I OZ 284/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Przybysz (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 21 lipca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia E. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 25 kwietnia 2023 r., sygn. akt II SA/Rz 1633/22 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi E. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu z dnia 27 września 2022 r. nr SKO.405.PS.2055.66.2022 w przedmiocie zobowiązania do zwrotu opłaty za pobyt matki w domu pomocy społecznej postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 25 kwietnia 2023 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259 ze zm. – dalej: p.p.s.a.), odmówił E. M. przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu z 27 września 2022 r., nr SKO.405.PS.2055.66.2022, w przedmiocie zobowiązania do zwrotu opłaty za pobyt matki w domu pomocy społecznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie postanowieniem z 16 stycznia 2023 r., sygn. II SA/Rz 1633/22, odrzucił skargę jako wniesioną z uchybieniem terminu do jej złożenia. Jak wskazał Sąd I instancji, zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu z 27 września 2022 r., zawierająca prawidłowe pouczenie o sposobie i terminie wniesienia skargi do sądu administracyjnego, została doręczona skarżącemu 13 października 2022 r. Zatem termin do złożenia skargi upływał 12 listopada 2022 r. (sobota). Ponieważ ostatni dzień terminu do wniesienia przez skarżącego skargi wypadał w sobotę, dlatego też z uwagi na brzmienie art. 83 § 2 p.p.s.a., który nakazuje przesunięcie ostatniego dnia terminu przypadającego na sobotę lub dzień wolny od pracy na następny dzień, ostatnim dniem terminu na złożenie skargi w niniejszej sprawie był poniedziałek – 14 listopada 2022 r. Tymczasem skarżący przedmiotową skargę nadał w urzędzie pocztowym 21 listopada 2022 r., a więc z uchybieniem terminu. Skarżący 25 stycznia 2023 r. złożył do WSA w Rzeszowie zażalenie na ww. postanowienie. Jednocześnie zawnioskował o przywrócenie terminu do złożenia skargi. Wyjaśnił, że nie był świadomy, że skargę składa po terminie. Gdyby miał tę świadomość, to złożyłby jednocześnie wniosek o przywrócenie terminu. Podał, że w listopadzie 2022 r. był chory z podejrzeniem grypy lub COVID i nie wychodził z domu. Wyjaśnił, że po napadzie w 2020 r. zawodzi go pamięć, ma zaniki pamięci. Był przekonany, że dotrzymał terminu na złożenie skargi. Na wezwanie Sądu I instancji o uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu skarżący w piśmie z 20 marca 2023 r. oświadczył, że nie ma dokumentów na potwierdzenie choroby przebytej w listopadzie 2022 r. Z powodu braku ubezpieczenia zdrowotnego nie był u lekarza. Nie zachował paragonów z apteki i zielarni. Głównym powodem niedotrzymania terminu był fakt, że po napadzie w 2020 r. miewa zaniki pamięci. Na potwierdzenie tej okoliczności Skarżący przedłożył kserokopię aktu oskarżenia z 21 października 2021 r. dotyczącego ww. napadu oraz kserokopię oświadczenia M. F. z 17 marca 2023 r. o uczęszczaniu przez E. M. na neuroterapię fal mózgowych i zaświadczenia z 17 marca 2023 r. wystawionego przez Gabinet [...] o korzystaniu z terapii medycyny komplementarnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie powołanym na wstępie postanowieniem z 25 kwietnia 2023 r., sygn. akt II SA/Rz 1633/22, odmówił E.M. przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Zażalenie na powyższe rozstrzygnięcie złożył E. M., zaskarżając je w całości, powtarzając jednocześnie argumenty powołane we wniosku o przywrócenie terminu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W opinii NSA słusznie stwierdził sąd wojewódzki, że skarżący nie uprawdopodobnił, jakoby niedotrzymanie terminu miało charakter niezawiniony. Instytucja przywrócenia terminu ma na celu wyeliminowanie negatywnych skutków jego uchybienia w sytuacji, gdy do tego uchybienia doszło w rezultacie okoliczności niezawinionych przez uczestnika postępowania zobowiązanego do dokonania określonej czynności procesowej w oznaczonym czasie. Zgodnie bowiem z art. 86 § p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Ponadto w myśl art. 87 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, a w piśmie tym uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Równocześnie z ww. wnioskiem należy także dokonać czynności sądowej, której nie dokonano w terminie. Z przywołanych regulacji wynika, że instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy i skorzystanie z niej nie jest możliwe, gdy strona postępowania dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Innymi słowy, przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Dla przykładu można wskazać, że do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się w orzecznictwie m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (por. np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 10 września 2010 r., sygn. akt II OZ 849/10; z 28 marca 2012 r., sygn. akt II OZ 179/12; dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, https://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: CBOSA). Równocześnie podkreślenia wymaga, że w świetle art. 86 § 1 p.p.s.a. postępowanie w sprawie przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności procesowej ma charakter wnioskowy. Sąd administracyjny nie jest władny podjąć żadnych działań w tym zakresie z urzędu. Ponadto (co podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 6 lipca 2011 r., sygn. akt II FZ 320/11; CBOSA), rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu sąd jest zobowiązany do podjęcia rozstrzygnięcia przede wszystkim na podstawie treści wniosku (podniesionych tam okoliczności faktycznych i racji prawnych) oraz dokumentów zebranych w aktach sprawy. Obowiązek taki wynika z systemowego odczytania art. 133 § 1 w zw. z art. 166 p.p.s.a. W myśl bowiem art. 133 § 1 p.p.s.a. (który znajduje odpowiednie zastosowanie do postanowień), sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Odpowiednie odczytanie powołanej regulacji na gruncie postępowania dotyczącego przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej, kończącego się postanowieniem dotyczącym wniosku strony, polega na tym, że jako podstawę oceny sądu należy przyjąć akta sprawy, które dokumentują wszystkie ustalenia faktyczne poczynione w danym postępowaniu. Tym samym to do podmiotu wnioskującego o przywrócenie terminu należy takie umotywowanie wniosku, ewentualnie dodatkowe poparcie swoich twierdzeń niezbędną dokumentacją, aby w sposób możliwie wyczerpujący i przekonujący dla sądu administracyjnego uprawdopodobnić brak winy w niedochowaniu terminu. Podkreślenia wymaga przy tym, że z uwagi na charakter działania (zakres kognicji) sądu kasacyjnego, który sprowadza się jedynie do badania prawidłowości działania sądu pierwszej instancji, a nie do powtórnego merytorycznego rozpoznania danej sprawy, wspomniane okoliczności muszą zostać wykazane na etapie rozpatrywania wniosku o przywrócenie terminu przez Sąd I instancji. W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie właściwie ocenił, że podniesione przez skarżącego okoliczności nie mogą świadczyć o uprawdopodobnieniu braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Prawidłowo w tym zakresie Sąd I instancji odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi, bowiem skarżący nie wykazał, że w terminie otwartym do wniesienia skargi wystąpiły niezależne od niego okoliczności uniemożliwiające wniesienie skargi. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.