I OW 348/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Czesława Nowak-Kolczyńska, Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska (spr.), Sędzia NSA Tamara Dziełakowska, po rozpoznaniu w dniu 13 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza Gminy C. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Gminy C. a Prezydentem Miasta J. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpatrzenia wniosku Z. L. o przyznanie zasiłku stałego i umieszczenie w domu pomocy społecznej postanawia: wskazać Prezydenta Miasta J. jako organ właściwy w sprawie.

Wnioskiem z dnia 4 grudnia 2017 r. Burmistrz Gminy C. zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy C. a Prezydentem Miasta J. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpatrzenia wniosku Z. L. o przyznanie zasiłku stałego i umieszczenie w domu pomocy społecznej W uzasadnieniu wniosku wskazano, że do ustalenia właściwości organu w tej sprawie nie znajduje zastosowania art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Sytuacja Z. L. nie spełnia żadnej z przesłanek określonych w art. 6 pkt 8 tej ustawy i nie posiada on statusu osoby bezdomnej. Zainteresowany jest zameldowany na pobyt stały na terenie gminy C., jednak od około 20 lat nie zamieszkuje w miejscu stałego zameldowania. Obecnie zamieszkuje w lokalu mieszkalnym położonym w J. przy ul. J. [...], gdzie prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z głównym najemcą mieszkania. Zainteresowany nie jest pozbawiony możliwości zamieszkiwania w miejscu zameldowania więc przebywanie poza terenem gminy C. jest kwestią jego wyboru. Zdaniem wnioskującego organu, w przedmiotowej sprawie znajduje zastosowanie reguła określona w art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej i właściwym do jej załatwienia jest MOPS w J., ponieważ na terenie tego miasta znajduje się aktualne miejsce zamieszkania zainteresowanego. W odpowiedzi na wniosek Prezydent Miasta J. podał, że w okresie od 25 sierpnia 2017 r. do 18 września 2017 r. Z. L. był pacjentem oddziału [...] Szpitala Miejskiego w J. W dniu 18 września 2017 r. do MOPS w J. wpłynęły dwa egzemplarze wywiadu środowiskowego sporządzonego przez pracownika socjalnego szpitala zawierające prośbę ww. o przyznanie zasiłku stałego (wywiad z dnia 08.09.2017 r.) oraz o umieszczenie go w domu pomocy społecznej (wywiad z dnia 13.09.2017 r.). Z przekazanych wraz z wywiadami dokumentów wynikało, że zainteresowany jest osobą bezdomną. Składając przedmiotowe wnioski wskazał, iż ubiega się o wymienione świadczenia między innymi ze względu na bezdomność. Zainteresowany posiada orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia [...].09.2017 r. wydane na wniosek Szpitala Miejskiego w J. Organ podkreślił, że Z. L. posiada zameldowanie na pobyt stały w Z. od dnia 23 października1961 r. do nadal, a okres jego przebywania na terenie J. nie jest znany, albowiem przed okresem pobytu w szpitalu ww. nie korzystał ze świadczeń z pomocy społecznej. Dopiero po opuszczeniu szpitala, w oparciu o przekazane wywiady środowiskowe, pracownik socjalny MOPS w J. w dniu 5 października oraz 6 i 7 listopada 2017 r. udał się do wskazanego miejsca pobytu w J. przy ul. J. [...]. Pracownik ten musiał sam ustalić mieszkanie w którym zainteresowany przebywa, gdyż nie wynikało to z przekazanej przez szpital dokumentacji. W trakcie wizyty pracownika socjalnego w lokalu przy ul. J. [...] ustalono, iż jego najemcą jest T. K. Lokal ten jest zdewastowany, nie posiada ogrzewania, prądu, wc, brak szyb w oknach. Ze względu na warunki mieszkaniowe najemca nie przebywa tam w okresie zimowym. T. K. ma sądowy nakaz eksmisji orzeczony wyrokiem Sądu Rejonowego w J. z dnia [...].10.2012 r. W trakcie wizyty w przedmiotowym lokalu stwierdzono, iż zainteresowany nie posiadał tam żadnych rzeczy osobistych. Całość dokumentacji w niniejszej sprawie potwierdzającej związek Z. L. z pobytem w J. dotyczy okresu od 25 sierpnia 2017 r. do 16 listopada 2017 r., tj. około dwóch miesięcy. Brak jest możliwości ustalenia czy przed tym okresem przebywał on na terenie J. Jak wynika z oświadczenia T. S. z dnia 20 listopada 2017 r. jest on przyrodnim bratem Z. L., z którym nie utrzymuje kontaktu od 20 lat i jak oświadczył nie ma możliwości przyjęcia brata do domu w Z., gdzie zainteresowany posiada zameldowanie na pobyt stały. Zdaniem organu, powyższe wskazuje, że Z. L. jest osobą bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej. Fakt okresowego pobytu na terenie J. nie zmienia jego statusu osoby bezdomnej. Zgromadzona dokumentacja nie potwierdza trwałego związku Z. L. z J., który nie posiada tu żadnej rodziny ani tytułu prawnego do jakiegokolwiek lokalu na terenie miasta J. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej jako P.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość powstałe między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, jeżeli odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami jednostek rządowych. W niniejszej sprawie występuje spór negatywny w zakresie właściwości miejscowej organu, albowiem zarówno Burmistrz Gminy C., jak i Prezydent Miasta J. uznali się za niewłaściwych do rozpoznania wniosku Z. L. o przyznanie zasiłku stałego i umieszczenie w domu pomocy społecznej. Co do zasady, właściwość miejscową gminy zobowiązanej do rozpoznania sprawy dotyczącej świadczenia z pomocy społecznej, zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1769 ze zm.) ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Według art. 101 ust. 2 powołanej ustawy, w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały. Z kolei, art. 101 ust. 3 tej ustawy przewiduje, że w przypadkach szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie oraz w sprawach niecierpiących zwłoki, właściwą miejscowo jest gmina miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie. Ten ostatnio wskazany przepis ma w ocenianej sprawie zastosowanie. Należało uwzględnić, że Z. L. jest osobą wymagającą stałej opieki i pomocy osób trzech w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. W okresie od 25 sierpnia 2017 r. do 18 września 2017 r. Z. L. był pacjentem oddziału [...] Szpitala Miejskiego w J. Do szpitala trafił z ulicy, nieprzytomny, w stanie skrajnego wycieńczenia, jako osoba bezdomna. Orzeczeniem Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] września 2017 r. został zaliczony do znacznego stopnia niepełnosprawności. Obecnie, po opuszczeniu szpitala, przebywa w J. w mieszkaniu znajomego. Lokal ten jest zdewastowany, nie posiada ogrzewania, prądu, wc, szyb w oknach i w zasadzie nie nadaje się do zamieszkania. Zainteresowany jest co prawda zameldowany na pobyt stały w Z., jednak w miejscu zameldowania nie przebywa od ponad 20 lat i aktualnie nie ma możliwości zamieszania pod tym adresem z uwagi na brak zgody właściciela nieruchomości. Przedstawione wyżej okoliczności świadczą o szczególnej sytuacji osobistej w jakiej znalazł się zainteresowany, co uzasadnia przyjęcie, że w sprawie wystąpiły przesłanki do określenia właściwości miejscowej gminy na podstawie art. 101 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, tj. według miejsca pobytu Z. L. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 4 w związku z art. 15 § 2 P.p.s.a. wskazał Prezydenta Miasta J., jako organ właściwy w sprawie.