I OZ 136/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Mirosław Wincenciak po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia G.R. i J.R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 28 stycznia 2021 r., sygn. akt II SA/Ke 11/21 o odrzuceniu skargi G.R. i J.R. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w [...] z dnia [...] grudnia 2020 r., znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie aktualizacji ewidencji gruntów i budynków postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

Pismem z 8 grudnia 2020 r., skarżący G.R. i J.R. złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, dalej również jako "WSA", skargę na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w [...], dalej jako "WINGiK", z dnia [...] grudnia 2020 r., znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie aktualizacji ewidencji gruntów i budynków W wykonaniu zarządzeń z 5 stycznia 2021 r., (k. 1 i 3 akt sadowych), pismami z 12 stycznia 2021 r., skarżących wezwano do usunięcia braków formalnych skargi w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi, poprzez złożenie 2 odpisów skargi poświadczonych za zgodność z oryginałem lub własnoręcznie podpisanych oraz uiszczenie wpisu sądowego od skargi. Wezwania zostały doręczone skarżącym 13 stycznia 2021 r., o czym świadczą znajdujące się w aktach zwrotne potwierdzenia odbioru, dalej jako "zpo". Następnie 18 stycznia 2021 r., skarżący uiścili wpis od skargi, a 20 stycznia 2021 r., nadesłali 2 egzemplarze skargi. Zaskarżonym postanowieniem z 28 stycznia 2021 r., WSA odrzucił skargę skarżących oraz zwrócił uiszczony wpis sądowy. W uzasadnieniu WSA wskazał, że "jakkolwiek skarżący – w terminie wynikającym z pouczenia zawartego w wezwaniu - nadesłali pisma zatytułowane "Skarga", nie sposób uznać że są to odpisy skargi wniesionej w niniejszej sprawie. Wynika to nie tylko z zestawienia odmiennych treści i dat sporządzenia obu tych pism, ale również z ich zawartości objętościowej. Mianowicie, skarga (sporządzona w dniu 8 grudnia 2020 r.) zajmuje niespełna trzy strony, podczas gdy nadesłane pismo (sporządzone później, to jest w dniu 18 stycznia 2021 r.) jest dłuższe (pełne cztery strony), zawierające nową szerszą argumentację - niepodniesioną w pierwotnie złożonej skardze". Zaznaczył przy tym, że wezwania do nadesłania odpisów pierwotnie złożonej skargi obligowało do nadesłania pism identycznej treści - nie zaś do składania pisma uzupełniającego uprzednio podniesione twierdzenia, wobec czego skarga podlegała odrzuceniu. Na powyższe postanowienie skarżący wnieśli zażalenie, wnosząc o uchylenie i zmianę zaskarżonego postanowienia w całości. W ich ocenie w sprawie nie ma braków uniemożliwiających nadanie sprawie biegu. Wskazali, że są winni temu, iż skargę z 8 grudnia 2020 r., sporządzili w jednym egzemplarzu i nie zostawili sobie kopii, ani drugiego identycznego egzemplarza skargi. Dlatego też sporządzili "nowe" skargi i wysłali z datą 18 stycznia 2021 r., stąd wynikały różnice w obu skargach. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 57 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325), dalej jako "p.p.s.a.", skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Z kolei pismo procesowe strony powinno spełniać określone warunki formalne, bez których nie można mu nadać prawidłowego biegu. Do skargi znajduje zatem zastosowanie art. 47 § 1 p.p.s.a. ustanawiający dla stron wnoszących pisma w postępowaniu sądowoadministracyjnym wymóg dołączenia opisów skargi dla doręczenia ich stronom oraz uczestnikom postępowania. Stosownie natomiast do art. 49 § 1 p.p.s.a. jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. W myśli art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Sąd odrzuca skargę gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. Obowiązek określony w art. 47 § 1 i art. 49 § 1 p.p.s.a., polegający na dołączeniu odpisów, obciąża składającego pismo, ze skutkami o których stanowi art. 58 § 1 pkt 3 tej ustawy, jeżeli brak w tym zakresie uniemożliwia nadanie pismu procesowemu właściwego biegu. Nie jest sporne, że skarga do WSA, złożona przez skarżących, nie zawierała odpisów dla pozostałych stron oraz nie został od niej uiszczony wpis – zatem zasadnie zostali oni wezwani do usunięcia wskazanych braków – w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Jak wskazano powyżej skarżący w terminie uiścili wpis od skargi oraz złożyli wymaganą liczbę skarg, jednakże jak się okazało nie była to skarga wniesiona 8 grudnia 2020 r., gdyż skarżący sporządzili ją własnoręcznie w jednym egzemplarzu i wysłali do sądu. Zatem aby uczynić zadość wezwaniu sporządzili kolejną skargę. Postępowanie sądowe jest postępowaniem sformalizowanym. Czynności podejmowane przez jego uczestników muszą być dokonywane w określonych w ustawie terminach, w stosownej formie i o odpowiedniej treści. Elementy składowe wszelkich pism, w tym również skarg składanych do sądu zostały określone przez ustawodawcę, a niestosowanie się do tych wymogów naraża uczestników postępowania na konsekwencje procesowe. Obowiązkiem strony jest stosowanie się do wszystkich wezwań sądu. Dodatkowo wskazać należy, że art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, zatem Sąd pierwszej instancji zobowiązany był do odrzucenia skargi w przypadku gdy stwierdzi nieuzupełnienie braku w terminie. Jednakże w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie można uznać, iż każde nieuzupełnienie braków formalnych pisma będzie prowadziło do sytuacji pozostawienia go bez rozpoznania bądź odrzucenia, a w przedmiotowej sprawie rozważenia wymaga, czy niewłaściwe wykonanie zarządzenia w przedmiocie braków formalnych skutkować musiało odrzuceniem skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. W ocenie NSA, rozróżnienia wymaga sytuacja, w której braki formalne skargi nie zostały uzupełnione w ogóle, od sytuacji, gdy skarżący w terminie 7 dni – na wezwanie Sądu – składa wymaganą liczbę odpisów, jednak czyni to w sposób wadliwy, bowiem nie był w posiadaniu skargi wniesionej do sądu z uwagi na jej własnoręczne sporządzenie w jednym egzemplarzu (por. postanowienie NSA z 25 września 2019 r., II OZ 804/19). Skoro zaś skarżący podjęli działania w celu usunięcia braków skargi, ale uczynili to nieudolnie, to zdaniem Naczelnego Sadu Administracyjnego w składzie orzekającym, WSA powinien umożliwić skarżącym usunięcie tych braków w sposób prawidłowy. Odmienna interpretacja jest zbyt rygorystyczna, a nadmierny formalizm postępowania może stanowić barierę w dostępie do sądu. Wobec powyższego zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w okolicznościach konkretnej sprawy niewłaściwe wykonanie zarządzenia w przedmiocie braków formalnych skargi nie powinno w sposób definitywny prowadzić do jej odrzucenia. WSA miał do czynienia z własnoręcznie sporządzoną skargą. W przypadku, gdy wymagane są odpisy takiej skargi dla pozostałych stron postępowania, dopuszczalna jest praktyka sporządzania kserokopii takiej skargi i wysyłania jej skarżącemu, celem utworzenia odpowiedniej ilości kopii, własnoręcznie podpisanych lub poświadczonych za zgodność z oryginałem, zwłaszcza gdy skargę wnoszą strony, będące osobami starszymi, działające bez profesjonalnego pełnomocnika. Wszak sądy administracyjne powinny podejmować takie czynności procesowe, które upraszczają i przyspieszają prowadzenie postępowania (postanowienie NSA z 24 lutego 2016 r., II OZ 191/16). Zatem WSA powinien umożliwić skarżącym prawidłowe wywiązanie się z wezwania. Mając na uwadze podane okoliczności, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.