I OZ 262/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska po rozpoznaniu w dniu 24 maja 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia H. K. i B. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 lutego 2024 r., sygn. akt I SA/Wa 1858/23 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi H. K. i B. S. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 sierpnia 2023 r., nr SZ.gn.624.35.2020 w przedmiocie odmowy zmiany decyzji postanawia uchylić zaskarżone postanowienie i przywrócić termin do uzupełnienia braków formalnych skargi

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 15 lutego 2024 r., na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: "P.p.s.a."), odmówił H. K. i B. S. przywrócenia terminu do wniesienia skargi na opisaną w sentencji decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. W uzasadnieniu Sąd wyjaśnił, że zarządzeniem z 28 września 2023 r. skarżące zostały wezwane do usunięcia braku formalnego skargi poprzez nadesłanie poświadczonego za zgodność z oryginałem lub własnoręcznie podpisanego jednego egzemplarza skargi wraz z załącznikami, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie zostało prawidłowo doręczone skarżącym 6 października 2023 r. Brak formalny skargi nie został jednak uzupełniony w terminie. Na skutek wydania przez Sąd I instancji postanowienia z 11 grudnia 2023 r. o odrzuceniu skargi, H. K. i B. S. złożyły wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu skarżące podały, że własnoręcznie podpisany odpis skargi wraz z dowodem uiszczenia opłaty został wysłany 6 października 2023 r. do Sądu omyłkowo za pośrednictwem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Skarżące argumentowały, że błąd ten wynikał z ich niewiedzy i nieznajomości prawa, a nastąpił, ponieważ skarżące zasugerowały się sposobem wnoszenia skargi do sądu administracyjnego za pośrednictwem organu, który wydał zaskarżoną decyzję. Strony domniemywały zatem, że pismo uzupełniające braki formalne skargi należy wnieść w taki sam sposób jak pismo wszczynające postępowanie sądowo-administracyjne. Sąd I instancji stwierdził, że skarżące nie wykazały braku winy i dochowania należytej staranności w uchybieniu terminowi do uzupełnienia braku formalnego skargi. Wskazał, że poprawne adresowanie przesyłek pocztowych i identyfikacja nadawcy stanowi wiedzę powszechną. Skarżące bez większych trudności mogły zweryfikować, że pismo uzupełniające brak formalny skargi należy przedłożyć bezpośrednio do nadawcy – sądu administracyjnego, który wezwał je do wykonania ww. czynności. W związku z powyższym uznał, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi nie podlegał uwzględnieniu. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżące zarzuciły Sądowi I instancji zbyt rygorystyczne podejście w rozpoznaniu ich wniosku, które zamknęło możliwość rozpoznania skargi. W odpowiedzi na zażalenie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wskazał, że 10 października 2023 r. (data wpływu do Ministerstwa) skarżące nadesłały dodatkowy egzemplarz skargi, nie wyjaśniły jednak na jaką okoliczność go przesyłają (do korespondencji nie było załączone żadne pismo). Wyjaśnień w tym zakresie skarżące nie udzieliły również w okresie późniejszym. Do ww. odpowiedzi Minister załączył przedmiotowy egzemplarz skargi wraz z kopertą. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 86 § 1 i art. 87 § 2 P.p.s.a. sąd na wniosek strony postanowi o przywróceniu terminu, jeżeli strona bez swojej winy nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym. We wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała zostać dokonana, w ciągu siedmiu dniu od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że w niniejszej sprawie nigdy nie była kwestionowana terminowość wniesienia skargi. Tak więc pismo skarżących z 11 grudnia 2023 r. nazwane "wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi" należało uznać za wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, gdyż z jego treści wyraźnie wynika, że uchybienie terminu dotyczyło czynności procesowej związanej z wezwaniem do nadesłania odpisu skargi. Podkreślenia wymaga, że o tym z jakim żądaniem strony mamy do czynienia, rozstrzyga treść pisma, a nie jego tytuł. Przedmiotowy wniosek został złożony w reakcji na postanowienie Sądu I instancji z 11 grudnia 2023 r. o odrzuceniu skargi z powodu nieuzupełnienia braków formalnych. Zresztą z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia z 15 lutego 2024 r. wynika, że Sąd I instancji w istocie także oceniał kwestię braku winy strony w odniesieniu do uchybienia terminowi do uzupełnienia braku formalnego skargi. W tym kontekście błędne i niezrozumiałe jest orzeczenie przez Sąd I instancji w sentencji zaskarżonego postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi, w sytuacji gdy nie budzi wątpliwości, że przedmiotem omawianego postępowania wpadkowego było żądanie przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Na obecnym etapie postępowania uwzględnienia wymagało, że przesyłka zawierająca brakujący odpis skargi została przez skarżące nadana za pośrednictwem poczty 6 października 2023 r., a więc z zachowaniem terminu przewidzianego do uzupełnienia braków formalnych skargi. Jednakże, co istotne przesyłka ta została przesłana na adres Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, który z braku wiedzy co do powodu przesłania odpisu skargi, przekazał go do Sądu dopiero 29 marca 2024 r. przy odpowiedzi na zażalenie skarżących dotyczące postanowienia o odrzuceniu skargi. Dopiero z treści zażalenia organ powziął bowiem wiedzę o tym, że przesłany odpis skargi winien być przekazany Sądowi I instancji. Powyższe przesądzało o tym, że braki formalne skargi zostały uzupełnione po upływie terminu, o którym mowa w art. 49 § 1 P.p.s.a. Istota sporu w niniejszej sprawie nadal sprowadza się więc do odpowiedzi na pytanie czy skarżące uprawdopodobniły brak swojej winy w zakresie terminowości dokonania czynności procesowej, jaką jest uzupełnienie braków formalnych skargi. W tej konkretnej sprawie należało uwzględnić, że H. K. ma 88 lat, a B. S. 64 lata, skarżące nie były reprezentowane przez profesjonalnego pełnomocnika, a do treści wezwania zastosowały się uwzględniając procedurę obowiązującą przy wnoszeniu skargi do sądu administracyjnego. Podkreślenia wymaga, iż wszelkie czynności skarżących podejmowane w niniejszej sprawie świadczą o ich znacznym zaangażowaniu i woli doprowadzenia do rozpoznania ich skargi. Wskazuje na to także fakt niezwłocznego wykonania wezwania Sądu o uzupełnienie braków formalnych, które nastąpiło w dniu jego odebrania, tj. 6 października 2023 r. W tym kontekście nie sposób przyjąć, by skarżące wykazały się brakiem dbałości o własny interes. Z racji wieku i braku profesjonalnego wsparcia nie można uznać, by skorzystanie przez nie z wadliwego trybu wnoszenia pism procesowych ocenione być mogło jako przejaw niedbalstwa. Istotne również pozostaje, że uczestniczka postępowania M. P., dla której brakujący odpis skargi był przeznaczony, w piśmie procesowym z 4 kwietnia 2024 r. przychyliła się do zażalenia skarżących na postanowienie Sądu I instancji o odmowie przywrócenia uchybionego terminu. Mając zatem na uwadze wskazane powyżej okoliczności oraz konstytucyjne prawo do sądu zagwarantowane jednostce w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, uznać należy, że nie powinno się zamykać skarżącym tej drogi i możliwości dochodzenia swych praw. Z przedstawionych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w związku z art. 197 P.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie i, uznając istotę sprawy za dostatecznie wyjaśnioną, na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 193 P.p.s.a, przywrócił termin do uzupełnienia braków formalnych skargi.