I OW 220/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień (spr.) Sędziowie NSA Marek Stojanowski NSA Marian Wolanin po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza Miasta L. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta L. a Prezydentem Miasta W. przez wskazanie organu właściwego do rozpatrzenia wniosku o skierowanie do domu dla matek z małoletnimi dziećmi i kobiet w ciąży postanawia wskazać Prezydent Miasta W. jako organ właściwy w sprawie.

PISMEM Z 18 PAŹDZIERNIKA 2024 R. BURMISTRZ MIASTA L. WYSTĄPIŁ DO NACZELNEGO SĄDU ADMINISTRACYJNEGO Z WNIOSKIEM O ROZSTRZYGNIĘCIE SPORU O WŁAŚCIWOŚĆ ZAISTNIAŁEGO MIĘDZY TYM ORGANEM A PREZYDENTEM MIASTA W. W SPRAWIE WSKAZANIA ORGANU WŁAŚCIWEGO DO ROZPATRZENIA WNIOSKU P. J. O SKIEROWANIE DO DOMU DLA MATEK Z MAŁOLETNIMI DZIEĆMI I KOBIET W CIĄŻY. W uzasadnieniu organ wskazał, że Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w W. przekazał wniosek zainteresowanej będącej osobą bezdomną, kierując się jej ostatnim miejscem zameldowania na pobyt stały znajdujący się w L.. Wnioskodawca wskazał, że kwestię właściwości miejscowej w odniesieniu do kierowania do domu dla samotnych matek reguluje nie ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2024 r. poz. 1283 z późn. zm.), dalej: u.p.s., ale przepisy rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 7 lutego 2024 r. w sprawie domów dla matek z małoletnimi dziećmi i kobiet w ciąży (Dz.U. z 2024 r., poz. 169), dalej: rozporządzenie z 2024 r., które wskazują, że osoba bezdomna ubiegająca się o skierowanie do takiego domu składa wniosek w ośrodku właściwym ze względu na gminę miejsca pobytu, a decyzję o skierowaniu wydaje starosta najbliższego powiatu prowadzącego dom lub zlecającego prowadzenie domu. Jednocześnie zaznaczył, że w chwili złożenia wniosku zainteresowana przebywała na terenie gminy miejskiej W.. W odpowiedzi na wniosek Prezydent Miasta W. wniósł o wskazanie Burmistrza Miasta L. jako organu właściwego w sprawie. Uzasadniając swoje stanowisko, wskazał, że pobyt zainteresowanej w Specjalistycznym Ośrodku Wsparcia w W. wynikał ze skierowania tam zainteresowanej przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w K. w związku z toczącą się procedurą Niebieskiej Karty, a zatem miał charakter krótkotrwały i przejściowy, niełączący się ze zmianą miejsca zamieszkania. W jego ocenie o braku zamiaru stałego pobytu w W. świadczy także fakt złożenia przez zainteresowaną wniosku o przydział lokalu socjalnego w K.. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej: p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Rozpoznając wniosek Burmistrza Miasta L., należy podkreślić, że ma on na celu rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość pomiędzy tym organem a Prezydentem Miasta W.. Obydwa organy uznają się bowiem za niewłaściwe miejscowo do rozpatrzenia wniosku zainteresowanej o skierowanie jej do domu dla matek z małoletnimi dziećmi i kobiet w ciąży. Mając na uwadze przedmiot sporu, należy wskazać, że zgodnie z art. 101 ust. 1 u.p.s. właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Jednocześnie w myśl art. 101 ust. 2 u.p.s. w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały. Zauważyć przy tym należy, że rozpoznawany spór dotyczy wskazania organu właściwego do rozpatrzenia wniosku o skierowanie do domu dla matek z małoletnimi dziećmi i kobiet w ciąży, tj. udzielenie świadczenia pomocy społecznej, o którym mowa w art. 47 ust. 4 u.p.s. Odnotowania w tym miejscu wymaga także, że prowadzenie domów dla matek z małoletnimi dziećmi i kobiet w ciąży jest zgodnie z art. 19 pkt 11 u.p.s. zadaniem własnym powiatu a nie gminy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego oznacza to, że właściwość miejscowa organu kierującego do tego rodzaju placówki nie może być wyznaczana w oparciu o regulacje zawarte w art. 101 u.p.s., gdyż zgodnie z literalnym brzmieniem tego przepisu reguluje on właściwość miejscową gminy a nie powiatu. Mając powyższe na uwadze, należy zauważyć, że w stosunku do świadczeń wskazanych w art. 47 u.p.s. ustawodawca przewidział delegację ustawową zawartą w art. 47 ust. 5 u.p.s., zgodnie z którą minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określi, w drodze rozporządzenia, standard obowiązujących podstawowych usług świadczonych przez domy dla matek z małoletnimi dziećmi i kobiet w ciąży oraz tryb kierowania i przyjmowania do takich domów, uwzględniając możliwości odizolowania ubiegających się o pomoc osób od osoby stosującej przemoc domową i przezwyciężenia sytuacji kryzysowej. Realizacja tego obowiązku została wykonana przez wydanie wskazanego w odpowiedzi na wniosek o rozpoznanie sporu kompetencyjnego rozporządzenia z 2024 r. Zgodnie z § 5 przywołanego rozporządzenia skierowanie do domu następuje w drodze decyzji administracyjnej (ust. 1). Osoba ubiegająca się o skierowanie do domu składa wniosek w ośrodku pomocy społecznej właściwym ze względu na jej miejsce zamieszkania, a w przypadku osób bezdomnych – w ośrodku właściwym ze względu na gminę miejsca pobytu (ust. 4). Ośrodek, o którym mowa w ust. 4, kompletuje dokumenty, o których mowa w ust. 5, w terminie 14 dni od dnia wpływu wniosku i przekazuje je za pośrednictwem operatora pocztowego w rozumieniu art. 3 pkt 12 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe lub drogą elektroniczną, za pośrednictwem elektronicznej platformy usług administracji publicznej w rozumieniu art. 3 pkt 13 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne lub w trybie ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych do starosty najbliższego powiatu prowadzącego dom lub zlecającego prowadzenie domu, który wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu do domu (ust. 6). W przypadku osób bezdomnych ubiegających się o skierowanie do domu, ośrodek właściwy ze względu na miejsce pobytu tej osoby, przekazując dokumentację, o której mowa w ust. 5, do starosty powiatu, o którym mowa w ust. 6, informuje gminę właściwą ze względu na ostatnie miejsce zameldowania osoby ubiegającej się o skierowanie o toczącym się postępowaniu w sprawie skierowania do domu (ust. 7). Mając powyższe na uwadze, odnotować należy, że wniosek zainteresowanej z 19 sierpnia 2024 r. został złożony do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w W.. Faktem powszechnie znanym jest, że ośrodek ten prowadzi m.in. dom dla matek z małoletnimi dziećmi i kobiet w ciąży (por. informacje ze strony internetowej [...]), a Miasto [...] od 1 stycznia 2013 r. uzyskał (odzyskał) prawa miasta na prawach powiatu ([...]). Oznacza to, że starostą najbliższego powiatu prowadzącego dom lub zlecającego prowadzenie domu, który wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu do domu, jest Prezydent Miasta W. pełniący w związku z art. 92 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz.U. z 2024 r. poz. 107) w zw. z § 5 ust. 6 rozporządzenia z 2024 r. funkcję starosty najbliższego powiatu prowadzącego dom dla matek z małoletnimi dziećmi i kobiet w ciąży. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 oraz art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.