I OZ 315/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Piotr Przybysz po rozpoznaniu w dniu 4 sierpnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 6 czerwca 2023 r. sygn. akt IV SA/Po 311/23 odrzucające skargę A.P. w sprawie ze skargi A. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 26 października 2022 r., nr SKO.PS.4040.1286.2022 w przedmiocie uchylenia decyzji przyznającej świadczenie wychowawcze postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z 6 czerwca 2023 r., sygn. akt IV SA/Po 311/23, po rozpoznaniu sprawy ze skargi A. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z 26 października 2022 r., nr SKO.PS.4040.1286.2022, w przedmiocie uchylenia decyzji przyznającej świadczenie wychowawcze, w punkcie 1 postanowienia odrzucił skargę, a w punkcie 2 zwrócił pełnomocnikowi skarżącej – radcy prawnemu G. T. ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z 26 października 2022 r., nr SKO.PS.4040.1286.2022, została odebrana przez skarżącą w dniu 22 listopada 2022 r. Trzydziestodniowy termin do złożenia skargi na powyższe rozstrzygnięcie upływał zatem 22 grudnia 2022 r. Tymczasem skarga A. P. została w niniejszej sprawie wniesiona dopiero 12 kwietnia 2023 r., a więc z uchybieniem terminu do dokonania tej czynności. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła A. P., wnosząc o jego uchylenie w całości oraz o przekazanie sprawy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu do ponownego rozpoznania. Pełnomocnik z urzędu zwrócił się ponadto, z ostrożności procesowej, o przywrócenie terminu do wniesienia skargi jako złożonej po ustawowym terminie 30 dni od dnia doręczenia skarżącej z uwagi m.in. na stan epidemiczny, brak możliwości wcześniejszego zapoznania się z dokumentacją sprawy uniemożliwiającą złożenie skargi. W uzasadnieniu zażalenia wskazano, że zaskarżone postanowienie pozostaje w sprzeczności ze stanem prawnym i faktycznym i winno zostać usunięte z systemu prawnego. Strona podjęła czynności przed sądem przed upływem terminu do wniesienia skargi w postaci złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 17 stycznia 2023 r., sygn. akt IV SPP/Po 134/22, przyznano A. P. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie radcy prawnego z urzędu, w pozostałym zakresie umorzono postępowanie z uwagi na przedmiot sporu, który jest objęty ustawowym zwolnieniem od kosztów sądowych, co zdaniem pełnomocnika skarżącej oznacza, że sąd przyznał jej prawo pomocy także w zakresie pozaekonomicznym, tj. ustalił zasadność udzielenia pomocy przy merytorycznym sporządzeniu pisma procesowego spełniającego formalne wymogi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 53 § 1 p.p.s.a., skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie albo aktu, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4a. Zgodnie zaś z art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a., Sąd odrzuca skargę złożoną po upływie terminu do jej wniesienia. Sformułowanie "odrzuca" wskazuje na obowiązek sądu administracyjnego odrzucenia skargi wniesionej po upływie terminu. Sąd odrzucając skargę nie bada zatem, czy niedochowanie terminu do jej wniesienia było zawinione przez skarżącego czy nie. W myśl ugruntowanego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, kwestia przyczyny w uchybieniu terminu może mieć ewentualnie znaczenie przy rozpatrywaniu wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi, a nie przy badaniu terminowości jej wniesienia (postanowienie NSA z 18 maja 2011 r., I OSK 802/11). W niniejszej sprawie decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z 26 października 2022 r., nr SKO.PS.4040.1286.202,2 została odebrana przez skarżącą w dniu 22 listopada 2022 r. Trzydziestodniowy termin do złożenia skargi na powyższe rozstrzygnięcie upływał zatem 22 grudnia 2022 r. Tymczasem skarga A. P. została w niniejszej sprawie wniesiona dopiero 12 kwietnia 2023 r., a więc z uchybieniem terminu do dokonania tej czynności. Wskazać przy tym należy, że ww. decyzja z 26 października 2022 r. zawierała stosowne pouczenie o terminie i trybie zaskarżenia jej do sądu. Jego treść jest jasna i zrozumiała. Bez wpływu na ocenę zachowania tego terminu pozostaje okoliczność, że skargę w imieniu skarżącej wniósł pełnomocnik ustanowiony w ramach prawa pomocy, który o wyznaczeniu go pełnomocnikiem został zawiadomiony pismem z 24 lutego 2023 r., czyli już po upływie terminu do wniesienia skargi. Okoliczność złożenia przez skarżącą wniosku o przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu nie ma, w świetle dyspozycji art. 53 p.p.s.a., wpływu na bieg i upływ terminu do wniesienia skargi w sytuacji, gdy doszło do skutecznego doręczenia stronie decyzji. Przepis art. 53 p.p.s.a. w zakresie, w jakim odnosi się do decyzji administracyjnych, początek biegu terminu do wniesienia skargi bezwzględnie wiąże z dniem doręczenia decyzji skarżącemu. Jeżeli zatem strona, po doręczeniu jej decyzji ostatecznej, zwróci się do Sądu z wnioskiem o ustanowienie pełnomocnika z urzędu odstępując przy tym od samodzielnego sporządzenia i wniesienia skargi na tę decyzję, natomiast okres realizacji tego wniosku przekroczy długość terminu do wniesienia skargi, wskutek czego do wyznaczenia pełnomocnika dla strony dojdzie już po upływie terminu do wniesienia skargi, wówczas wyznaczony pełnomocnik, wnosząc skargę w imieniu strony już po upływie terminu, zmuszony jest jednocześnie złożyć wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, od uwzględnienia którego uzależnione jest nadanie skardze dalszego biegu. W rozpatrywanej sprawie pełnomocnik skarżącej - wnosząc skargę w takich właśnie okolicznościach - nie zawarł jednak w treści skargi wniosku o przywrócenie terminu do jej wniesienia. 30-dniowy termin przewidziany na wniesienie skargi jest terminem ustawowym i sąd nie jest uprawniony do modyfikacji jego długości. Oznacza to, że w sytuacji złożenia skargi po terminie (jak w niniejszej sprawie), sąd jest obowiązany skargę odrzucić, o czym wspomniano już powyżej. Natomiast podniesione w zażaleniu okoliczności, których przedstawienie służyć by mogło usprawiedliwieniu pomyłki strony skarżącej, nie mogły być rozważane przy ocenie prawidłowości zaskarżonego postanowienia, natomiast mogłyby być przedstawione w razie ewentualnego złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Wobec tego uznać należy, że skoro w niniejszej sprawie skarga została złożona po terminie (czemu skarżąca nie zaprzecza), to Sąd musiał ją odrzucić. Dlatego niniejsze zażalenie nie mogło zostać uwzględnione. Nadmienić w tym miejscu należy, że jak wynika z akt, wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi został w niniejszej sprawie złożony w przedmiotowym zażaleniu. Podkreślić trzeba, że co do zasady jednoczesne złożenie zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi z powodu uchybienia terminowi do jej złożenia oraz złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, wzajemnie się wykluczają. Wnosząc zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi strona stoi bowiem na stanowisku, że złożyła skargę w terminie, zaś składając wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, przyznaje, że skarga została wniesiona po terminie. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. oddalił zażalenie.