I OW 229/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień (spr.) Sędziowie NSA Marek Stojanowski NSA Marian Wolanin po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza K. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem K. a Burmistrzem Miasta i Gminy M. przez wskazanie organu właściwego do rozpatrzenia wniosku o udzielenie pomocy finansowej w formie zasiłku okresowego postanawia wskazać Burmistrza K. jako organ właściwy w sprawie.

PISMEM Z 12 LISTOPADA 2024 R. BURMISTRZ K. WYSTĄPIŁ DO NACZELNEGO SĄDU ADMINISTRACYJNEGO Z WNIOSKIEM O ROZSTRZYGNIĘCIE SPORU O WŁAŚCIWOŚĆ ZAISTNIAŁEGO MIĘDZY TYM ORGANEM A BURMISTRZEM MIASTA I GMINY M. W SPRAWIE ROZPATRZENIA WNIOSKU R. G. O UDZIELENIE POMOCY FINANSOWEJ W FORMIE ZASIŁKU OKRESOWEGO. W uzasadnieniu organ wskazał, że zainteresowany od lat nie przebywa na terenie Gminy K. i nie jest zameldowany na pobyt stały w tej gminie. Podniósł, że zainteresowany zarejestrowany jest w Urzędzie Pracy w M., gdzie posiada centrum życiowe i korzysta z usług ośrodka pomocy społecznej. Wskazał także, że po wymeldowaniu zainteresowany odmówił umieszczenia go w schronisku dla osób bezdomnych, oświadczając, że ma gdzie mieszkać. W ocenie wnioskodawcy powoduje to, że wniosek zainteresowanego powinien zostać załatwiony zgodnie z kryterium miejsca zamieszkania, tj. przez Burmistrza Miasta i Gminy M.. W odpowiedzi na wniosek Burmistrz Miasta i Gminy M. wniósł o wskazanie Burmistrza K. jako organu właściwego w sprawie. Uzasadniając swoje stanowisko, wskazał, że zainteresowany mieszka w namiocie zbudowanym z drewna pozyskanego z lasu i banerów reklamowych posadowionego na nieruchomości jego znajomego w M.. W ocenie organu pozwala to na uznanie go za osobę bezdomną i przyjęcie, że organem właściwym miejscowo jest organ ostatniego miejsca zameldowania zainteresowanego na pobyt stały. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej: p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Rozpoznając wniosek Burmistrza K., należy podkreślić, że ma on na celu rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość pomiędzy tym organem a Burmistrzem Miasta i Gminy M.. Obydwa organy uznają się bowiem za niewłaściwe miejscowo do rozpatrzenia wniosku zainteresowanego o udzielenie pomocy finansowej w formie zasiłku okresowego. Mając na uwadze przedmiot sporu, należy wskazać, że zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2024 r. poz. 1283, z późn. zm.), dalej: u.p.s., właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Jednakże w przypadku osoby bezdomnej – zgodnie z art. 101 ust. 2 tej ustawy – właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały. Odnotować przy tym wypada, że ustawa o pomocy społecznej nie posługuje się wyrażeniem "osoba bezdomna" w znaczeniu powszechnym, gdyż akt ten zawiera własną definicję tego pojęcia. Zgodnie bowiem z art. 6 pkt 8 u.p.s. przez osobę bezdomną ustawa rozumie osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowaną na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności, a także osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym i zameldowaną na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Tym samym przepis ten przewiduje dwa odrębne stany faktyczne, pozwalające na uznanie osoby za bezdomną. Pierwszy z nich odnosi się do osoby, która nie mieszka w lokalu mieszkalnym i jednocześnie nie posiada stałego zameldowania. Natomiast drugi stan dotyczy osoby niezamieszkującej w lokalu mieszkalnym, posiadającej stałe zameldowanie w lokalu, w którym nie ma jednak możliwości zamieszkania. W przypadku każdego z tych stanów przewidziane w ustawie przesłanki muszą występować łącznie (por. m.in. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 czerwca 2021 r., sygn. akt I OW 310/20, czy z 8 stycznia 2025 r., sygn. akt I OW 183/24). W rozpoznawanej sprawie nie ulega wątpliwości, że osoba zamieszkująca namiot (zwłaszcza zbudowany z drewna pozyskanego z lasu i pokryty banerami reklamowymi) nie zamieszkuje w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów ustawy o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy. Jednocześnie niesporne jest, że pomimo wymeldowania z adresu w K., zainteresowany miał ostatnie miejsce zameldowania na pobyt stały w tej właśnie gminie. Oznacza to, że z uwagi na fakt, że zainteresowany spełnia przesłanki uznania go za osobę bezdomną, jego wniosek o udzielenie pomocy finansowej w formie zasiłku okresowego powinien zostać rozpatrzony przez organ gminy ustalony na podstawie art. 101 ust. 2 u.p.s., tj. organ gminy ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały, którym w tym przypadku jest Burmistrz K.. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 oraz art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.