I OZ 121/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Dybowski po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K.F. i R.F. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 listopada 2023 r. sygn. akt I SA/Wa 1296/21 w sprawie ze skargi K.F. i R.F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 18 marca 2021 r. nr KOC/6410/Go/17 w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: 1. odrzucić zażalenie R.F.; 2. oddalić zażalenie K.F.

Postanowieniem z 21 listopada 2023 r. sygn. akt I SA/Wa 1296/21 (dalej postanowienie z 21 listopada 2023 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił zażalenie K.F. (dalej skarżąca) na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 18 lipca 2023 r. I SA/Wa 1296/21 (dalej postanowienie z 18 lipca 2023 r.) odrzucające zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 13 kwietnia 2023 r. I SA/Wa 1296/21 w sprawie ze skargi K.F. i R.F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 18 marca 2021 r. nr KOC/6410/Go/17 w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że wezwaniem, skutecznie doręczonym 16 października 2023 r. (k. 197), wezwano skarżącą do uzupełnienia braków formalnych zażalenia - w terminie 7 dni od doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia zażalenia - przez uiszczenie 100 zł tytułem wpisu sądowego, podpisanie zażalenia bądź nadesłanie podpisanego zażalenia; nadesłanie dodatkowo 2 odpisów zażalenia poświadczonych za zgodność z oryginałem. Termin do uzupełnienia braków formalnych zażalenia upłynął 23 października 2023 r. Mimo upływu zakreślonego terminu, skarżąca do dnia wydania [zaskarżonego] postanowienia nie uiściła wpisu od zażalenia. Przy piśmie z 23 października 2023 r. nadesłała jedynie podpisane zażalenie, dwa jego odpisy i duplikat potwierdzenia wykonania przelewu na 100 zł z 11 lipca 2022 r. (wpis od skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 18 marca 2021 r.). Sąd I instancji stwierdził, że skoro wnosząca zażalenie, prawidłowo wezwana do uzupełnienia jego braków formalnych, nie uiściła wymaganego wpisu sądowego w wyznaczonym terminie na rachunek bankowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, to przedmiotowe zażalenie należało odrzucić, na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 § 2 i art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634, zm. poz. 1705, dalej ppsa; k. 135-136, 159-160, 185, 189, 190-191, 195, 196, 197, 198-201, 202, 204-206 akt sądowych). Zażalenie na postanowienie z 21 listopada 2023 r. złożyli skarżący, zaskarżając je w całości i wnosząc o jego uchylenie. Podnieśli, że Wojewódzki Sąd Administracyjny [w Warszawie - przyp. NSA] niezasadnie odrzucił zażalenie, ponieważ skarżący, wnosząc zażalenie, uiścili 100 zł tytułem wpisu sądowego, uzupełniając opłatę na wezwanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie [winno być Przewodniczącego Wydziału I w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie] (k. 218, 225, 227, 228 akt sądowych). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Do wniesienia środka zaskarżenia (in casu - zażalenia) wymagane jest istnienie pokrzywdzenia (gravamenu) lub interesu prawnego (postanowienie NSA z: 15.6.2010 r. II OZ 547/10; 4.4.2013 r. I GSK 344/13, Lex 1320393, 5.6.2014 r. II OSK 1384/14; 15.5.2015 r. I OZ 251/15, cbosa; uchwała 7 Sędziów Sądu Najwyższego - zasada prawna - z 15.5. 2014 r. III CZP 88/13, OSNC 2014/11/108, T. Ereciński w: Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, Wolters Kluwer 2016 t. III s. 29-31 uw. 8); postanowienia SN z: 15.2.2013 r. I CSK 316/12, Lex 1308001; 19.5.2010 r. I CZ 19/10, Lex 686085). W odniesieniu do postępowania sądowoadministracyjnego pogląd ten jest w pełni adekwatny. Sytuacja prawna w kontrolowanym postępowaniu zażaleniowym R.F. różni się zasadniczo od sytuacji prawnej K.F. R.F. nie miał interesu prawnego w zaskarżeniu postanowienia z 21 listopada 2022 r. Postanowienie to w żaden sposób nie wpływało na jego sytuację prawną, ponieważ nie dotyczyło ani jego uprawnień, ani obowiązków. Na skutek postanowienia z 21 listopada 2022 r. skarżący nie doznał uszczerbku prawnego. Nie został on pokrzywdzony tym rozstrzygnięciem. W konsekwencji, nie sposób uznać, że miał on interes prawny w jego zaskarżeniu. Brak interesu prawnego po jego stronie skutkował odrzuceniem zażalenia w tym zakresie (art. 180 w zw. z art. 178 w zw. z art. 197 § 2 ppsa; punkt 1 sentencji postanowienia). Art. 199 ppsa konstytuuje zasadę odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. W myśl tego przepisu, strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Postępowanie sądowoadministracyjne jest zatem, co do zasady, odpłatne. Jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki (art. 214 § 1 ppsa). Opłatę sądową należy uiścić przy wniesieniu do sądu pisma podlegającego opłacie (art. 219 § 1 ppsa). Od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały (art. 230 § 1 ppsa). Pismami tymi są: skarga, sprzeciw od decyzji, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania (art. 230 § 2 ppsa). Sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona opłata [...]. W tym przypadku, z zastrzeżeniem § 2, 3 i 3a, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania. W razie bezskutecznego upływu tego terminu przewodniczący wydaje zarządzenie o pozostawieniu pisma bez rozpoznania (art. 220 § 1 ppsa). Skarga, [...] zażalenie [...], od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd (art. 220 § 3 ppsa). Stosownie do powołanych przepisów, zaskarżone postanowienie było w pełni uprawnione. Znajduje ono wprost oparcie w obowiązujących przepisach prawa i nie sposób stwierdzić, by było ono niezgodne ze stanem faktycznym lub prawnym. Prawo skarżącej do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia jej sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd nie zostało w żaden sposób naruszone przez odrzucenie zażalenia wobec nieuiszczenia wpisu sądowego od zażalenia, który - co do zasady - warunkuje możliwość realizacji prawa do sądu. Odrzucenie zażalenia stanowiło konsekwencję nieuiszczenia należnego wpisu sądowego, o czym skarżąca została prawidłowo pouczona w momencie doręczenia jej odpisu postanowienia z 18 lipca 2023 r. (k. 167-167v, 174). Skarżąca miała możliwość uzupełnienia braku fiskalnego zażalenia, wykonując wezwanie Przewodniczącego z 30 sierpnia 2023 r. (k. 190-191, 196, 197), czego zaniechała. Skarżąca podniosła, że wnosząc zażalenie, uiściła 100 zł tytułem wpisu sądowego, uzupełniając opłatę na wezwanie Przewodniczącego. Twierdzenie to samo w sobie jest sprzeczne, ponieważ skarżąca mogła uiścić wpis od zażalenia, albo wnosząc zażalenie, albo na wezwanie Przewodniczącego. Brak jest wątpliwości, że skarżąca nie opłaciła zażalenia przy jego wniesieniu. Do pisma z 23 października 2023 r. uzupełniającego braki formalne zażalenia załączyła potwierdzenie wykonania przelewu w dniu 11 lipca 2022 r. na kwotę 100 zł. Data wykonania tej operacji bankowej eliminuje możliwość zakwalifikowania jej jako uiszczenie wpisu od zażalenia na postanowienie Sądu z 18 lipca 2023 r., ponieważ dokonana ona została ponad rok przed wydaniem postanowienia z 18 lipca 2023 r. W tytule przelewu wprost wskazano, że stanowił on wpis od skargi - co trafnie zauważył Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. W aktach sprawy brak jest informacji z księgowości Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, by wpis od zażalenia na postanowienie z 18 lipca 2023 r. został uiszczony. W rezultacie, Sąd I instancji zasadnie uznał, że 7-dniowy termin do opłacenia zażalenia na postanowienie z 18 lipca 2023 r. upłynął bezskutecznie 23 października 2023 r. Zażalenie to, jako nieopłacone, podlegało odrzuceniu, zgodnie z art. 220 § 1 i 3 w zw. z art. 230 § 1 i 2 ppsa. Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ppsa, oddalił zażalenie skarżącej (punkt 2 sentencji postanowienia).