I OZ 366/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Przewodniczący: Sędzia NSA Iwona Bogucka po rozpoznaniu w dniu 26 lipca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J.K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 17 kwietnia 2024 r., sygn. akt II SA/Lu 289/24 w sprawie ze skargi J.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu z dnia 27 września 2023 r., znak: SKO.PS/40/827/2023 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie postanowieniem z 17 kwietnia 2024 r., sygn. akt II SA/Lu 289/24, odmówił przywrócenia J.K. (dalej: skarżąca) terminu do wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu z 27 września 2023 r., znak: SKO.PS/40/827/2023 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że przywrócenie terminu uzależnione jest od wykazania przez wnioskodawcę, że do uchybienia terminu doszło bez jego winy. W niniejszej sprawie, w ocenie Sądu, skarżąca nie wykazała, aby do uchybienia terminu we wniesieniu skargi doszło bez jej winy. Nie jest przekonywujące, że od dnia doręczenia decyzji tj. 3 października 2023 r., do 23 marca 2024 r. skarżąca rzeczywiście nie mogła złożyć skargi do Sądu. Choroba matki, na którą powołała się skarżąca w treści wniosku nie stanowi okoliczności wyłączającej winę w uchybieniu terminu. Ponadto, skarżąca w żaden sposób nie wykazała, że była pozbawiona możliwości skorzystania z pomocy innej osoby, choćby zamieszkującego wspólnie brata, w dokonaniu czynności procesowej ani braku możliwości ustanowienia w sprawie pełnomocnika do prowadzenia jej spraw. Powyższe postanowienie stało się przedmiotem zażalenia skarżącej, która w odniesieniu do argumentacji wskazanej w zaskarżonym postanowieniu wyjaśniła, że głównym powodem uchybienia terminu był zły stan zdrowia matki, którą się opiekuje, co z kolei powoduje znaczne obciążenie fizyczne i psychiczne. Skarżąca stwierdziła, że nie może liczyć na pomoc rodzeństwa czy sąsiadów, a niewywiązanie się z wysłania skargi w terminie nie wynikało z lenistwa czy nienależytego dbania o swoje interesy. Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. Stosownie do treści art. 86 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935; dalej: p.p.s.a.), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, zaś w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 1 i § 2 p.p.s.a.). Ponadto, stosownie do art. 87 § 4 p.p.s.a., równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Sąd może zatem przywrócić uchybiony termin w przypadku zgłoszenia prośby o jego przywrócenie w terminie siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia, jeżeli strona wykaże brak winy i jednocześnie dokona czynności procesowej, której terminowi uchybiła. Wskazanie we wniosku o przywrócenie terminu braku winy w powstałym uchybieniu jest zatem warunkiem decydującym o możliwości przywrócenia terminu. Z akt niniejszej sprawy wynika, że skarżąca 23 marca 2024 r. zgłosiła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję doręczoną jej w dniu 3 października 2023 r. Z argumentacji powołanej przez skarżącą wynika, że podstawy do przywrócenia terminu upatruje w sprawowanej stale opiece nad matką, której stan w ostatnim czasie uległ pogorszeniu. W orzecznictwie sądów administracyjnych oraz doktrynie ugruntowany jest pogląd, że o braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody niedającej się przezwyciężyć. Oceniając wystąpienie powyższej przesłanki, Sąd obowiązany jest przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o własne interesy (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012, s. 270, uw. 5; M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod redakcją R. Hausera, M. Wierzbowskiego, C. H. Beck 2013, s. 444-446). Oznacza to, że strona składająca wniosek, celem uprawdopodobnienia braku swojej winy w uchybieniu terminu, powinna wskazać na okoliczności, które nastąpiły nagle i niespodziewanie, uniemożliwiając prawidłowe dokonanie czynności procesowej. Przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy jego uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć. Kryterium braku winy jako przesłanki przywracającej termin do dokonania czynności w postępowaniu sądowym wiąże się bowiem z obowiązkiem szczególnej staranności przy dokonaniu tej czynności. W orzecznictwie wskazuje się także, że przy ocenie, czy uchybienie terminowi było zawinione, należy brać pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Skoro art. 86 § 2 p.p.s.a. stanowi, że we wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy po stronie zainteresowanego przywróceniem terminu, to należy uznać, że jakikolwiek stopień zawinienia strony w uchybieniu terminowi (nawet lekkie niedbalstwo) powoduje niedopuszczalność jego przywrócenia. Przywrócenie terminu jest więc dopuszczalne wyłącznie w przypadku zaistnienia obiektywnych, występujących bez woli strony, okoliczności, które mimo dołożenia przez stronę odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności w terminie. Trafnie Sąd I instancji uznał, że zawarte we wniosku o przywrócenie terminu argumenty nie uprawdopodabniają braku winy w uchybieniu terminowi. Jakkolwiek bowiem skarżąca wyjaśniła pokrótce, że absorbowała ją opieka nad matką, to okoliczności tej nie można w realiach tej sprawy traktować, jako wykluczającej możliwość wniesienia skargi w terminie. Skarżąca stale sprawuje opiekę nad matką i nie jest to dla niej nowa okoliczność. Przedmiotem skargi mającej podlegać rozpoznaniu była decyzja SKO o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką. Wprawdzie skarżąca wyjaśnia, że do uchybienia terminu doszło z uwagi na wzmożoną w tym okresie opieką, w związku ze stanem zdrowia matki, jednak nie przedstawiła jakichkolwiek dokumentów mogących potwierdzić te oświadczenie. Upływ czasu pomiędzy doręczeniem decyzji a wniesieniem o przywrócenie terminu jest znaczny. Słusznie stwierdził Sąd I instancji, że ta okoliczność oraz sprawowanie opieki nad matką od 2021 r. nie wskazuje, aby skarżąca była pozbawiona możliwości złożenia skargi w terminie. Ponownie podkreślić trzeba, że przy ocenie wniosku o przywrócenie terminu należy brać pod uwagę obiektywny miernik staranności. Skarżąca w żaden sposób nie wykazała, aby czynności opiekuńcze nad matką wykluczyły możliwość dochowania terminu. Nie negując obciążenia, czy to fizycznego, czy to psychicznego, związanego ze sprawowaną opieką nad chorą osobą bliską i priorytetowego traktowania obowiązku opieki, wniesienie skargi jest czynnością, w której skarżąca mogła skorzystać z pomocy, nawet nieprofesjonalnej. Skarżąca zamieszkuje z bratem, który mógł ją w tej prostej czynności zastąpić, braku takiej możliwości skarżąca nie wskazuje. W zażaleniu wyjaśnia, że nie może korzystać z pomocy brata, z uwagi na jego stan zdrowia, w czynnościach opiekuńczych, nie neguje jednak możliwości korzystania z pomocy w czynnościach dnia codziennego. Prawidłowo Sąd ocenił, że tylko choroba o nagłym charakterze, bądź niespodziewane jej zaostrzenie w czasie do dokonania czynności, w sposób, który wyklucza osobiste działanie, czy posłużenie się inną osobą, może stanowić przesłankę przywrócenia terminu. Takie okoliczności nie zostały przez skarżącą wykazane. Przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadnia niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw. Z powołanych względów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił, jak w sentencji.