I OZ 169/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marzenna Linska – Wawrzon po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia C. S. i W. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 stycznia 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 2378/13, o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi C. S. na postanowienie Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 21 stycznia 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 2378/13, po rozpoznaniu wniosku C. S. i W. S., odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że wnioskodawcy utrzymują się ze świadczeń emerytalnych w łącznej wysokości 2880 zł. Posiadają nieruchomość budynkową (dom) o pow. 110 m², w której zamieszkują. Z racji wieku (78 i 81 lat) oraz posiadanych schorzeń ponoszą znaczne wydatki na leczenie (korzystanie z porad lekarskich za odpłatnością, zakup leków). Sporą pozycję w ich wydatkach stanowią również rachunki za ogrzewanie, wodę, światło, śmieci i telefon. Dom w którym zamieszkują wymaga remontu. W ocenie Sądu pierwszej instancji wnioskodawcy nie wykazali, że nie są w stanie ponieść kosztów sądowych oraz kosztów ustanowienia pełnomocnika zawodowego. Sąd podkreślił, że skarżąca wraz z mężem posiada stałe i regularne źródło dochodów w postaci emerytury w kwocie 2880,36 zł miesięcznie. Strony są też właścicielami domu mieszkalnego o pow. 110 m2. Opisane przez strony wydatki obrazują jedynie średnie miesięczne obciążenie finansowe ich gospodarstwa domowego. Nie są to wydatki nadzwyczajne. Oczywistym jest, że utrzymanie każdej rodziny generuje koszty. Członkowie tej rodziny mają jednak wpływ jak będą one wysokie np. rachunki za gaz, energię, wodę, telefon, tak by nie zajmowały one wysokiej pozycji w budżecie domowym i by nie mieć problemów z ich bieżącym regulowaniem. Zdaniem Sądu za uwzględnieniem wniosku nie może również przemawiać fakt podeszłego wieku stron, czy też ich choroby. Tym bardziej, że strony dołączyły do sprawy jedynie faktury za leki, dotyczące w dodatku dłuższego niż miesięczny okresu rozliczeniowego (z dnia 29.06.2012 r. na kwotę 145,30 zł., z dnia 3 lipca 2013 r. na kwotę 169,59 zł, z dnia 7 września 2013 r. na kwotę 85,65 zł. oraz z dnia 4 listopada 2013 r. na kwotę 82,72 zł.). W dalszej części uzasadnienia Sąd podkreślił, że wnioskodawcy nie są osobami ubogimi, nieposiadającymi środków na pokrycie jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego, co uzasadniałoby ewentualne uwzględnienie złożonego wniosku. Sytuacji majątkowej wnioskodawców nie można utożsamiać z sytuacją osób pozbawionych zupełnie środków do życia lub posiadających środki niewielkie, wystarczające jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Z tych przyczyn Sąd odmówił przyznania prawa pomocy na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i art. 260 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. C.S. i W.S. w zażaleniu na powyższe postanowienie wnieśli o jego uchylenie. Podkreślili, że z dokumentacji dołączonej do sprawy wynika, że są osobami starszymi, schorowanymi, pod ciągła opieką lekarską. Do zażalenia dołączyli fakturę za gaz na kwotę 1627,88 zł z datą płatności w dniu 20 stycznia 2014 r., oraz faktury za lekarstwa (z dnia 29.11.2013 r. na kwotę 64,32 zł., z dnia 7 lutego 2014 r. na kwotę 59,34 zł, z dnia 28 stycznia 2014 r. na kwotę 60,62 zł. oraz z dnia 5 lutego 2014 r. na kwotę 139,05 zł.) Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej "p.p.s.a."), osobie fizycznej prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Celem instytucji prawa pomocy, która w istocie oznacza dofinansowanie strony postępowania przez Skarb Państwa, jest zagwarantowanie prawa do sądu osobom najuboższym, znajdującym się w wyjątkowo złej sytuacji materialnej, które całkowicie nie są w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów związanych z dochodzeniem swych praw przed sądem. Poza tego rodzaju wypadkami strony postępowania sądowoadministracyjnego muszą samodzielnie ponieść ciężar uiszczenia kosztów sądowych oraz ewentualnie wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego należy zaakceptować ustalenia Sądu Wojewódzkiego oraz ocenę co do sytuacji majątkowej i możliwości finansowych wnioskodawców. Wnioskodawcy nie wykazali w przekonujący sposób, że znajdują się w sytuacji materialnej, która kwalifikowałaby ich do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Z wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz oświadczeń i dokumentów złożonych do akt sprawy wynika, że wnioskodawcy posiadają stały, miesięczny dochód, który uzyskiwany jest z tytułu emerytur w łącznej wysokości 2880,36 złotych netto. Porównując zaś wielkość powyższej kwoty z wykazanymi przez wnioskodawców koniecznymi kosztami utrzymania, w tym opłatami związanymi z utrzymywaniem domu oraz kosztami związanymi z zakupem lekarstw, brak jest podstaw do uznania, że wnioskodawcy nie dysponują środkami pieniężnymi, które mogliby przeznaczyć na opłacenie jakichkolwiek kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Podkreślić należy, że o sytuacji majątkowej nie decyduje tylko wysokość osiąganych dochodów ale również wielkość posiadanego majątku, a jak wskazał Sąd Wojewódzki, wnioskodawcy są właścicielami domu o powierzchni 110 m2. W niniejszej sprawie postanowienie o odmowie przyznania prawa pomocy zawiera wyczerpującą i przekonującą argumentację odnoszącą się do stanu faktycznego ustalonego obiektywnie na podstawie materiału dowodowego zebranego w sprawie. Ustalenia co do sytuacji rodzinnej, majątkowej i możliwości finansowych wnioskodawców dokonane zostały na podstawie konkretnych dokumentów. Wbrew przekonaniu skarżących przy rozpoznawaniu ich wniosku o prawo pomocy nie mogły być decydujące okoliczności dotyczące wieku, stanu zdrowia i kosztów leczenia skoro jednocześnie ustalone zostało, że znajdują się w sytuacji finansowej pozwalającej na pokrycie kosztów postępowania sądowego. W związku z tym uznać należy, że postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, nie narusza przepisów obowiązującego prawa. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art.184 w zw. z art.197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.