I OZ 127/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 6 lutego 2024 r., sygn. akt II SA/Gd 1204/23 o odrzuceniu skargi A. C. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 26 września 2023 r. nr [...] w przedmiocie wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie przejęcia przez gminę na własność drogi postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 6 lutego 2024 r., sygn. akt II SA/Gd 1204/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę A. C. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 26 września 2023 r. w przedmiocie wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie przejęcia przez gminę na własność drogi. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że zarządzeniem z dnia 29 grudnia 2023 r. wezwano pełnomocnika skarżącego do usunięcia braku formalnego skargi przez nadesłanie pełnomocnictwa procesowego lub jego uwierzytelnionego odpisu do działania w imieniu skarżącego przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Ponadto zarządzeniem z dnia 29 grudnia 2023 r. wezwano pełnomocnika skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Przesyłka zawierająca powyższe wezwania została doręczona pełnomocnikowi skarżącego w dniu 8 stycznia 2024 r. Wpis od skargi uiszczony został w dniu 22 stycznia 2024 r., natomiast w dniu 23 stycznia 2024 r. pełnomocnik skarżącego nadał na poczcie przesyłkę zawierającą skargę podpisaną osobiście przez skarżącego oraz dokument pełnomocnictwa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucając skargę przytoczył m.in. treść art. 46 § 3 oraz art. 57 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", i stwierdził, że w sprawie nie uzupełniono w zakreślonym terminie braku formalnego skargi, tj. nie nadesłano pełnomocnictwa procesowego lub jego uwierzytelnionego odpisu do działania w imieniu skarżącego przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi. Pełnomocnik skarżącego wprawdzie nadesłał pełnomocnictwo w dniu 23 stycznia 2024 r., jednak zgodnie z art. 85 P.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Sąd zauważył ponadto, że kwestia zakresu udzielonego pełnomocnictwa pozostaje bez znaczenia, skoro jego nadesłanie nastąpiło z uchybieniem terminu. Podobnie braków formalnych wniesionej skargi nie sanuje nadesłanie w tej samej przesyłce skargi podpisanej osobiście przez skarżącego. Zdaniem Sądu w sprawie zaktualizowała się również inna podstawa odrzucenia skargi, związana z nieuiszczeniem wpisu sądowego od skargi w ustawowym terminie. Pełnomocnik skarżącego został wezwany nie tylko do uzupełnienia braków formalnych skargi, ale też do uiszczenia należnego wpisu w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Również i ten obowiązek nie został wykonany w ustawowym terminie, który upłynął w dniu 15 stycznia 2024 r. Uiszczenie wpisu sądowego od skargi po upływie tego terminu, tj. w dniu 22 stycznia 2024 r., jest bezskuteczne. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący, zarzucając naruszenie przepisów postępowania - art. 49 § 1 oraz art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy przez niewłaściwe ich zastosowanie, albowiem Wojewódzki Sad Administracyjny w Gdańsku nie wezwał skarżącego bezpośrednio do usunięcia braku skargi przez jej podpisanie oraz odrzucił podpisaną skargę przez skarżącego. W związku z powyższym skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z art. 220 § 1 i 3 P.p.s.a., sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata, w tym opłata, o której mowa w art. 235a. W tym przypadku, z zastrzeżeniem § 2, 3 i 3a, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. Skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd. W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że na podstawie zarządzenia Przewodniczącej Wydziału z dnia 29 grudnia 2023 r. skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od złożonej skargi w kwocie 100 zł, w terminie 7 dni, pod rygorem jej odrzucenia, zaś wezwanie to zostało odebrane przez pełnomocnika skarżącego w dniu 8 stycznia 2024 r. W wyznaczonym terminie wpis od skargi nie został uiszczony, a zatem zasadnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę w oparciu art. 220 § 3 P.p.s.a. Ponadto zauważyć trzeba, że warunki formalne skargi, nieuzupełnienie których w zakreślonym terminie – w myśl art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. – skutkuje jej odrzuceniem, zostały określone w art. 57 § 1 tej ustawy. Zgodnie z nim, skarga powinna zawierać elementy wymienione w pkt 1-3 omawianej regulacji, a ponadto powinna czynić zadość wymaganiom dla każdego pisma w postępowaniu sądowym – przewidzianym w art. 46 P.p.s.a. W szczególności, w myśl art. 46 § 3 P.p.s.a. do pisma należy dołączyć pełnomocnictwo lub jego wierzytelny odpis, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który w danej sprawie nie złożył jeszcze tych dokumentów przed sądem. Z tych względów Przewodnicząca Wydziału właściwie wezwała także pełnomocnika strony skarżącej do usunięcia braków formalnych skargi, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia, przez nadesłanie pełnomocnictwa procesowego lub jego uwierzytelnionego odpisu do działania w imieniu skarżącego przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi. Wobec nienadesłania w zakreślonym terminie wymaganego pełnomocnictwa prawidłowo Sąd I instancji zastosował również art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. odrzucając skargę z uwagi na jej braki formalne, które nie zostały uzupełnione. Odnosząc się natomiast do argumentów powołanych w zażaleniu zauważyć należy, że art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. w sposób jednoznaczny przewiduje obowiązek sądu odrzucenia skargi ("sąd odrzuca skargę") w przypadku nieuzupełnienia w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. Sąd nie ma kompetencji do uznania, że nieuzupełniony istotny brak formalny skargi (jakim jest brak pełnomocnictwa dla sporządzającego skargę adwokata (radcy prawnego) może stać się innego rodzaju brakiem formalnym (brakiem podpisu strony pod skargą), który w dalszym ciągu podlegałby uzupełnieniu (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 października 2010 r. sygn. akt I FSK 916/10, z dnia 11 lutego 2014 r. sygn. akt II GSK 138/14, z dnia 12 czerwca 2014 r. sygn. akt I FSK 426/14, z dnia 17 listopada 2014 r. sygn. akt I FSK 1509/15, z dnia 17 listopada 2014 sygn. akt I FSK 1505/14, z dnia 22 kwietnia 2015 r. sygn. akt II OSK 825/15, z dnia 24 stycznia 2017 r. sygn. akt I OSK 2110/16, z dnia 9 lutego 2018 r. sygn. akt I OZ 103/18, z dnia 18 maja 2018 r. sygn. akt II GZ 175/18, z dnia 27 lutego 2019 r. sygn. akt I OZ 156/19 oraz z dnia 26 kwietnia 2022 r. sygn. akt I OZ 128/22, a także R. Hauser. M. Wierzbowski (red.). Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydanie 3. Warszawa 2015 r., str. 362). W powołanym orzecznictwie wskazuje się przy tym, że wynikająca z art. 34 P.p.s.a. zasada wolnego wyboru sposobu działania przed sądem administracyjnym polega na tym, że strony same decydują czy w postępowaniu sądowoadministracyjnym będą występowały osobiście czy przez pełnomocnika. Skoro zatem skarżący powierzył prowadzenie sprawy profesjonalnemu pełnomocnikowi, w zaufaniu do jego wiedzy i kompetencji, to ten zgodnie z art. 37 § 1 P.p.s.a. obowiązany był dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. Ewentualne braki w tym zakresie pełnomocnik winien natomiast uzupełnić samodzielnie jako konsekwencje swojego działania, a nie wymagać w tym zakresie aktywności podmiotu który reprezentuje. Ponadto proponowane przez pełnomocnika skarżącego rozwiązanie poprzez wezwanie osobiście skarżącego do podpisania skargi prowadziłoby do naruszenia art. 32 Konstytucji RP, a więc zasady równości wobec prawa. Nie ulega bowiem wątpliwości, że w przypadku stron, które występują przed sądem administracyjnym bez pełnomocnika profesjonalnego, skarga, której brak formalny nie zostanie uzupełniony w wyznaczonym terminie, zostanie odrzucona w oparciu o art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. bez ponownego wezwania. Strona korzystająca z usług profesjonalnego pełnomocnika nie powinna z tego tytułu korzystać z dodatkowych przywilejów. Przywilejem takim byłoby wzywanie strony do uzupełnienia braków skargi wobec niewykonania wezwania przez jej pełnomocnika. Stąd też Naczelny Sąd Administracyjny rozpatrujący niniejszą sprawę nie podziela poglądu zawartego w powołanym w zażaleniu orzeczeniu i uznaje, że odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. w przypadku nieuzupełnienia braków formalnych skargi w postaci braku wykazania przez pełnomocnika umocowania do działania w imieniu strony nie narusza art. 49 § 1 oraz art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., oddalił zażalenie.