I OW 309/20

Dnia 25 czerwca 2021 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędziowie Sędzia NSA Monika Nowicka (spr.) Sędzia NSA Marian Wolanin po rozpoznaniu w dniu 25 czerwca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta [...] o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta [...] a Wójtem Gminy [...] w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku S. F. o skierowanie do domu pomocy społecznej postanawia: wskazać Prezydenta Miasta [...] jako organ właściwy w sprawie.

Prezydent Miasta [...] wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o rozstrzygniecie sporu o właściwość powstałego pomiędzy tym organem a Wójtem Gminy [...] w przedmiocie wskazania organu właściwego do wydania decyzji dotyczącej skierowania S. F. do domu pomocy społecznej. We wniosku podano, że S. F. zwróciła się do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z wnioskiem o wydanie decyzji w przedmiocie skierowania do domu pomocy społecznej. Z wywiadu środowiskowego, przeprowadzonego przez pracownika socjalnego GOPS w [...] w dniu 22 lipca 2020 r. wynikało, iż wnioskodawczyni była zameldowana na pobyt stały przy ul. [...] w [...], jednakże z uwagi na pogarszający się stan zdrowia, od około jednego roku przebywała u znajomej w [...]. Organ wnioskujący podkreślił również, że S. F. nie posiadała w [...] żadnej rodziny a wskazanie we wniosku konkretnie na Dom Spokojnej Starości w [...] spowodowane było faktem, że znajdował się on najbliżej miejsce zamieszkania w/w znajomej. Powyższe – zdaniem organu wnioskującego – dowodziło zatem, iż S. F. koncentrowała swoje centrum życiowe w Gminie [...]. Fakt ten zaś uzasadniał tezę, że gmina ta była jej miejscem zamieszkania. Nadmieniono wprawdzie, że z informacji uzyskanych przez Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w [...] z dnia 1 października 2020 r. wynikało, iż z powodu pogorszenia się stanu zdrowia osoby opiekującej się dotychczas S. F., ta ostatnia obecnie tymczasowo przebywała u swojego syna – S.F. w Niemczech, jednak powyższe nie wpływało w sposób istotny na stan faktyczny sprawy bo w dniu 4 listopada 2020 r. do organu wpłynęło pismo strony, w którym podtrzymała ona swoją prośbę umieszczenia jej w Domu Spokojnej Starości [...] w [...]. Wskazując zatem na treść art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którą właściwość miejscową gminy ustala się na podstawie miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie, organ wnioskujący twierdził, że organem właściwym w niniejszej sprawie winien był Wójt Gminy [...]. W odpowiedzi na wniosek uczestniczący w postępowaniu Wójt Gminy [...] wnosił o wskazanie Prezydenta Miasta [...] jako właściwego do rozstrzygnięcia wniosku S. F.. Jego zdaniem, to Miasto [...] nadal bowiem pozostawało miejscem zamieszkania zainteresowanej bo pobyt w [...] był jedynie czasowy i wynikał ze złego stanu zdrowia S. F.. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, nie mającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a.). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a.). Przez spór o właściwość należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). W niniejszej sprawie oba organy uważają się za niewłaściwe w sprawie, zaś kwestią wymagającą rozstrzygnięcia jest wskazanie, na terenie której z Gmin pozostających w sporze ubiegająca się o umieszczenie w domu pomocy społecznej S. F. ma miejsce zamieszkania. Zasady kierowania do domu pomocy społecznej uregulowane są w ustawie z dnia 12 marca 2014 r. o pomocy społecznej (Dz.U. tj. z 2020 r. poz. 1876 ze zm.), powoływanej dalej jako: "u.p.s." Zgodnie z art. 59 ust. 1 u.p.s., decyzję o skierowaniu do domu opieki społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwy dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. W myśl natomiast art. 101 ust. 1 u.p.s., właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Ustawa o pomocy społecznej nie definiuje pojęcia "miejsce zamieszkania". W związku z powyższym, wychodząc z zasady jednolitości systemu prawa, należy uwzględnić regulację zawartą w przepisach Kodeksu cywilnego. Z treści art. 25 k.c. wynika, że miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. W świetle cytowanego przepisu, o miejscu zamieszkania decydują zatem dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). Oznacza to, że dla uznania faktu zamieszkiwania danej osoby w określonej miejscowości, konieczne jest ustalenie kumulatywnego występowania dwóch przesłanek, a mianowicie przebywania i zamiaru stałego pobytu w określonej miejscowości. W niniejszej sprawie z ustaleń organów pozostających w sporze wynika, że S. F. jest osobą w podeszłym wieku, schorowaną, wymagającą stałej opieki. Ze względu na pogarszający się stan zdrowia i konieczność pomocy ze strony osób trzecich w codziennym funkcjonowaniu, S. F. przebywa obecnie u swojego syna w Niemczech, a wcześniej przebywała u znajomej w miejscowości [...]. Natomiast przed pojawieniem się choroby, uniemożliwiającej jej samodzielne funkcjonowanie, zamieszkiwała ona w swoim domu w [...], gdzie jest cały czas zameldowana i gdzie koncentrowały się jej wszystkie sprawy życiowe. W związku z tym, w ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie, nie można zgodzić się z wnioskodawcą, że w tym przypadku doszło do zmiany dotychczasowego miejsca zamieszkania S. F.. Zauważyć bowiem należy, iż wskazywane przez organy zmiany miejsca przebywania zainteresowanej związane były jedynie z jej stanem zdrowia oraz koniecznością zapewnienia jej doraźnej opieki aż do czasu umieszczenia zainteresowanej w domu pomocy społecznej. Z tej przyczyny pobytów tych (u znajomej i u syna) nie można było oceniać w kontekście przesłanek z art. 25 k.c. Dodać też trzeba, iż nawet sama zainteresowana również nie wskazywała, aby w jej przypadku doszło do zmiany dotychczasowego miejsca zamieszkania w rozumieniu w/w przepisu. Mając powyższe na uwadze, uznać zatem należało, że miejscem zamieszkania zainteresowanej jest nadal [...], a zatem - stosownie do treści art. 101 ust. 1 u.p.s. - organem właściwym miejscowo do skierowania S. F. do domu pomocy społecznej jest Prezydent Miasta [...], jako organ gminy właściwej ze względu na miejsce jej zamieszkania. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 oraz art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji postanowienia.