I OW 38/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wiesław Morys Sędziowie Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz Sędzia del. WSA Mariusz Kotulski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 28 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wójta Gminy [...]. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy [...] a Prezydentem [...] w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku Z.C. w sprawie przyznania zasiłku stałego wraz z ubezpieczeniem zdrowotnym postanawia: wskazać Wójta Gminy [...] jako organ właściwy w sprawie.

Pismem z dnia 8 lutego 2018 r. Wójt Gminy [...] złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy [...] - Ośrodkiem Pomocy Społecznej w D. a Prezydentem [...] - Ośrodek Pomocy Społecznej w W. poprzez wskazanie Prezydenta [...] - Ośrodek Pomocy Społecznej w W. organem właściwym do załatwienia sprawy w przedmiocie wniosku Z.C. z dnia 4 stycznia 2018 r. w sprawie przyznania zasiłku stałego wraz z ubezpieczeniem zdrowotnym. W uzasadnieniu powyższego wniosku wnioskodawca wskazał, że w dniu 4 stycznia 2018 r. do OPS w W. wpłynął wniosek Z.C. w sprawie przyznania zasiłku stałego wraz z ubezpieczeniem zdrowotnym, uregulowanych w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2017, poz. 1769, ze zm.) dalej jako "u.p.s.". Zawiadomieniem z dnia [...] stycznia 2018 r., znak: [...] OPS w W. przekazał powyższy wniosek według właściwości, OPS w D. wskazując, że Z.C. jest osobą bezdomną i przebywa obecnie w Specjalistycznym Schronisku dla Osób Bezdomnych i Chorych przy ul. [...], w W. Ostatni stały adres zameldowania posiada natomiast w miejscowości D. gmina D. Wnioskodawca podkreślił, że żaden z organów nie uważa się za właściwy do załatwienia sprawy, jak również, że Z.C. jest osobą bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 u.p.s. Od dnia 8 grudnia 2017 r., przebywa on w Specjalistycznym Schronisku dla Osób Bezdomnych i chorych w W., ul. [...]. Ostatnim miejscem zamieszkania Z.C. była gmina D. [...]. Ze zgromadzonych dokumentów wynika, że gmina D. jest również miejscowością, w której Z.C. był zameldowany na pobyt stały – w okresie od dnia [...] lutego 1983 r. do dnia [...] marca 1997 r. Od 1997 r. ww. nie przebywa na terenie gminy D. Wnioskodawca zauważył, że art. 101 ust. 3 u.p.s. przewiduje, że w przypadkach szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie oraz w sprawach niecierpiących zwłoki, właściwą miejscowo jest gmina miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie. Z uwagi na okoliczności niniejszej sprawy należało uznać, że przepis znajdzie w niej zastosowanie. Z.C. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe w rozumieniu przepisów u.p.s., nie utrzymuje kontaktów z najbliższą rodziną, znajduje się w bardzo trudnej sytuacji zdrowotnej i bytowej, nie posiada żadnych składników majątkowych. Ponadto Z.C. korzysta z pomocy społecznej świadczonej przez OPS w W. od marca 2016 r., legitymuje się dowodem osobistym wydanym przez Prezydenta [...] w dniu [...] r., [...], korzysta ze świadczeń opieki zdrowotnej. Nadto wcześniej składane przez ww. podania były rozpatrywane przez OPS w W., który wydał w sprawie decyzję z dnia [...] października 2017 r., nr [...] przyznającą Z.C. prawo do zasiłku stałego, co więcej OPS w W. uznał się za właściwy w przedmiotowej sprawie, gdyż przeprowadził już czynności dowodowe w sprawie - w tym rodzinny wywiad środowiskowy z dnia 11 stycznia 2018 r. w aktualnym miejscu pobytu Z.C. W ocenie wnioskodawcy sytuacja zdrowotna, materialna oraz długie przebywanie Z.C. na terenie W., świadczą jednoznacznie o tym, że oceniany przypadek uznać należy za "szczególnie uzasadniony" w rozumieniu art. 101 ust. 3 u.p.s. wobec czego organem właściwym do rozpoznania wniosku Z.C. w sprawie przyznania zasiłku stałego wraz z ubezpieczeniem zdrowotnym jest Prezydent [...] - OPS w W. W odpowiedzi na wniosek Prezydent [...] wniósł o ustalenie, że organem właściwym w sprawie jest Wójt Gminy [...]. Organ wskazał, że zgodnie z art. 101 ust. 1 u.p.s. właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenia, zaś zgodnie z ust. 2 powyższego artykułu w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały. Odnosząc się do kwestii art. 101 ust. 3 u.p.s. zainteresowany organ wskazał, że Z.C. przebywa w Specjalistycznym Schronisku dla Osób Bezdomnych przy ul. [...], gdzie korzysta z pomocy medycznej, socjalnej, psychologicznej i prawnej, a ponadto objęty jest świadczeniem w postaci schronienia. Ponadto w OPS w W. toczy się postępowanie o objęcie wnioskodawcy prawem do świadczeń opieki zdrowotnej na podstawie decyzji wydawanej w trybie art. 54 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. - o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r. poz. 1938) oraz postępowanie o udzielenie świadczeń w trybie art. 101 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej mających na celu doraźne zaspokojenie niezbędnych potrzeb w oparciu o świadczenia pieniężne przyznawane na podstawie art. 39 ustawy o pomocy społecznej. Wobec powyższego w sytuacji wnioskodawcy nie zachodzi przypadek szczególnie uzasadniony sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie, a niniejsza sprawa w zakresie przyznania zasiłku stałego nie jest sprawą niecierpiącą zwłoki. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej w skrócie "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 p.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, niemającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny, jak stanowi art. 22 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 1960 nr 30 poz. 168 ze zm.), dalej jako k.p.a. Przy czym zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a. rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego. Spór zainicjowany wnioskiem złożonym w niniejszej sprawie ma charakter negatywnego sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy [...] a Prezydentem [...] w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpatrzenia wniosku Z.C. w sprawie przyznania zasiłku stałego wraz z ubezpieczeniem zdrowotnym. Wniosek jest dopuszczalny, gdyż w/w organy nie mają wspólnego dla nich organu wyższego stopnia. Zgodnie z art. 101 ust. 1 u.p.s., właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Stosownie do treści art. 101 ust. 2 u.p.s., w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały. W świetle art. 6 pkt 8 u.p.s., osoba bezdomna oznacza osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowaną na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności, a także osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym i zameldowaną na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. W sprawie jest bezsporne, że Z.C. jest osobą bezdomną. Zgodnie z ww. przepisami i ugruntowanym w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowiskiem w przypadku osoby bezdomnej nie ma mowy o miejscu zamieszkania. Tym samym nie bada się jej zamiaru co do stałego pobytu, lecz ustala się gminę ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 kwietnia 2007 r., I OW 109/06, z 4 lipca 2008 r., I OW 30/08, z 30 grudnia 2015, I OW 208/15 i z 19 kwietnia 2017 r., I OW 256/16). W związku z faktem, że niekwestionowanym przez organy ostatnim miejscem zameldowania na pobyt stały wnioskodawcy była gmina D., D. [...], organem właściwym do rozpoznania jego wniosku o umieszczenie w domu pomocy społecznej, na podstawie art. 101 ust. 2 u.p.s., jest Wójt Gminy [...]. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.