I OW 225/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień (spr.) Sędziowie NSA Marek Stojanowski NSA Marian Wolanin po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wójta Gminy B. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy B. a Prezydentem Miasta L. przez wskazanie organu właściwego do rozpatrzenia wniosku o skierowanie do schroniska dla osób bezdomnych z usługami opiekuńczymi postanawia wskazać Prezydenta Miasta L. jako organ właściwy w sprawie.

PISMEM Z 31 PAŹDZIERNIKA 2024 R. WÓJT GMINY B. WYSTĄPIŁ DO NACZELNEGO SĄDU ADMINISTRACYJNEGO Z WNIOSKIEM O ROZSTRZYGNIĘCIE SPORU O WŁAŚCIWOŚĆ ZAISTNIAŁEGO MIĘDZY TYM ORGANEM A PREZYDENTEM MIASTA L. W SPRAWIE ROZPATRZENIA WNIOSKU H. P. O SKIEROWANIE JEJ DO SCHRONISKA DLA OSÓB BEZDOMNYCH Z USŁUGAMI OPIEKUŃCZYMI. W uzasadnieniu organ wskazał, że okoliczności sprawy nie stanowią przypadku szczególnie uzasadnionego powodującego, że organem właściwym do rozpatrzenia powyższego wniosku byłby organ gminy miejsca pobytu zainteresowanej. Argumentował, że zainteresowana posiada własne środki finansowe i od 4 lat przebywa w Centrum Wsparcia Społecznego w B.. Zaznaczył przy tym, że z uwagi na bezdomność zainteresowanej właściwość miejscowa powinna zostać ustalona według ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały. W ocenie wnioskodawcy uzasadnia to wskazanie Prezydenta Miasta L. jako organu właściwego do rozpatrzenia wniosku zainteresowanej. W odpowiedzi na wniosek Prezydent Miasta L. wniósł o wskazanie Wójta Gminy B. jako organu właściwego w sprawie. Uzasadniając swoje stanowisko, wskazał, że Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w L. nie dysponuje w ogóle schroniskami dla bezdomnych osób z usługami opiekuńczymi, jak również Gmina Miasto L. nie posiada podpisanego porozumienia ze schroniskiem w B., ani ze schroniskiem takiego typu na terenie innej Gminy. Podniósł, że zainteresowana cały czas przebywa w Schroniska dla Osób Bezdomnych [...] w B., w którym czuje się dobrze i nie chce żadnych zmian. Zainteresowana choruje na schizofrenię i pozostaje pod opieką lekarską w B.. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej: p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Rozpoznając wniosek Wójta Gminy B., należy podkreślić, że ma on na celu rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość pomiędzy tym organem a Prezydentem Miasta L. Obydwa organy uznają się bowiem za niewłaściwe miejscowo do rozpatrzenia wniosku zainteresowanej o skierowanie jej do schroniska dla osób bezdomnych z usługami opiekuńczymi. Mając na uwadze przedmiot sporu, należy wskazać, że zgodnie z art. 101 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2024 r. poz. 1283, z późn. zm.), dalej: u.p.s., w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały. Jednocześnie w myśl art. 101 ust. 3 tej ustawy w przypadkach szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie, w sprawach niecierpiących zwłoki oraz w sprawach cudzoziemców i osób, którym udzielono zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany, i cudzoziemców i osób, o których mowa w art. 5a, właściwa miejscowo jest gmina miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie. Analiza ostatniego z zacytowanych przepisów wskazuje, że ma on charakter wyjątku, a zatem jako taki podlega on ścisłej wykładni. Oznacza to, że możliwość jego zastosowania musi być podyktowana szczególnymi okolicznościami, w jakiej znalazła się osoba chcąca skorzystać ze świadczeń finansowanych ze środków pomocy społecznej, a okoliczności te muszą wskazywać na nietypowość i brak powszechnego charakteru takiej sytuacji. W tym miejscu należy odnotować, że Prezydent Miasta L. nie wskazał konkretnych okoliczności, które pozwalałyby na przyjęcie, że sytuacja zainteresowanej spełnia przesłanki przypadku szczególnie uzasadnionego. Również akta sprawy przekazane wraz z wnioskiem o rozpoznanie sporu o właściwość nie dają podstaw do zastosowania art. 101 ust. 3 u.p.s. Z uwagi na powyższe oraz przypisanie zainteresowanej statusu osoby bezdomnej, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, właściwość miejscowa organu, który powinien rozpatrzyć wniosek zainteresowanej, powinna być ustalona na podstawie art. 101 ust. 2 u.p.s., tj. z uwzględnieniem miejsca ostatniego zameldowania na pobyt stały. Skoro zatem, jak wynika z akt sprawy, ostatnim miejscem zameldowania zainteresowanej na pobyt stały było Miasto L., to organem miejscowo właściwym do rozpatrzenia tego wniosku należało uznać Prezydenta Miasta L.. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 oraz art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.