I OW 354/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Borowiec Sędziowie Sędzia NSA Tamara Dziełakowska Sędzia del. WSA Mirosław Wincenciak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 6 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza Miasta L. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta L. a Prezydentem Miasta K. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku F.N. o przyznanie zasiłku stałego wraz ze składką zdrowotną postanawia: wskazać Prezydenta Miasta K. jako organ właściwy w sprawie.

Pismem z dnia 7 grudnia 2017 r. Burmistrz Miasta L. wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim a Prezydentem Miasta K. w sprawie o ustalenie organu właściwego do udzielenia pomocy w formie przyznania zasiłku stałego wraz ze składką zdrowotną F.N. W uzasadnieniu powyższego wniosku wskazano, że w dniu [...] października 2017 r. F.N. zwrócił się do MOPR w K., gdzie przebywa od 3 lat, z prośbą o przyznanie mu zasiłku stałego wraz ze składką zdrowotną przekazując jednocześnie dokumenty potrzebne do wydania stosownej decyzji, tj. orzeczenie o niepełnosprawności, oświadczenie o stanie majątkowym, zaświadczenie PUP, decyzję w sprawie ustalenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, a także pełnomocnictwo siostry. Ustalono, że F.N. jest kawalerem, nie posiada własnej rodziny. Ostatni stały meldunek miał w L. przy ul. [...], od 3 lat nie przebywa pod ww. adresem. Było to mieszkanie socjalne, został z niego eksmitowany, gdyż nie złożył w odpowiednim czasie wniosku o przedłużenie umowy. Od urodzenia jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, potrzebuje stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Jego siostra pobiera świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad bratem. Od 3 lat zainteresowany przebywa u swojej siostry L.K., w K. przy ul. [...]. To ona sprawuje nad nim opiekę, pomaga mu w czynnościach życia codziennego takich jak robienie zakupów, załatwianie spraw urzędowych, umawianie i pilnowanie wizyt u lekarzy, uczestniczenie w podróżach do lekarza psychiatry, do którego F. przyjeżdża do L. Z oświadczenia L.K. wynika również, że jej brat ma w L. lekarza rodzinnego. Wnioskodawca podniósł, że F.N. oświadczył, iż do końca listopada złoży wniosek o lokal socjalny w L., jednakże nie uczynił tego do dnia 1 grudnia br. Nadal pozostaje pod opieką siostry L.K. w K. W jej mieszkaniu zajmuje 1 pokój, z dostępem do kuchni i łazienki. Gdy otrzymywał zasiłek stały dokładał się do energii, obecnie nie ponosi opłat. Utrzymuje się z zasiłku pielęgnacyjnego otrzymywanego w MOPR w K., innych dochodów nie posiada. W ocenie Burmistrza Miasta L. nie ulega wątpliwości, że do rozpatrzenia wniosku F.N. należy przyjąć miejsce zamieszkania i pobytu zgodnie z art.101 Ustawy z dn. 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. 2004 nr 64 poz. 593 ze zm.), dalej jako "u.p.s.", w związku z czym kompetentnym do rozpatrzenia wniosku ww. z dn. [...] października 2017 r. o przyznanie F.N. pomocy we wnioskowanej formie jest MOPR w K. W odpowiedzi na powyższy wniosek Prezydent Miasta K. wniósł o rozstrzygnięcie sporu i ustalenie właściwej gminy do rozpoznania przedmiotowej sprawy. Organ wskazał, że na mocy zawiadomienia nr [...] z dnia [...] listopada 2017 roku MOPR w K. uznał się niewłaściwy miejscowo do rozpoznania ww. sprawy i przekazał ją do rozstrzygnięcia, na podstawie przepisu art. 65 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 1960 nr 30 poz. 168 ze zm.), dalej jako "k.p.a.", do MOPS w L. MOPR w K. uznał się niewłaściwym miejscowo do rozpoznania sprawy z uwagi na fakt, że zainteresowany we wniosku o przyznanie pomocy podaje adres zamieszkania będący adresem pobytu czasowego. Zgodnie z orzecznictwem nie stanowi o miejscu zamieszkania w rozumieniu art. 25 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93 ze zm.), dalej jako "k.c." występowanie jednej tylko przesłanki, polegającej na samym tylko zamieszkiwaniu w sensie fizycznym, jednakże bez zamiaru stałego pobytu, chociażby zamieszkiwanie trwało przez dłuższy czas F.N. co prawda zamieszkuje w K., ale nie uzewnętrznił woli zamiaru pobytu w tej miejscowości na stałe. Według zgromadzonych dokumentów w powyższej sprawie tj. na dzień przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w dniu 31 października 2017 r. ustalono, że zainteresowany na terenie K. nie posiada stałego ani czasowego meldunku. Wybranego lekarza rodzinnego oraz specjalistę ma w L., posiada orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydane przez PZON w L. Ponadto z zaświadczenia F.N. wynikało, iż będzie on zamieszkiwał w K. do momentu otrzymania lokalu socjalnego w L. Ww. zobowiązał się do końca listopada 2017 r. złożyć wniosek o przydział lokalu. Zatem brak było zatem podstaw faktycznych do uznania, że to Prezydent K. jest organem właściwym w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 19 k.p.a., organy administracji publicznej są obowiązane przestrzegać z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. Gdy organ, do którego wniesiono podanie, uzna się za niewłaściwy (rzeczowo, miejscowo, instancyjnie) do załatwienia sprawy rozstrzyganej w drodze decyzji, wówczas jest obowiązany do niezwłocznego przekazania podania do tego organu, który - w jego ocenie - jest właściwy w danej sprawie (art. 65 § 1 k.p.a.). W myśl art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., dalej jako: "p.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Może to czynić w odniesieniu do załatwienia konkretnej sprawy, w której dwa organy uznają się jednocześnie za właściwe (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uznaje się za właściwy w sprawie (spór negatywny), i pod warunkiem, że jest to sprawa z zakresu administracji publicznej, w której jeden z pozostających w sporze organów jest właściwy. Spór powstały pomiędzy Burmistrzem L. a Prezydentem K. jest negatywnym sporem o właściwość miejscową, który z organów jest właściwy do wydania decyzji udzielenia pomocy w formie przyznania zasiłku stałego wraz ze składką zdrowotną. Rozpoznając wniosek Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił, iż przepisami określającymi właściwość miejscową organów w sprawach z zakresu pomocy społecznej są przepisy art. 101 u.p.s. W myśl art. 101 ust. 1 tej ustawy właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Jeżeli chodzi o pojęcie "miejsce zamieszkania" to ponieważ ustawa o pomocy społecznej nie zawiera własnej definicji to stosując wykładnię systemową należy posłużyć się definicją zamieszczoną w art. 25 k.c. Stanowi on, iż miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. W orzecznictwie sądowym dotyczącym tego zagadnienia utrwalił się pogląd, że na miejsce zamieszkania składają się dwa elementy: przebywania w sensie fizycznym w danej miejscowości i wola stałego pobytu, występujące łącznie. Zatem miejscem stałego pobytu w rozumieniu art. 25 k.c. jest to, w którym koncentrują się czynności życiowe danej osoby. Wprawdzie F.N. był ostatnio zameldowany w L., to jednak od trzech lat tam nie przebywa. Z materiału dowodowego zebranego w sprawie wynika, że ww. przebywa na stałe w K., gdzie znajduje się pod opieką siostry, która w związku z opieką nad bratem pobiera świadczenie pielęgnacyjne z MOPR w K. W tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że miejscem zamieszkania F.N. jest K. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że organem właściwym do wydania decyzji w sprawie jest Prezydent K., jako organ gminy właściwy ze względu na miejsce zamieszkania F.N. i orzekł jak w sentencji na podstawie art. 4, 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a.