I OW 233/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Matek Stojanowski Sędzia NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza O. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem O. a Prezydentem Miasta P. przez wskazanie organu właściwego do rozpatrzenia wniosku o przyznanie pomocy finansowej w formnie zasiłku okresowego postanawia wskazać Burmistrza O. jako organ właściwy w sprawie.

PISMEM Z 14 LISTOPADA 2024 R. BURMISTRZ O. WYSTĄPIŁ DO NACZELNEGO SĄDU ADMINISTRACYJNEGO Z WNIOSKIEM O ROZSTRZYGNIĘCIE SPORU O WŁAŚCIWOŚĆ ZAISTNIAŁEGO MIĘDZY TYM ORGANEM A PREZYDENTEM MIASTA P. W SPRAWIE ROZPATRZENIA WNIOSKU M. B. O PRZYZNANIE POMOCY FINANSOWEJ W FORMIE ZASIŁKU OKRESOWEGO. W uzasadnieniu organ wskazał, że zainteresowana przebywa w Domu Samodzielnego Rodzica w L., gdzie została skierowana przez Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w P. pokrywający koszty pobytu zainteresowanej w tej placówce. Wnioskodawca wskazał, że nie jest to placówka przeznaczona do udzielania pomocy osobom bezdomnym, w związku z czym o właściwości miejscowej organu, który zobowiązany jest do rozpoznania wniosku zainteresowanej o przyznanie zasiłku okresowego, nie powinno decydować ostatnie miejsce zameldowania na pobyt stały. W ocenie wnioskodawcy złożony wniosek powinien zostać rozpatrzony przez organ właściwy dla miejsca pobytu, w którym zainteresowane koncentruje swoje interesy życiowe, tj. Prezydenta Miasta P.. W odpowiedzi na wniosek Prezydent Miasta P. wskazał, że rozpatrzenie przez ten organ wniosku zainteresowanej o umieszczenie w domu samotnej matki podyktowane było uznaniem jej za osobę bezdomną na skutek utraty możliwości zamieszkiwania w wynajmowanym w P. mieszkaniu. Status ten powoduje zatem, że właściwość miejscowa organu, który powinien rozpatrzyć wniosek zainteresowanej o przyznanie zasiłku okresowego, powinna być wyznaczona zgodnie z miejscem ostatniego zameldowania na pobyt stały. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej: p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Rozpoznając wniosek Burmistrza O., należy podkreślić, że ma on na celu rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość pomiędzy tym organem a Prezydentem Miasta P.. Obydwa organy uznają się bowiem za niewłaściwe miejscowo do rozpatrzenia wniosku zainteresowanej o przyznanie jej zasiłku okresowego. Mając na uwadze przedmiot sporu, należy wskazać, że zgodnie z art. 101 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2024 r. poz. 1283, z późn. zm.), dalej: u.p.s., właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie (ust. 1). W przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały (ust. 2). Jednocześnie w przypadku osoby przebywającej w placówce zapewniającej całodobową opiekę lub domu pomocy społecznej na podstawie umowy cywilnej właściwa miejscowo jest gmina miejsca zamieszkania tej osoby sprzed rozpoczęcia pobytu w tego typu placówce lub domu (ust. 2a). Mając powyższe na uwadze, należy wskazać, że zainteresowana przebywa w szczególnej placówce, jaką jest dom dla matek z małoletnimi dziećmi i kobiet w ciąży. Odnotować w tym miejscu należy, że ten rodzaj instytucji nie jest placówką, o której mowa w art. 101 ust. 2a u.p.s. Zgodnie bowiem z utrwaloną linią orzeczniczą Naczelnego Sądu Administracyjnego przepis ten należy odnieść do placówek, o których mowa w art. 67-69 u.p.s. (por. postanowienia z 18 sierpnia 2022 r., sygn. akt I OW 33/22, czy z 8 stycznia 2025 r., sygn. akt I OW 183/24), podczas gdy status domu dla matek z małoletnimi dziećmi i kobiet w ciąży należy łączyć z instytucją art. 47 u.p.s. W dalszej kolejności wymaga ustalenia, czy zainteresowana może zostać uznana za osobę bezdomną, gdyż przyznanie tego statusu spowoduje ustalenie właściwości miejscowej w oparciu o art. 101 ust. 2 u.p.s., a nie według zasady ogólnej wynikającej z art. 101 ust. 1 tej ustawy. Z uwagi na powyższe należy wskazać, że zainteresowana została skierowana do wskazanej powyżej placówki wraz z małoletnimi dziećmi przez organ właściwy dla miejsca pobytu zainteresowanej z uwagi na fakt, że utraciła ona możliwość zamieszkiwania w wynajmowanym dotychczas mieszkaniu w P.. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z uwagi na niezamieszkiwanie zainteresowanej w lokalu mieszkalnym pozwala to na przypisanie zainteresowanej statusu osoby bezdomnej w rozumieniu art. 6 pkt 8 u.p.s. i wyznaczenie organu właściwego do rozpatrzenia jej wniosku zgodnie z regułą wynikającą z art. 101 ust. 2 u.p.s. Biorąc jednocześnie pod uwagę, że ostatnim miejscem zameldowania zainteresowanej na pobyt stały była miejscowość R., gm. O., za organ właściwy w sprawie należało uznać Burmistrza O.. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 oraz art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.