I OZ 281/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Przewodniczący Sędzia NSA Zygmunt Zgierski po rozpoznaniu w dniu 17 sierpnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia I.H. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 27 kwietnia 2023 r., sygn. akt II SO/Po 5/23 o oddaleniu wniosku o wymierzenie organowi grzywny w sprawie z wniosku I.H. o wymierzenie grzywny Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w Poznaniu w związku z niezastosowaniem się do obowiązku przekazania skargi oraz akt sprawy i odpowiedzi na skargę postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie; 2. wymierzyć Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w Poznaniu grzywnę w wysokości 1 000 (jeden tysiąc) zł za nieprzekazanie kompletnych akt sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu.

Pismem z 21 marca 2023 r. I.H. zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z wnioskiem o wymierzenie Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w Poznaniu grzywny z powodu nieprzekazania wraz ze skargami zarejestrowanymi pod sygn. akt II SA/Po 912/22 i II SA/Po 911/22 kompletnych akt administracyjnych. Postanowieniem z 27 kwietnia 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił powyższy wniosek. W uzasadnieniu Sąd wywiódł, że wymierzenie grzywny z powodu nieprzekazania akt administracyjnych wraz ze skargą nie jest obligatoryjne i możliwość ta pozostawiona jest uznaniu sądu. Wyjaśnił, że w obu wskazanych powyżej sprawach akta administracyjne zostały przekazane do Sądu wraz ze skargami i odpowiedziami na skargi, a jedyne uchybienie polegało na przekazaniu niekompletnych akt administracyjnych i zostało konwalidowane przed złożeniem przez skarżącą wniosku o wymierzenie organowi grzywny. W ocenie Sądu wskazuje to na brak celowości w działaniu organu podjętym w zamiarze niedopuszczenia do szybkiego i sprawnego rozpoznania sprawy. Ponadto Sąd uznał, że wymiar opóźnienia w przekazaniu kompletnych akt administracyjnych nie okazał się znaczny i nie spowodował znacznego opóźnienia w rozpoznaniu skarg skarżącej. Na powyższe rozstrzygnięcie skarżąca wywiodła zażalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 54 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej: ppsa, organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi, przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, w postaci papierowej lub elektronicznej, w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. W razie niezastosowania się do tych obowiązków – zgodnie z art. 55 § 1 ppsa – sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6. Analiza ostatniego z przytoczonych powyżej przepisów wskazuje, że wymierzenie organowi grzywny zostało pozostawione uznaniu sądu. Sąd rozpoznając wniosek o wymierzenie grzywny, powinien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, a więc także przyczyny niewypełnienia przez organ obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 ppsa oraz czas, jaki upłynął od wniesienia skargi, a także, czy przed rozpatrzeniem wniosku o wymierzenie grzywny organ wypełnił ten obowiązek i wyjaśnił powody niedotrzymania terminu (zob. m.in. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 grudnia 2016 r., sygn. akt I OZ 1813/16). W rozpoznawanej sprawie skargi na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu wpłynęły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu w dniu 19 grudnia 2022 r. wraz z odpowiedziami na skargi i aktami postępowania obejmującymi wyłącznie akta postępowania odwoławczego. Braki w aktach zostały stwierdzone w dniu wpływu skarg do Sądu, w związku z czym organ został wezwany do nadesłania kompletnych akt postępowań. Pierwsze wezwanie w sprawie II SA/Po 911/22 skierowano 22 grudnia 2022 r., a kolejne w dniach 19 stycznia 2023 r. i 1 marca 2023 r., a w sprawie II SA/Po 912/22 pierwsze wezwanie wystosowano 22 grudnia 2022 r. a kolejne 12 stycznia 2023 r., przy czym skarżącą w tej sprawie pismem z 15 lutego 2023 r. pouczono o możliwości nałożenia na organ grzywny w trybie wynikającym z art. 55 § 1 ppsa. W obu tych sprawach brakujące akta organ przesłał przy pismach z 9 marca 2023 r., nie wyjaśniając przyczyn nieprzekazania kompletnych akt postępowania ani przyczyn opóźnienia w wykonaniu wezwań Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nadesłanie uzupełnionych akt dwa i pół miesiąca po wystosowaniu pierwszego wezwania do prawidłowego wykonania obowiązków wynikających z art. 54 § 2 ppsa nie pozwala na stwierdzenie, że w rozpoznawanej sprawie nie zostały spełnione przesłanki nałożenia na organ grzywny, o której mowa w art. 55 § 1 ppsa, a brak działań organu nie spowodował opóźnień w rozpoznaniu skarg. Odnotować przy tym należy, że nadesłanie uzupełnionych akt wymagało wystosowania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu kolejnych wezwań w tym przedmiocie, a pismo przewodnie, przy którym nadesłano uzupełnione akta, nie wskazuje na przyczyny opóźnienia, nienadesłania kompletnych akt postępowania wraz ze skargami ani informacji o podjęciu działań mających na celu zapobieżenie tego typu sytuacjom w przyszłości. Dodatkowo podkreślenia wymaga, że po wysłaniu kolejnego wezwania do uzupełnienia akt administracyjnych sprawy w postępowaniu sądowoadministracyjnym o sygn. akt II SA/Po 912/22 sąd pouczył skarżącą o treści art. 55 § 1, co należy uznać za uprawdopodobnienie, że w sprawie zaszły podstawy do wymierzenia takiej grzywny na wniosek skarżącej. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny, uznając okoliczności sprawy za dostatecznie wyjaśnione, na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 2 i art. 55 § 1 w zw. z art. 193 ppsa orzekł o uchyleniu zaskarżonego postanowienia i rozpoznał wniosek skarżącego o wymierzenie grzywny. Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że wymierzenie organowi grzywny jest zasadne. Organ przekazał uzupełnione akta postępowań administracyjnych ze znacznym opóźnieniem wpływającym na możliwość niezwłocznego zbadania i rozstrzygnięcia sprawy, przy czym nadesłanie akt stanowiło skutek wystosowania więcej niż pojedynczego wezwania w każdej z tych spraw. Powyższe spowodowało wymierzenie organowi grzywny w oparciu o art. 55 § 1 w zw. z art. 193 ppsa w wysokości 1 000 złotych.