I OZ 261/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Iwona Bogucka po rozpoznaniu w dniu 28 czerwca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Zarządców U. w N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 lutego 2022 r. sygn. akt I SA/Wa 90/22 o odrzuceniu skargi Zarządców U. w N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji postanawia: oddalić zażalenie.

Pismem z 22 grudnia 2021 r. Zarządcy U. w N. (dalej: skarżący, strona skarżąca) wnieśli, za pośrednictwem pełnomocnika – radcy prawnego G. D., skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z [...] listopada 2021 r. utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta W. z [...] września 2021 r., odmawiającą skarżącym uchylenia decyzji tego organu z [...] października 2018 r., na mocy której umorzono postępowanie w sprawie przyznania prawa własności czasowej do nieruchomości położonej w W. przy dawnej ulicy N. [...], ozn. nr hip. [...]. W dniu 24 stycznia 2022 r., w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 18 stycznia 2022 r., pełnomocnik strony skarżącej został wezwany do uzupełnienia braków formalnych skargi przez złożenie oryginału bądź poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii pełnomocnictwa procesowego upoważniającego go do działania w imieniu skarżących przed sądami administracyjnymi wraz z dokumentami przedstawiającymi sposób reprezentacji skarżących, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Powyższe zarządzenie zostało doręczone prawidłowo pełnomocnikowi strony skarżącej 27 stycznia 2022 r. Pismem z 3 lutego 2022 r., z zachowaniem terminu, pełnomocnik skarżących nadesłał odpis pełnomocnictwa z 2 lutego 2022 r. podpisany przez J. E. B. – General Counsel, upoważniający go do reprezentowania Zarządców U. w N. Pełnomocnik nie załączył jednak dokumentów przedstawiających sposób reprezentacji skarżących. Postanowieniem z 22 lutego 2022 r., I SA/Wa 90/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329; dalej: p.p.s.a.), odrzucił skargę. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że do pisma z 3 lutego 2022 r. pełnomocnik nie załączył dokumentów przedstawiających sposób reprezentacji strony skarżącej. Tym samym Sąd I instancji uznał, że braki formalne skargi nie zostały uzupełnione w pełni. O zwrocie wpisu od skargi Sąd I instancji orzekł na podstawie art. 232 § 1 p.p.s.a. Zażalenie na postanowienie złożyła strona skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wnosząc o jego uchylenie w całości. Sądowi I instancji zarzucono naruszenie przepisów postępowania, tj. zastosowanie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. przez bezzasadne przyjęcie, że w niniejszej sprawie zaszła podstawa do odrzucenia skargi z uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych w postaci nienadesłania, a więc brak w aktach sprawy, dokumentów przedstawiających sposób reprezentacji strony skarżącej, podczas gdy dokumenty takie zostały już złożone do akt postępowania toczącego się przed Prezydentem W., którego to postępowania i wydanych w nim orzeczeń administracyjnych dotyczy skarga, czego skutkiem jest nieistnienie wskazanego przez Sąd braku formalnego skargi, uzasadniającego jej odrzucenie. W uzasadnieniu zażalenia wskazano, że pełnomocnik nie załączył dokumentów przedstawiających sposób reprezentacji strony skarżącej, tj. dokumentu potwierdzającego uprawnienie J. B., z uwagi na fakt, że dokumenty te znajdują się już w aktach sprawy, gdyż były one dwukrotnie załączanie do pism w związku z toczącym się postępowaniem restytucyjnym, dotyczącym przedmiotowej nieruchomości, tj.: jako załącznik do wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu administracyjnym z 24 października 2017 r. do Prezydenta W. Biura Spraw Dekretowych Urzędu W. oraz jako załącznik do pisma wnioskodawcy z 23 stycznia 2018 r. do Prezydenta W. Biura Spraw Dekretowych Urzędu W. Zgodnie ze złożonym zaświadczeniem o prawie do reprezentacji z 13 października 2017 r. ww. jest upoważniona do podpisywania w imieniu Zarządu U. wszelkich umów, porozumień lub innych dokumentów w zakresie powierzonych jej obowiązków. Upoważnienie to obejmuje zatem również udzielanie pełnomocnictw w imieniu strony skarżącej w związku z przedmiotową sprawą. Dokument ten został zaopatrzony w klauzulę apostille oraz przetłumaczony przez tłumacza przysięgłego na język polski. Dokument ten, jak i płynące z niego umocowanie, nie był nigdy kwestionowany przez organy wydające orzeczenia w przedmiotowej sprawie. Do zażalenia dołączono zaświadczenie o prawie do reprezentacji wraz z klauzulą apostille i tłumaczeniem przysięgłym na język polski. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 57 § 1 p.p.s.a. skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Pismo procesowe strony powinno spełniać określone warunki formalne, bez spełnienia których nie można mu nadać prawidłowego biegu. Wymogi formalne składanych pism uregulowane zostały w art. 46 p.p.s.a. Wśród wymogów pisma procesowego art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. wymienia podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. Stosownie zaś do art. 46 § 3 p.p.s.a. do pisma należy dołączyć pełnomocnictwo lub jego wierzytelny odpis, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który w danej sprawie nie złożył jeszcze tych dokumentów przed sądem. W tym miejscu Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że uprawnienie do działania w postępowaniu sądowym w imieniu osób prawnych regulują przepisy art. 28 § 1 i art. 29 p.p.s.a. Wynika z nich, że osoby prawne dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu (art. 28 § 1). Przedstawiciel ustawowy lub organ albo osoby, o których mowa w art. 28, mają obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu (art. 29). Z kolei kwestie dotyczące pełnomocników stron unormowano w przepisach rozdziału 3 p.p.s.a. Stosownie do art. 34 p.p.s.a., strony i ich organy lub przedstawiciele ustawowi mogą działać przed sądem osobiście lub przez pełnomocników. W myśl zaś art. 37 § 1 p.p.s.a., pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. Adwokat, radca prawny, rzecznik patentowy, a także doradca podatkowy mogą sami uwierzytelnić odpis udzielonego im pełnomocnictwa oraz odpisy innych dokumentów wykazujących ich umocowanie. Sąd może w razie wątpliwości zażądać urzędowego poświadczenia podpisu strony. Z powyższych przepisów wynika zatem, że pełnomocnik wnoszący skargę w imieniu strony, obowiązany jest dołączyć do niej zarówno dokument pełnomocnictwa, jak i dokument, z którego będzie wynikało, że podpis mocodawcy pochodzi od podmiotu umocowanego do działania w imieniu osoby prawnej, w tym do udzielania pełnomocnictw. Tym samym złożenie pełnomocnictwa bez wykazania dokumentem, zgodnie z przytoczonym art. 37 § 1 p.p.s.a. w oryginale lub wierzytelnym odpisie, że udzieliła go osoba umocowana do reprezentowania strony – osoby prawnej, nie wypełnia warunków formalnych umożliwiających nadanie skardze prawidłowego biegu. Jeżeli zaś pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę do jego uzupełnienia lub poprawienia w terminie siedmiu dni, pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej (art. 49 § 1 p.p.s.a.). W przypadku skargi rygorem właściwym dla nieuzupełnienia jej braków jest odrzucenie, o czym stanowi art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Na tle powyższych uregulowań uzasadniony jest pogląd, że brak dokumentu stwierdzającego umocowanie do reprezentacji strony, o którym mowa w art. 29 p.p.s.a. stanowi brak formalny, który może być usunięty w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a., zaś niewykonanie w terminie nałożonego przez sąd obowiązku, powoduje odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Wykładnia systemowa powołanych przepisów nakazuje bowiem stosować te same zasady w przypadku składania pisma procesowego przez organ osoby prawnej jak i przez ustanowionego przez ten organ pełnomocnika, zwłaszcza, że w zdaniu drugim art. 37 § 1 mowa jest także o "innych dokumentach wykazujących umocowanie" pełnomocnika. Z tych przyczyn w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że przez pojęcie pełnomocnictwa w postępowaniu sądowoadministracyjnym rozumieć należy całościowo komplet dokumentów niezbędnych do wykazania umocowania pełnomocnika do działania za mocodawcę (zob. m.in. wyroki NSA: z 9 lutego 2005 r., GSK 1337/04; z 22 kwietnia 2005 r., I FSK 1675/04; z 20 kwietnia 2006 r., II FSK 581/05; z 25 września 2019 r. II OSK 2637/17, oraz postanowienia NSA: z 18 października 2007 r., I OSK 1499/07; z 9 grudnia 2009 r., II FSK 919/09; z 5 października 2010 r., I FSK 1148/10; z 21 czerwca 2011 r., II FSK 1266/11; z 12 września 2013 r., I FZ 371/13; z 17 listopada 2014 r., I FSK 1505/14; z 6 października 2016 r., II OZ 882/16. Zob. też M. Niezgódka-Medek, [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. 6, Warszawa 2016, s. 221-223). W rozpoznawanej sprawie brak udokumentowania prawidłowości umocowania do reprezentowania strony skarżącej niewątpliwie stanowił brak formalny skargi, który uniemożliwiał weryfikację prawidłowej jej reprezentacji, podlegający uzupełnieniu w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a., pod rygorem odrzucenia skargi. Pełnomocnik strony skarżącej wraz ze skargą, ani na wezwanie sądu, nie przedstawił jednak dokumentów określających sposób reprezentacji strony skarżącej, uczynił to dopiero w przedmiotowym zażaleniu. Zgodnie zaś z art. 37 p.p.s.a., w przypadku złożenia pisma do sądu administracyjnego przez pełnomocnika, ma on obowiązek dołączyć do akt sprawy dokument stwierdzający umocowanie do reprezentacji strony przez osobę, która udzieliła pełnomocnictwa. Tym samym, biorąc pod uwagę powyższe rozważania i fakt, że pełnomocnik strony skarżącej mimo prawidłowego wezwania przez Sąd w wyznaczonym terminie nie uzupełnił braku formalnego skargi, Sąd I instancji prawidłowo ją odrzucił na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Podkreślenia wymaga również, że wbrew twierdzeniom zażalenia, powoływanie się w postępowaniu sądowoadaministracyjnym na dokument pełnomocnictwa i dokumenty przedstawiające sposób reprezentacji strony skarżącej przedłożone w postępowaniu administracyjnym jest, w świetle jednoznacznej treści art. 37 § 1 zd. 1 p.p.s.a., nieuprawnione. Co więcej, również stosownie do art. 29 p.p.s.a. przedstawiciel ustawowy lub organ albo osoby, o których mowa w art. 28 p.p.s.a., mają obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu. Wykazanie, że w imieniu strony skarżącej działają osoby posiadające do tego umocowanie, jest niezbędne do ustalenia, czy skarga została skutecznie wniesiona. Umocowanie to musi być aktualne w dniu dokonania pierwszej czynności w postępowaniu – w tym wypadku w dniu złożenia skargi. Obowiązek złożenia tego rodzaju dokumentu przy pierwszej czynności w postępowaniu oznacza, że Sąd I instancji nie mógł nadać dalszego biegu skardze na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy. Postępowanie administracyjne i postępowanie sądowe są od siebie niezależne, odrębnie są również prowadzone akta dla tych postępowań. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.