I OZ 264/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska po rozpoznaniu w dniu 24 maja 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia S. M. na zarządzenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 stycznia 2024 r., sygn. akt I SA/Wa 1173/23 o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku o sporządzenie uzasadnienia w sprawie ze skargi S. M. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 24 kwietnia 2023 r. nr DNI.gn.625.30.2023 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania postanawia uchylić zaskarżone zarządzenie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zarządzeniem z 9 stycznia 2024 r. pozostawił bez rozpoznania wniosek skarżącej o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W uzasadnieniu zarządzenia Sąd I instancji wskazał, że wnioskiem z 3 listopada 2023 r. (data nadania) skarżąca wystąpiła o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku z 18 października 2023 r., sygn. akt I SA/Wa 1173/23. Wobec braku podpisu na wniosku skarżąca została wezwana do jego podpisania w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Przesyłka zawierająca wezwanie do usunięcia braków formalnych wniosku została skarżącej doręczona 20 listopada 2023 r. Zatem siedmiodniowy termin do uzupełnienia braku formalnego wniosku upłynął 27 listopada 2023 r. Podpisany wniosek o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku skarżąca nadesłała do Sądu 29 listopada 2023 r. (data nadania), a zatem już po wyznaczonym przez Sąd terminie i z tego względu został on pozostawiony bez rozpoznania na zasadzie art. 49 § 1 i § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej jako: P.p.s.a.). W zażaleniu na powyższe zarządzenie skarżąca podniosła, że jej wniosek wpłynął do Sądu dwa dni po terminie. Wskazała, że zakreślony termin na uzupełnienie braku formalnego wniosku był nierealny. Skarżąca wyjaśniła, że mieszka w USA, nie ma możliwości szybszego przesłania dokumentów, platforma ePUAP nie działa, było również Święto Dziękczynienia i wszystkie placówki były nieczynne, zaś do najbliższego konsulatu, który zlokalizowany jest w innym stanie jest ponad 6 godzin jazdy samochodem i obowiązuje wcześniejsze umówienie wizyty. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 141 § 2 P.p.s.a. w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku. Do warunków formalnych pisma, w tym również wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, należy podpis strony (art. 46 § 1 pkt 4 P.p.s.a.). W myśl art. 49 § 1 P.p.s.a., jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Jeżeli strona nie uzupełniła lub nie poprawiła pisma w terminie, przewodniczący zarządza pozostawienie pisma bez rozpoznania (art. 49 § 2 P.p.s.a.). W sprawie bezsporną pozostaje okoliczność, że złożony przez skarżącą wniosek z 2 listopada 2023 r. o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku zawierał brak formalny w postaci braku podpisu. Zasadnie zatem Sąd I instancji wezwał skarżącą do jego usunięcia pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Nieprawidłowo jednak określił termin na dokonanie tej czynności procesowej. Należało bowiem uwzględnić, że skarżąca nie zamieszkuje na terenie Rzeczypospolitej Polskiej, lecz w Stanach Zjednoczonych Ameryki Północnej (USA). Strona nie jest reprezentowana przez pełnomocnika, ustanowiła wyłącznie pełnomocnika dla doręczeń w kraju, jak tego wymaga art. 299 P.p.s.a. W przypadku zaś strony, która ma miejsce zamieszkania w innym państwie niż Rzeczpospolita Polska zastosowanie znajdują przepisy działu X P.p.s.a., w tym art. 300 P.p.s.a., który w sprawach nieuregulowanych w ustawie do postępowania w zakresie obrotu zagranicznego odsyła do odpowiedniego stosowania przepisów o ustroju sądów powszechnych oraz przepisów Kodeksu postępowania cywilnego dotyczących międzynarodowego postępowania cywilnego. W myśl natomiast art. 130 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 1550 ze zm., dalej jako: k.p.c.), jeżeli pismo procesowe nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych lub jeżeli od pisma nie uiszczono należnej opłaty, przewodniczący wzywa stronę, pod rygorem zwrócenia pisma, do poprawienia, uzupełnienia lub opłacenia go w terminie tygodniowym. Zgodnie zaś z art. 130 § 11 k.p.c. jeżeli pismo wniosła osoba zamieszkała lub mająca siedzibę za granicą, która nie ma w kraju przedstawiciela, przewodniczący wyznacza termin do poprawienia lub uzupełnienia pisma albo uiszczenia opłaty nie krótszy niż miesiąc, przy czym gdyby doręczenie wezwania miało mieć miejsce poza terytorium Unii Europejskiej, oznacza się termin nie krótszy niż trzy miesiące. Jak słusznie zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 16 lipca 2020 r., sygn. akt I OZ 439/20 wykładnia systemowa i konstytucyjne zasady: równości wobec prawa i prawa do sądu (art. 32 ust. 1 i art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.) przemawia za przyjęciem, że norma prawna, wyrażona w art. 130 § 11 k.p.c., winna być dekodowana z art. 49 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 32 ust. 1 i art. 45 ust. 1 Konstytucji RP (podobnie NSA w postanowieniach: z 19 grudnia 2019 r., sygn. akt II OZ 1138/19 i z 25 maja 2023 r. III FZ 110/23). Art. 49 § 1 P.p.s.a. nie reguluje bowiem kwestii wezwań w przypadku gdy strona zamieszkuje poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Jednocześnie należy wskazać, że na gruncie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jak i Kodeksu postępowania cywilnego, ustanowienie pełnomocnika do doręczeń w kraju nie jest równoznaczne z posiadaniem przedstawiciela. W konsekwencji powyższego, z uwagi na fakt, że skarżąca zamieszkuje w USA i nie ma w kraju przedstawiciela należało wyznaczyć jej termin do uzupełnienia braków wniosku zgodnie z zasadami wynikającymi z działu X P.p.s.a. i stosowanymi odpowiednio przepisami k.p.c., tj. termin nie krótszy niż miesiąc. Zarządzenie Przewodniczącego Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 6 listopada 2023 r., wyznaczające skarżącej termin 7 dni na uzupełnienie braku formalnego wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku było więc niezgodne z obowiązującymi przepisami prawa, co uzasadniało uchylenie zaskarżonego zarządzenia o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania. Z przedstawionych powyżej względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.