (str. 2 uzasadnienia Postanowienia) podczas gdy w rzeczywistości, pojęcie "szkody" powinno być rozumiane w ten sposób, że chodzi również o niezaspokojenie niezbędnych potrzeb jak chociażby niemożność pokrycia kosztów pełnego leczenia, brak możliwości zaspokojenia egzystencjalnych potrzeb), na skutek zwiększenia opłat za pobyt w Domu Pomocy Społecznej, osoby ciężko chorej (która nie ma możliwości zarabiania) - innymi słowy chodzi również o nieodwracalne szkody na zdrowiu. 3. art. 61 § 3 ppsa poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, w tym przypadku Skarżąca nie przedstawiła informacji potwierdzających zasadność złożonego wniosku, podczas gdy w rzeczywistości, Wojewódzki Sąd Administracyjny ma obowiązek z urzędu zweryfikować zasadność przesłanek (Postanowienie NSA z 31.03.2005 r., II OZ 155/05, OwSS 2005, nr 3, poz. 72) a informacje o stanie zdrowia Skarżącej, jej położeniu znajdują się w aktach (Skarżąca powołała przy tym chociażby postanowienie - 15 października 2021 Sądu Rejonowy dla Warszawy-Śródmieścia w Warszawie III Wydział Rodzinny i Nieletnich (III RNs 294/21) o umieszczeniu w Domu Pomocy Społecznej, orzeczenie z 2 lipca 2019 r. Komisji Lekarskiej Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego itd. - w rzeczywistości zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny nie zadał sobie trudu aby przeanalizować dokumentację znajdującą się w aktach a zamiast tego uznał a priori uzasadnienie Skarżącej za gołosłowne, co więcej WSA dokonał weryfikacji obliczeń matematycznych z których wynika, że Skarżąca w przypadku niewstrzymania wykonania decyzji będzie musiała ponosić koszty pobytu w DPS na poziomie 130% swojego miesięcznego realnego dochodu - o czym szerzej w uzasadnieniu pkt 24), co w konsekwencji doprowadziło zastosowanie odmowy wstrzymania wykonania Decyzji. Wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Sądowi I instancji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 1 p.p.s.a. wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże w myśl art. 61 § 3 tej ustawy po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Analiza powyższych przepisów wskazuje, że ciężar wykazania wystąpienia przesłanek wstrzymania wykonania aktu spoczywa na wnioskodawcy, a sąd może wstrzymać jego wykonanie, jeżeli jest spełniona co najmniej jedna ustawowa przesłanka wskazana w art. 61 § 3 p.p.s.a. (por. m.in. postanowienie NSA z dnia 1 grudnia 2021 r., sygn. akt II OZ 852/21; postanowienie NSA z dnia 13 stycznia 2022 r., I OZ 577/21). Użyte przez ustawodawcę w art. 61 § 3 p.p.s.a. nieostre pojęcia "znaczna szkoda" lub "trudne do odwrócenia skutki" wymagają konkretyzacji w dokładnie i wszechstronnie zgromadzonym materiale dowodowym, który powinien zaprezentować wnioskodawca. Samo powołanie się na ustawowe przesłanki bez wskazania, na czym one polegają w realiach konkretnej sprawy, w żaden sposób nie uzasadnia żądania wniosku. Rozstrzygając wniosek o wstrzymanie, sąd nie bada legalności zaskarżonego aktu, bowiem prowadziłoby to do tzw. przedsądu. Bada jedynie, czy wykonanie zaskarżonego aktu może prowadzić w okolicznościach danej sprawy, wskazanych przede wszystkim przez skarżącego we wniosku, do zagrożenia w postaci znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Każdy bowiem akt prawny wywołuje określone skutki prawne, nie wszystkie jednak podlegają ochronie tymczasowej. Podkreślić także należy, że o znacznej szkodzie można mówić, jeśli rozmiary szkody wywołanej wykonaniem zaskarżonego aktu administracyjnego są większe niż zwykłe skutki wywołane wykonaniem aktu tego rodzaju. Trudne do odwrócenia skutki to z kolei takie prawne lub faktyczne skutki, które – raz zaistniałe – powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Mając na uwadze powołany przepis oraz treść wniosku i zażalenia, należy przyznać rację Sądowi I instancji, który wskazał, że w sprawie nie zostały spełnione wymienione powyżej przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Przedmiotowy wniosek o zastosowanie ochrony tymczasowej nie obrazuje rzeczywistej zdolności płatniczej i możliwości finansowych skarżącej, co uniemożliwia jego uwzględnienie na obecnym etapie postępowania. Jeszcze raz podkreślić należy, że rozstrzygając wniosek o wstrzymanie, sąd nie bada legalności zaskarżonego aktu, bowiem prowadziłoby to do tzw. przedsądu. Argumentacja zażalenia dotycząca stricte decyzji nie będąca przedmiotem zaskarżonego postanowienia, ani w żaden sposób nie poruszana przez Sąd I instancji w zaskarżonym postanowieniu nie podlega rozpoznaniu również na etapie analizy zażalenia dotyczącego postanowienia o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Na tym etapie Sąd bada jedynie przesłanki wskazane we wniosku i zażaleniu oraz stopień ich uprawdopodobnienia i dopiero na tej podstawie wyciąga wnioski odnośnie zaistnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania. Tymczasem Skarżąca w żaden sposób nie wykazała, by zobowiązanie jej do ponoszenia opłaty w wysokości 883,14 zł miesięcznie od dnia 1 września 2023 r. (zobowiązanie wynikające z treści zaskarżonej decyzji) mogło wywołać znaczną szkodę lub spowodować trudne do odwrócenia skutki, ani na czym miałyby one polegać. Nie zawarła żadnych faktów, żadnych dokumentów, wyciągów bankowych mogących potwierdzić jej sytuację majątkową, wyciągi z przyznanych zasiłków, wysokość ponoszonych kosztów leczenia oraz ich skalę, uzasadniających potrzebę zastosowania przez Sąd ochrony tymczasowej wynikającej z treści art. 61 § 3 p.p.s.a. Poprzestała jedynie na stwierdzeniu, że wykonanie decyzji może wywołać nieodwracalną szkodę, również w zakresie jej zdrowia. Brak wykazania tych okoliczności oraz uprawdopodobnienia sytuacji materialnej powoduje, że sąd rozpoznający wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji pozbawiony jest możliwości oceny czy okoliczności sprawy wskazują, że spełnione zostały ustawowe przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, a zwłaszcza przesłanka niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody. W sytuacji zaś braku jednoznacznego wykazania wystąpienia przesłanek wstrzymania wykonania decyzji wniosek w tej sprawie nie może zostać rozpoznany pozytywnie. Nadto, skarżąca zarzuciła Sądowi I instancji, że ten "dokonał weryfikacji obliczeń matematycznych z których wynika, że Skarżąca w przypadku niewstrzymania wykonania decyzji będzie musiała ponosić koszty pobytu w DPS na poziomie 130% swojego miesięcznego realnego dochodu" – co nie miało w ogóle miejsca w zaskarżonym postanowieniu. W świetle powyższego zarzuty zażalenia należało uznać za bezzasadne. W konsekwencji powyższego w niniejszej sprawie brak było podstaw do uchylenia prawidłowego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.