IV SA/Wr 259/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale IV wniosku J. A. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi J. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia 31 grudnia 2025 r., nr [...] w przedmiocie uznania części zasiłku celowego za świadczenie nienależnie pobrane i podlegające zwrotowi postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

Pismem z 17 marca 2026 r. J. A. (dalej: skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na decyzję SKO w Wałbrzychu z 31 grudnia 2025 r. w przedmiocie uznania części wypłaconego zasiłku celowego za świadczenie nienależnie pobrane i podlegające zwrotowi. W skardze zawarto wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Skarżąca podniosła, że obowiązek natychmiastowego zwrotu 50 tys. zł w jej obecnej sytuacji majątkowej i przy zniszczonym domu grozi niepowetowaną szkodą i paraliżem egzystencjalnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143; dalej: p.p.s.a.), wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. W myśl art. 61 § 3 p.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Odmowa wstrzymania aktu lub czynności przez organ nie pozbawia skarżącego prawa złożenia wniosku do sądu. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Według art. 61 § 5 p.p.s.a., postanowienia, o których mowa w § 3 i 4, sąd może wydać na posiedzeniu niejawnym. Zauważyć trzeba, że wstrzymanie wykonania aktów (czynności) zaskarżonych do sądu administracyjnego stanowi odstępstwo od generalnej zasady ich wykonalności i ma na celu w szczególności ochronę skarżącego przed negatywnymi skutkami, które może wywołać ich wykonanie, jeszcze przed prawomocnym rozstrzygnięciem sprawy przez sąd administracyjny. Przez użyte w art. 61 § 3 p.p.s.a. pojęcie szkody, należy rozumieć taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Natomiast trudne do odwrócenia skutki to takie skutki prawne lub faktyczne, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Przy tym zaznaczyć trzeba, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku, tak aby przekonać sąd do zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo powołanie się strony na treść przepisu czy ogólnikowe stwierdzenia we wspomnianym obszarze. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, iż wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Innymi słowy, aby wniosek mógł być rozpatrzony pozytywnie, strona musi go poprzeć konkretnymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu. Konieczne jest zatem wykazanie szczegółowych przyczyn uzasadniających możliwość wystąpienia sytuacji, która spowoduje zajście choćby jednej z przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Argumentacja wniosku o wstrzymanie wykonania aktu musi więc w sposób przekonujący przedstawiać konkretne relacje między brakiem wstrzymania zaskarżonej decyzji (orzeczenia) a wystąpieniem zagrożeń z art. 61 § 3 p.p.s.a. (por. postanowienia NSA: z 29 kwietnia 2021 r., I GSK 335/21; z 6 kwietnia 2022 r., II GZ 76/22; z 21 lipca 2022 r., III OSK 1531/22; z 18 kwietnia 2023 r., III OZ 187/23 – dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl). Niewskazanie we wniosku takich okoliczności oznacza, co do zasady, brak przesłanek udzielenia ochrony tymczasowej przez sąd, uzasadniający oddalenie wniosku (zob. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, uw. 11 do art. 61). Stąd strona skarżąca powinna dokładnie przytoczyć okoliczności, które przemawiają za wstrzymaniem wykonania zaskarżonego aktu, gdyż od uprawdopodobnienia niebezpieczeństwa wystąpienia znacznej szkody lub negatywnych skutków trudnych do odwrócenia zależy orzeczenie sądu (por. postanowienie NSA z 7 kwietnia 2005 r., II OZ 201/05 - dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl). W realiach sprawy, zaskarżona decyzja jest aktem poddającym się wykonaniu, a przez to ewentualnemu wstrzymaniu wykonania, niemniej jednak w ocenie Sądu skarżąca nie uprawdopodobniła w sposób wystarczający i przekonujący wystąpienia przesłanek przemawiających za wstrzymaniem jej wykonania. Uzasadnienie wniosku jest lakoniczne i ma charakter czysto hipotetyczny, ponieważ nie przedstawiono żadnych dowodów potwierdzających możliwość wystąpienia w wyniku wykonania zaskarżonej decyzji niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, które pozwoliłyby Sądowi na ocenę wniosku. Dodatkowo należy podkreślić, że dokonanie wydatkowania środków finansowych celem wykonania decyzji administracyjnej (przykładowo zwrot nienależnie wypłaconego zasiłku) zasadniczo nie ma nieodwracalnego charakteru. Skarb Państwa ponosi bowiem odpowiedzialność odszkodowawczą za szkody wyrządzone decyzją niezgodną z prawem. Należy pamiętać, że w art. 61 § 3 p.p.s.a. chodzi o taką szkodę (majątkową, a także niemajątkową), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie do stanu pierwotnego (por. postanowienie NSA z 20 grudnia 2004 r., GZ 138/04 - dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl). Ponadto orzekający w sprawie Sąd w pełni podziela stanowisko NSA wyrażone w postanowieniu z 5 grudnia 2012 r., II GZ 455/12 (dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl), zgodnie z którym postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności wydawane jest wyjątkowo, na wniosek strony skarżącej i nie stosuje się w odniesieniu do niego art. 49 p.p.s.a. Oznacza to, że w przypadku nieuzasadnienia lub niedostatecznego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności, przewodniczący nie ma obowiązku wzywania strony do jego uzupełnienia lub poprawienia, a inicjatywa dowodowa i odpowiedzialność za skuteczność złożonego wniosku spoczywa w całości na wnioskodawcy. Sąd w tej kwestii nie jest także zobligowany do dokonywania jakichkolwiek ustaleń z urzędu. Stąd w okolicznościach sprawy wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie zasługiwał na uwzględnienie. Zaznaczyć jednak należy, że odmowa wstrzymania wykonania aktu nie oznacza jednocześnie oceny zasadności wniesionej skargi. Ewentualna niezgodność decyzji z prawem, która co do zasady będzie przedmiotem oceny Sądu w dalszym toku postępowania, jest kwestią niezależną od ochrony tymczasowej wynikającej z art. 61 § 3 p.p.s.a. Sąd, rozpatrując bowiem wniosek o wstrzymanie aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej, nie rozpoznaje sprawy merytorycznie, lecz bada jedynie ryzyko rzeczywistego zaistnienia przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia, przy czym na mocy art. 61 § 5 p.p.s.a. uczynił to na posiedzeniu niejawnym.