I OZ 262/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska po rozpoznaniu w dniu 10 lipca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. A. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 14 maja 2026 r., sygn. akt IV SA/Wr 259/26 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi J. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia 31 grudnia 2025 r., nr SKO.4101.887.2025 w przedmiocie uznania części zasiłku celowego za świadczenie nienależnie pobrane i podlegające zwrotowi postanawia: oddalić zażalenie

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z 14 maja 2026 r. odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia 31 grudnia 2025 r., nr SKO.4101.887.2025 w przedmiocie uznania, że część zasiłku celowego – zaliczki w kwocie 50 000 zł wypłaconej J. A. 10 grudnia 2024 r. przed wydaniem decyzji o ustaleniu prawa do tego zasiłku, jest świadczeniem nienależnie pobranym i podlega zwrotowi. Sąd I instancji uznał, że skarżąca nie uprawdopodobniła w sposób wystarczający i przekonujący wystąpienia przesłanek przemawiających za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji. Uzasadnienie wniosku jest lakoniczne i ma charakter czysto hipotetyczny, ponieważ nie przedstawiono żadnych dowodów potwierdzających możliwość wystąpienia w wyniku wykonania zaskarżonej decyzji niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, które pozwoliłyby na ocenę wniosku. Dodatkowo Sąd I instancji podkreślił, że dokonanie wydatkowania środków finansowych celem wykonania decyzji administracyjnej (przykładowo zwrot nienależnie wypłaconego zasiłku) zasadniczo nie ma nieodwracalnego charakteru. Skarb Państwa ponosi bowiem odpowiedzialność odszkodowawczą za szkody wyrządzone decyzją niezgodną z prawem. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca podniosła, że nawet w przypadku pozytywnego dla niej zakończenia postępowania zwrot środków objętych zaskarżoną decyzją nastąpiłby za około 4-6 lat. Wskazała, że szkody w sferze jej dóbr osobistych takich jak zdrowie, psychika, poczucie bezpieczeństwa i godność ludzka są całkowicie nieodwracalne. Jeżeli zostanie teraz zmuszona do oddania 50 000 zł, straci wszelkie środki na bieżącą egzystencję i natychmiastowe zabezpieczenie zniszczonego dachu nad głową przed kolejnymi okresami niesprzyjających warunków atmosferycznych. Podała, że od 21 maja 2025 r. nieprzerwanie i systematycznie uczestniczy w cotygodniowej terapii psychologicznej z powodu ciężkich zaburzeń lękowych i przewlekłego stresu wywołanego utratą bezpiecznego schronienia, co potwierdza załączone do akt zaświadczenie z 27 października 2025 r. Przymusowa egzekucja pogłębi zaś tę traumę do stopnia niemożliwego do odwrócenia. Skarżąca zarzuciła, że Sąd I instancji całkowicie zignorował jej sytuację finansową. Wskazała, że aktualnie nie posiada żadnych oszczędności, a stan jej "portfela" wynosi około 1000 zł. Z powodu sporych kosztów energii elektrycznej niezbędnej do życia i dogrzewania budynku, który ma liczne nieszczelności na skutek uszkodzeń konstrukcji budynku, znalazła się w stanie głębokiego ubóstwa energetycznego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Stosownie do art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143, zwanej dalej: p.p.s.a.), sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Warunkiem zastosowania w stosunku do wnioskodawcy ochrony tymczasowej wynikającej z powołanego przepisu jest wykazanie przez stronę, że w związku z wykonaniem aktu administracji publicznej zachodzić będzie niebezpieczeństwo wyrządzenia jej znacznej szkody bądź jego wykonanie spowoduje trudne do odwrócenia skutki. Uprawdopodobnienie okoliczności przemawiających za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji spoczywa na stronie wnioskującej o ochronę tymczasową w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Uzasadnienie wniosku powinno się więc odnosić do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Ponadto twierdzenia te powinny być poparte dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi sytuacji finansowej oraz majątkowej wnioskującego. Natomiast brak lub nieodpowiednie uzasadnienie wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej uniemożliwia jego merytoryczną ocenę. (vide J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. 4, Warszawa 2010, s. 206). W niniejszej sprawie, jak słusznie wskazał Sąd I instancji, wniosek o wstrzymanie zaskarżonej decyzji zawarty w skardze nie zawierał wymaganego uzasadnienia, co nie pozwalało na jego merytoryczną ocenę. Skarżąca nie podała żadnych informacji dotyczących jej sytuacji finansowej i majątkowej – m.in. nie wskazała na wysokość aktualnie osiąganych dochodów i stałych kosztów utrzymania. Wobec braku tych informacji w uzasadnieniu wniosku o wstrzymanie wykonania, nie było możliwe dokonanie oceny, czy uiszczenie należności wynikających z zaskarżonej decyzji rzeczywiście spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody bądź trudne do odwrócenia skutki. Za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji, nie może bowiem przemawiać sama wysokość zobowiązania nałożonego zaskarżoną decyzją. Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że gdy wniosek o wstrzymanie wykonania dotyczy aktu rodzącego obowiązek zapłaty określonej sumy pieniężnej, a zatem rozporządzenia majątkiem wnioskodawcy, konieczne jest zobrazowanie okoliczności potwierdzających trudną sytuację materialną oraz wykazanie, że uszczuplenie majątku o wskazaną kwotę grozi wyrządzeniem znacznej szkody lub spowodowaniem skutków trudnych do odwrócenia. Jak już wyżej wskazano skarżąca nie wywiązała się z ww. obowiązków. Zasadności postanowienia Sądu I instancji nie podważają również okoliczności wskazane w zażaleniu. Odnosząc się do dokumentacji, którą skarżąca dołączyła do zażalenia, należy zauważyć, że są to nowe okoliczności, które podniesiono dopiero na etapie postępowania zażaleniowego (na marginesie dodać należy, że wśród tych dokumentów nadal brakuje danych dotyczących aktualnych dochodów i kosztów utrzymania). Sąd I instancji nie miał wiedzy na ten temat, w związku z tym nie mógł dokonać oceny tych okoliczności. Należy podkreślić, że zadaniem NSA nie jest ponowna ocena wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, uzupełnionego ewentualnie o okoliczności podniesione w zażaleniu, lecz kontrola postanowienia wydanego przez Sąd I instancji. Wobec tego nie było podstaw, aby odnieść się do nowych okoliczności, powołanych w zażaleniu i uwzględnić je przy wydawaniu rozstrzygnięcia w przedmiocie postanowienia o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny nadmienia, że postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności sąd może zmienić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności, o czym stanowi art. 61 § 4 p.p.s.a. To jednak w interesie strony leży takie sformułowanie wniosku, aby powołane w nim okoliczności wskazywały na wystąpienie w jej przypadku przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. oraz poparcie zawartych we wniosku twierdzeń stosownymi dokumentami.