I OW 246/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień (spr.) Sędziowie NSA Marek Stojanowski NSA Marian Wolanin po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta W. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta W. a Burmistrzem Miasta L. przez wskazanie organu właściwego do rozpatrzenia wniosku o przyznanie miejsca w domu dla matek z małoletnimi dziećmi postanawia wskazać Prezydenta Miasta W. jako organ właściwy w sprawie.

PISMEM Z 27 LISTOPADA 2024 R. PREZYDENT MIASTA W. WYSTĄPIŁ DO NACZELNEGO SĄDU ADMINISTRACYJNEGO Z WNIOSKIEM O ROZSTRZYGNIĘCIE SPORU O WŁAŚCIWOŚĆ ZAISTNIAŁEGO MIĘDZY TYM ORGANEM A BURMISTRZEM MIASTA L. W SPRAWIE WSKAZANIA ORGANU WŁAŚCIWEGO DO ROZPATRZENIA WNIOSKU P. J. O PRZYZNANIE MIEJSCA W DOMU DLA MATEK Z MAŁOLETNIMI DZIEĆMI. W uzasadnieniu organ wskazał, że wnioskiem z 14 października 2024 r. zainteresowana zwróciła się o udzielenie jej i jej małoletnim dzieciom pomocy w formie schronienia. Wskazał, że zainteresowana przebywa w [...] Ośrodku Wsparcia w W., gdzie została skierowana przez pracowników Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K., w związku z toczącą się procedurą Niebieskiej Karty, a pobyt w tym ośrodku ma charakter przejściowy i krótkotrwały, w związku z czym nie łączy się ze zmianą miejsca zamieszkania. Zaznaczył także, że zainteresowana w oświadczeniu z 9 lipca 2024 r. podała, że złożyła wniosek o przydział lokalu socjalnego w K., co świadczy o fakcie, że brak jest zamiaru stałego pobytu w W.. Z uwagi na powyższe zdaniem Prezydenta Miasta W. organem właściwym do rozpatrzenia wniosku jest Burmistrz Miasta L. jako organ ostatniego miejsca zameldowania zainteresowanej na pobyt stały. W odpowiedzi na wniosek Burmistrz Miasta L. wniósł o wskazanie Prezydenta Miasta W. jako organu właściwego w sprawie. Uzasadniając swoje stanowisko, wskazał, że kwestię umieszczenia w domu dla matek z małoletnimi dziećmi regulują przepisy rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 7 lutego 2024 r. w sprawie domów dla matek z małoletnimi dziećmi i kobiet w ciąży (Dz.U. z 2024 r., poz. 169), dalej: rozporządzenie z 2024 r., a nie przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2024 r. poz. 1283 z późn. zm.), dalej: u.p.s. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej: p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Rozpoznając wniosek Prezydenta Miasta W., należy podkreślić, że ma on na celu rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość pomiędzy tym organem a Burmistrzem Miasta L.. Obydwa organy uznają się bowiem za niewłaściwe miejscowo do rozpatrzenia kwestii wniosku zainteresowanej o przyznanie miejsca w domu dla matek z małoletnimi dziećmi. Mając na uwadze przedmiot sporu, należy wskazać, że zgodnie z art. 101 ust. 1 u.p.s. właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Jednocześnie w myśl art. 101 ust. 2 u.p.s. w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały. Zauważyć przy tym należy, że zacytowany powyżej przepis określa właściwość miejscową gminy, podczas gdy prowadzenie domów, których dotyczy wniosek, zgodnie z art. 19 pkt 11 u.p.s., jest zadaniem własnym powiatu, a nie gminy. W przypadku domów dla matek z małoletnimi dziećmi tryb kierowania i przyjmowania do takich domów został uregulowany na podstawie delegacji zawartej w art. 47 ust. 5 u.p.s. w rozporządzeniu z 2024 r. Zgodnie z § 5 przywołanego rozporządzenia skierowanie do domu następuje w drodze decyzji administracyjnej (ust. 1). Osoba ubiegająca się o skierowanie do domu składa wniosek w ośrodku pomocy społecznej właściwym ze względu na jej miejsce zamieszkania, a w przypadku osób bezdomnych – w ośrodku właściwym ze względu na gminę miejsca pobytu (ust. 4). Ośrodek, o którym mowa w ust. 4, kompletuje dokumenty, o których mowa w ust. 5, w terminie 14 dni od dnia wpływu wniosku i przekazuje je za pośrednictwem operatora pocztowego w rozumieniu art. 3 pkt 12 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe lub drogą elektroniczną, za pośrednictwem elektronicznej platformy usług administracji publicznej w rozumieniu art. 3 pkt 13 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne lub w trybie ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych do starosty najbliższego powiatu prowadzącego dom lub zlecającego prowadzenie domu, który wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu do domu (ust. 6). W przypadku osób bezdomnych ubiegających się o skierowanie do domu, ośrodek właściwy ze względu na miejsce pobytu tej osoby, przekazując dokumentację, o której mowa w ust. 5, do starosty powiatu, o którym mowa w ust. 6, informuje gminę właściwą ze względu na ostatnie miejsce zameldowania osoby ubiegającej się o skierowanie o toczącym się postępowaniu w sprawie skierowania do domu (ust. 7). Mając powyższe na uwadze, odnotować należy, że wniosek zainteresowanej z 14 października 2024 r. został złożony do Gminno-Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L., która jest gminą, a nie powiatem, i jako taka nie świadczy usług objętych wnioskiem. Dodatkowo zauważyć należy, że jak wskazano we wniosku o rozpoznanie sporu o właściwość, zainteresowana przebywa w [...] Ośrodku Wsparcia w W., a zatem to organ właściwy dla tego ośrodka jako miejsca pobytu, tj. faktycznego miejsca pobytu, a nie miejsca zamieszkania czy zameldowania, powinien być adresatem wniosku gromadzącym dokumentację niezbędną do rozpatrzenia wniosku. Ponadto faktem powszechnie znanym jest, że ośrodek w W. prowadzi m.in. dom dla matek z dziećmi małoletnimi dziećmi i kobiet w ciąży (por. [...]), a Miasto W. od 1 stycznia 2013 r. uzyskało (odzyskało) prawa miasta na prawach powiatu ([...]). Oznacza to, że starostą najbliższego powiatu prowadzącego dom lub zlecającego prowadzenie domu, który wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu do domu, jest Prezydent Miasta W. pełniący w związku z art. 92 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz.U. z 2024 r. poz. 107) w zw. z § 5 ust. 6 rozporządzenia z 2024 r. funkcję starosty najbliższego powiatu prowadzącego dom dla matek z małoletnimi dziećmi i kobiet w ciąży. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 oraz art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.